Κάθε γενιά μεγάλωσε με τις δικές της ποδοσφαιρικές αυτοκρατορίες. Οι παλιότεροι θυμούνται τον Εουσέμπιο με την Μπενφίκα, τον Γιόχαν Κρόιφ με τον Άγιαξ και το Αμβούργο να βρίσκεται στην κορυφή της Ευρώπης. Η γενιά πριν από τη δική μας έζησε τη Μίλαν των μεγάλων αστέρων και τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ του Σερ Άλεξ Φέργκιουσον, ομάδες που έμοιαζαν αδύνατο να εκθρονιστούν.
Η δική μας γενιά μεγάλωσε μέσα στην ισπανική αυτοκρατορία, με τη Ρεάλ Μαδρίτης και την Μπαρτσελόνα, τον Κριστιάνο Ρονάλντο και τον Λιονέλ Μέσι να γράφουν τη δική τους εποχή.
Και πλέον μια νεότερη γενιά βλέπει την Παρί Σεν Ζερμέν να δημιουργεί τη δική της ιστορία. Εμείς, όμως, προλάβαμε να ζήσουμε και την άλλη πλευρά του ποδοσφαίρου: Tην πτώση μερικών από τα μεγαλύτερα ευρωπαϊκά μεγαθήρια που κάποτε καθόριζαν την εποχή τους.
Μίλαν: Από τον ευρωπαϊκό θρόνο στην αναζήτηση της χαμένης αίγλης
Για δεκαετίες, το όνομα της Μίλαν ήταν συνώνυμο της κορυφής. Η άφιξη του Σίλβιο Μπερλουσκόνι το 1986 άλλαξε για πάντα τον σύλλογο και έβαλε τις βάσεις για μία από τις σπουδαιότερες ομάδες στην ιστορία.
Με τον Αρίγκο Σάκι στον πάγκο, τον Φράνκο Μπάρεζι, τον Πάολο Μαλντίνι, τον Αλεσάντρο Κοστακούρτα και τον Μάουρο Τασότι στην άμυνα και τους Μάρκο Φαν Μπάστεν, Ρουντ Γκούλιτ και Φρανκ Ράικαρντ στην επίθεση, η Μίλαν κατέκτησε δύο συνεχόμενα Κύπελλα Πρωταθλητριών, το 1989 και το 1990.
Η κυριαρχία συνεχίστηκε με τον Φάμπιο Καπέλο και μια νέα χρυσή ομάδα. Στις αρχές των 00s, ο Κάρλο Αντσελότι δημιούργησε ξανά ένα ευρωπαϊκό μεγαθήριο.
Μαλντίνι, Νέστα, Πίρλο, Γκατούζο, Ζέεντορφ, Κακά, Σεβτσένκο και Ιντσάγκι αποτέλεσαν τον πυρήνα μιας ομάδας που έφτασε σε τρεις τελικούς Champions League μέσα σε πέντε χρόνια. Το 2003 νίκησε τη Γιουβέντους στα πέναλτι, το 2005 γνώρισε την ιστορική ανατροπή από τη Λίβερπουλ στην Κωνσταντινούπολη και το 2007 πήρε την εκδίκησή της, επικρατώντας των Άγγλων στην Αθήνα.
Μετά το 2007, όμως, η Μίλαν άρχισε να χάνει σταδιακά τη θέση της ανάμεσα στους κορυφαίους. Η αποχώρηση των μεγάλων μορφών, οι διοικητικές αλλαγές και οι λανθασμένες επιλογές την απομάκρυναν από την ευρωπαϊκή ελίτ. Το πρωτάθλημα του 2022 και η πορεία μέχρι τα ημιτελικά του Champions League το 2023, όπου αποκλείστηκε από την Ίντερ, έδειξαν πως η επιστροφή ήταν εφικτή. Όχι όμως πως η παλιά αυτοκρατορία είχε επιστρέψει.
Για τη δική μας γενιά, η Μίλαν δεν κουβαλά πλέον τον ίδιο φόβο που προκαλούσε στους αντιπάλους της εκείνη την εποχή. Η φανέλα παραμένει τεράστια, όμως η ομάδα αναζητά ακόμη την ευρωπαϊκή αίγλη που κάποτε θεωρούνταν αυτονόητη.
Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ: Η αυτοκρατορία του Σερ Άλεξ
Η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ του Σερ Άλεξ Φέργκιουσον ήταν για περισσότερο από δύο δεκαετίες το απόλυτο αφεντικό της Αγγλίας. Ο Σκωτσέζος ανέλαβε το 1986 και χρειάστηκε χρόνο, όμως δημιούργησε έναν σύλλογο που έμαθε να κερδίζει ξανά και ξανά.
Η «Class of ’92» με τους Ράιαν Γκιγκς, Ντέιβιντ Μπέκαμ, Πολ Σκόουλς και τους αδελφούς Νέβιλ αποτέλεσε τη βάση μιας χρυσής γενιάς, δίπλα σε προσωπικότητες όπως ο Έρικ Καντονά, ο Ρόι Κιν και ο Πίτερ Σμάιχελ.
Το αποκορύφωμα ήρθε το 1999, με το ιστορικό τρεμπλ. Premier League, FA Cup και Champions League, με τον τελικό της Βαρκελώνης απέναντι στην Μπάγερν να κρίνεται με δύο γκολ στις καθυστερήσεις.
Η αυτοκρατορία συνεχίστηκε. Ο Γουέιν Ρούνεϊ, ο Ρίο Φέρντιναντ, ο Ράιαν Γκιγκς και ένας νεαρός Κριστιάνο Ρονάλντο οδήγησαν τη Γιουνάιτεντ ξανά στην κορυφή της Ευρώπης το 2008, ενώ ακολούθησαν ακόμα δύο τελικοί Champions League, το 2009 και το 2011.
Το 2013, όμως, ο Σερ Άλεξ αποχώρησε και μαζί του έκλεισε ένα από τα μεγαλύτερα κεφάλαια στην ιστορία του συλλόγου. Ντέιβιντ Μόγες, Λουίς Φαν Χάαλ, Ζοζέ Μουρίνιο, Έρικ Τεν Χαγκ και άλλοι προσπάθησαν να καλύψουν το κενό χωρίς να μπορέσουν να επαναφέρουν τη Γιουνάιτεντ στην παλιά της σταθερότητα.
Το Europa League του 2017 και ορισμένες καλές πορείες έδωσαν ανά διαστήματα ελπίδα, όμως η ομάδα δεν ξαναβρήκε τη θέση που είχε στον ευρωπαϊκό χάρτη. Η άλλοτε μόνιμη διεκδικήτρια τίτλων βρέθηκε να ψάχνει ξανά την ταυτότητα που της είχε χαρίσει ο Φέργκιουσον.
Άγιαξ: Η σχολή που άλλαξε το ποδόσφαιρο
Ο Άγιαξ δεν έγινε θρύλος μόνο για τα τρόπαιά του. Έγινε θρύλος επειδή άλλαξε τον τρόπο που παιζόταν το ποδόσφαιρο. Στις αρχές των 70s, ο Γιόχαν Κρόιφ και ο Ρίνους Μίχελς έβαλαν το «total football» στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής σκηνής.
Το 1971, στο Γουέμπλεϊ, ο Άγιαξ νίκησε 2-0 τον Παναθηναϊκό και κατέκτησε το πρώτο του Κύπελλο Πρωταθλητριών. Ακολούθησαν δύο ακόμη τρόπαια, το 1972 και το 1973, σε μια τριετία απόλυτης κυριαρχίας. Ο Κρόιφ έγινε το πρόσωπο μιας φιλοσοφίας που ξεπέρασε τα όρια του Άμστερνταμ και επηρέασε ολόκληρες γενιές προπονητών και ομάδων.
Το 1995 ήρθε ένα ακόμη Champions League, με τον Λουίς Φαν Χάαλ και μια νεανική ομάδα που ανέδειξε τους Έντβιν Φαν ντερ Σαρ, Φρανκ και Ρόναλντ ντε Μπουρ, Έντγκαρ Ντάβιντς, Κλάρενς Ζέεντορφ και Πάτρικ Κλάιφερτ.
Το ποδόσφαιρο, όμως, άλλαξε. Οι μεγαλύτεροι σύλλογοι απέκτησαν τεράστια οικονομική δύναμη και τα παιδιά που έβγαζε η περίφημη ακαδημία του Άγιαξ έφευγαν όλο και νωρίτερα με μεγάλες μεταγραφές.
Το 2017 η νεανική ομάδα του Πέτερ Μπος έφτασε στον τελικό του Europa League, ενώ το 2019 ο Άγιαξ έμοιασε έτοιμος να επιστρέψει στην κορυφή. Με Ντε Λιχτ, Ντε Γιονγκ, Φαν ντε Μπέεκ, Ζίγιεχ και Τάντιτς απέκλεισε Ρεάλ Μαδρίτης και Γιουβέντους, πριν αποκλειστεί δραματικά από την Τότεναμ στα ημιτελικά του Champions League.
Και πάλι, η ομάδα διαλύθηκε από τις μεταγραφές. Στη νέα εποχή, ο Άγιαξ παραμένει παγκοσμίως γνωστός για τις ακαδημίες του. Για πολλά παιδιά, όμως, το όνομα του συλλόγου συνδέεται πλέον περισσότερο με το «εργοστάσιο» που παράγει τους επόμενους αστέρες παρά με την ομάδα που κάποτε κατακτούσε την Ευρώπη.
Μπενφίκα: Η εποχή του Εουσέμπιο και η κατάρα του Γκούτμαν
Η Μπενφίκα γνώρισε την κορυφή της Ευρώπης με τον Εουσέμπιο.
Ο «Μαύρος Πάνθηρας» ήταν ο ηγέτης μιας ομάδας που στις αρχές των 60s έμοιαζε ασταμάτητη. Το 1961 κατέκτησε το πρώτο Κύπελλο Πρωταθλητριών, νικώντας την Μπαρτσελόνα, και το 1962 επανέλαβε τον θρίαμβο απέναντι στη Ρεάλ Μαδρίτης, με τον Εουσέμπιο να σκοράρει δύο φορές.
Εκείνη ακριβώς η εποχή γέννησε και έναν από τους πιο διάσημους μύθους του ποδοσφαίρου. Ο Μπέλα Γκούτμαν αποχώρησε από την Μπενφίκα μετά από διαφωνία με τη διοίκηση και, σύμφωνα με την ιστορία, καταράστηκε τον σύλλογο να μην κατακτήσει ευρωπαϊκό τρόπαιο για 100 χρόνια.
Ακολούθησαν οι χαμένοι τελικοί. Το 1963 η Μίλαν νίκησε την Μπενφίκα, το 1965 η Ίντερ, ενώ το 1968 η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ την λύγισε στην παράταση στο Γουέμπλεϊ. Η Μπενφίκα επέστρεψε σε τελικούς το 1983, το 1988 και το 1990, αλλά κάθε φορά έφευγε χωρίς το τρόπαιο. Πριν από τον τελικό του 1990 με τη Μίλαν, ο ίδιος ο Εουσέμπιο επισκέφθηκε τον τάφο του Γκούτμαν ζητώντας να τελειώσει η κατάρα. Η Μπενφίκα έχασε ξανά.
Η ευρωπαϊκή κορυφή δεν επέστρεψε ποτέ. Η Μπενφίκα παρέμεινε τεράστιος σύλλογος, αλλά το σύγχρονο ποδόσφαιρο την οδήγησε σε διαφορετικό ρόλο. Οι ακαδημίες της συνεχίζουν να παράγουν σπουδαίους ποδοσφαιριστές, οι οποίοι όμως συχνά φεύγουν για τους οικονομικά ισχυρότερους συλλόγους της Ευρώπης. Η ομάδα του Εουσέμπιο παραμένει σημείο αναφοράς, ενώ η περίφημη κατάρα συνεχίζει να αποτελεί ένα από τα πιο παράξενα κεφάλαια στην ιστορία του ποδοσφαίρου.
Αμβούργο: Από τον Κίγκαν και τον Χρούμπες στον υποβιβασμό
Το Αμβούργο δεν είχε την ευρωπαϊκή διάρκεια των υπόλοιπων ομάδων, όμως η κορυφή που γνώρισε ήταν αρκετά ψηλή για να το κατατάξει στις μεγάλες χαμένες αυτοκρατορίες. Ο Κέβιν Κίγκαν αποτέλεσε ένα από τα μεγαλύτερα αστέρια της ομάδας στα τέλη των 70s, κατακτώντας μάλιστα δύο Χρυσές Μπάλες, το 1978 και το 1979.
Λίγα χρόνια αργότερα ήρθε η μεγαλύτερη στιγμή στην ιστορία του συλλόγου. Με τον Έρνστ Χάπελ στον πάγκο και πρωταγωνιστές όπως ο Χορστ Χρούμπες και ο Φέλιξ Μάγκατ, το Αμβούργο έφτασε στον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών το 1983 απέναντι στη Γιουβέντους. Το γκολ του Μάγκατ χάρισε τη νίκη με 1-0 και έστεψε το Αμβούργο πρωταθλητή Ευρώπης.
Πηγή: UEFA.com
Η συνέχεια, όμως, δεν είχε την ίδια λάμψη. Ο σύλλογος έχασε σταδιακά τη θέση του ανάμεσα στις γερμανικές δυνάμεις και το 2018 γνώρισε το αδιανόητο. Μετά από 55 συνεχόμενα χρόνια στην Bundesliga, υποβιβάστηκε για πρώτη φορά στην ιστορία του.
Το περίφημο ρολόι στο «Φόλκσπαρκστατιον», που μετρούσε αδιάκοπα τα χρόνια παρουσίας στην πρώτη κατηγορία, σταμάτησε. Το Αμβούργο είχε χάσει κάτι που θεωρούσε δεδομένο για περισσότερο από μισό αιώνα.
Οι οπαδοί του, όμως, δεν σταμάτησαν ποτέ. Ακολούθησαν την ομάδα στη δεύτερη κατηγορία, γέμισαν ξανά τις εξέδρες και κράτησαν ζωντανή τη σύνδεση με μια φανέλα που κάποτε σήκωσε το Κύπελλο Πρωταθλητριών. Η λύτρωσή τους ήρθε 7 ολόκληρα χρόνια μετά, όταν επέστρεψε στα μεγάλα «σαλόνια» του γερμανικού ποδοσφαίρου.