Τα νοσοκομεία που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή της προσπάθειας για την αναγνώριση και την αξιοποίηση δοτών αποτυπώνουν τον χάρτη της δωρεάς οργάνων στην Ελλάδα, όπως προκύπτει από τον απολογισμό του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ) για το 2025. Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν, μάλιστα, ότι η περσινή χρονιά ήταν η πέμπτη συνεχόμενη κατά την οποία καταγράφεται ανοδική πορεία τόσο στη δωρεά οργάνων όσο και στις μεταμοσχεύσεις, με την αύξηση να αγγίζει το 23% σε σύγκριση με το 2024.
Στην αιχμή αυτής της συλλογικής προσπάθειας βρέθηκαν οι Μονάδες Εντατικής Θεραπείας των νοσοκομείων «Σωτηρία», «Αττικόν» και «ΚΑΤ», αποτελώντας κομβικούς κρίκους στην αλυσίδας ζωής που σχηματίστηκε πέρυσι. Μάλιστα, το «Αττικόν» αναδεικνύεται ως το νοσοκομείο με τη μεγαλύτερη αξιοποίηση μοσχευμάτων στη χώρα, καθώς από 17 δότες προήλθαν 40 μοσχεύματα. Αντίστοιχα, το «Σωτηρία» αποτέλεσε τη μεγαλύτερη «δεξαμενή» δοτών, με 19 αξιοποιηθέντες δότες.
Στην ίδια λίστα συμπεριλαμβάνονται επίσης οι ΜΕΘ του «Κοργιαλένειου Μπενάκειου» και του «Ευαγγελισμού», ενώ στην Περιφέρεια ξεχωρίζουν οι αντίστοιχες μονάδες του «Παπανικολάου» Θεσσαλονίκης και των Πανεπιστημιακών Νοσοκομείων Ιωαννίνων και Πατρών.
Είναι χαρακτηριστικό ότι οι οκτώ αυτές ΜΕΘ, από τις συνολικά 44 που λειτουργούν στη χώρα, συνέβαλαν στην αξιοποίηση 88 από τους 137 δότες οργάνων που καταγράφηκαν το 2025, αναδεικνύοντας τον καθοριστικό ρόλο των εξειδικευμένων ομάδων και των αφοσιωμένων επαγγελματιών υγείας σε αυτό το ιδιαίτερα απαιτητικό και ευαίσθητο πεδίο.
Το προφίλ του μέσου δότη
Δεν είναι τυχαίο ότι, στις ιδιαίτερα δύσκολες στιγμές που βιώνουν οι οικογένειες μετά την απώλεια ενός αγαπημένου τους προσώπου, η πρώτη συζήτηση για το ενδεχόμενο δωρεάς οργάνων ξεκίνησε σε ποσοστό 53% (73 από τους 137 δότες) από τους ιατρούς και τους τοπικούς συντονιστές μεταμοσχεύσεων των ΜΕΘ, ενώ στο 31% των περιπτώσεων η πρωτοβουλία προήλθε από τους ίδιους τους συγγενείς.
Ωστόσο, από τα ίδια στοιχεία προκύπτει ότι ο πόνος της απώλειας, σε συνδυασμό με παράγοντες όπως οι πολιτισμικές ή θρησκευτικές πεποιθήσεις, εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό εμπόδιο στη δωρεά οργάνων. Είναι ενδεικτικό ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί, το 2025 συνολικά 91 οικογένειες αρνήθηκαν να συναινέσουν στη δωρεά, με το ποσοστό άρνησης να αντιστοιχεί στο 30% των δυνητικών δοτών.
Ο απολογισμός του ΕΟΜ σκιαγραφεί και το προφίλ του μέσου δότη. Πρόκειται κυρίως για άνδρα (66%), με μέση ηλικία τα 56,3 έτη, ενώ ένας στους δύο δότες είναι άνω των 60 ετών. Η συχνότερη αιτία θανάτου είναι η εγκεφαλική αιμορραγία, που αντιστοιχεί στο 50% των περιπτώσεων, και ακολουθούν οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις (18%) και η ρήξη εγκεφαλικού ανευρύσματος (12%).
Κοιτώντας κανείς τη μεγάλη εικόνα, η περσινή χρονιά έκλεισε με 137 αποβιώσαντες δότες συμπαγών οργάνων, οι οποίοι χάρισαν ζωή σε 285 συνανθρώπους μας, ενώ εάν σε αυτούς προστεθούν και οι 93 ζώντες δότες νεφρού (92) και ήπατος (1), οι ευεργετηθέντες ασθενείς φθάνουν τους 388. «Η αύξηση των δοτών και μεταμοσχεύσεων οργάνων δεν μας επιτρέπει να εφησυχάσουμε, αλλά οφείλουμε να συνεχίσουμε και να εντατικοποιήσουμε τη προσπάθειά μας, μένοντας προσηλωμένοι στον στόχο μας, ούτως ώστε, μέχρι το 2030, να αξιοποιούμε σταθερά τουλάχιστον 200 αποβιώσαντες δότες ετησίως (ευρωπαϊκός μέσος όρος)», σημειώνει στην εισαγωγή του απολογισμού, ο καθηγητής και πρόεδρος του ΕΟΜ, Γεώργιος Παπαθεοδωρίδης.
Εν τω μεταξύ, σε σημαντικό εργαλείο ευαισθητοποίησης του κοινού εξελίχθηκε η αποστολή 3,5 εκατ. μηνυμάτων για τη δωρεά οργάνων και ιστών σε ισάριθμους πολίτες τον περασμένο Οκτώβριο. Υπενθυμίζεται ότι από το μήνυμα αυτό, κάθε πολίτης είχε τη δυνατότητα, εφόσον το επιθυμούσε, να εγγραφεί άμεσα ως «Δωρητής Οργάνων» στο Εθνικό Μητρώο Δωρητών Οργάνων, με αποτέλεσμα σε αυτό να προστεθούν 22.000 επιπλέον εγγεγραμμένοι δότες, φτάνοντας συνολικά τις 57.000.