Επειτα από χρόνια σχεδιασμών, καθυστερήσεων και προσδοκιών, το μεγάλο έργο για τη δημιουργία του Μητροπολιτικού Πάρκου «ΑΕΝΑΟΝ», στον Φαληρικό Ορμο, μπαίνει πλέον στην τελική ευθεία για να περάσει από το χαρτί στην πράξη. Η ημερομηνία-ορόσημο είναι η 2α Σεπτεμβρίου, οπότε αναμένεται να υπογραφεί η σύμβαση μεταξύ της Περιφέρειας Αττικής και του αναδόχου, του σχήματος ΤΕΡΝΑ-ΜΕΤΚΑ, μετά και την ολοκλήρωση του ελέγχου από το Ελεγκτικό Συνέδριο.
Η υπογραφή της σύμβασης σηματοδοτεί ουσιαστικά την έναρξη ενός από τα μεγαλύτερα έργα αστικής ανάπλασης που έχουν σχεδιαστεί στην Αττική. Το έργο, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 320 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ, αφορά τη δημιουργία ενός νέου μεγάλου πνεύμονα πρασίνου δίπλα στη θάλασσα, σε μια έκταση άνω των 741 στρεμμάτων.
Η βασική φιλοσοφία του «ΑΕΝΑΟΝ», όπως έχει ονομαστεί το project, είναι απλή αλλά ιδιαίτερα φιλόδοξη: ένας μεγάλος δημόσιος χώρος πρασίνου, ανοιχτός και δωρεάν προσβάσιμος σε όλους, που θα συνδυάζει περιβάλλον, αναψυχή, αθλητισμό, πολιτισμό και εκπαίδευση. Περίπου το 75% της συνολικής έκτασης θα αποτελεί πράσινο. Στο πάρκο προβλέπεται να φυτευτούν περισσότερα από 4.000 δέντρα, μαζί με εκατοντάδες χιλιάδες θάμνους και άλλα φυτά.
Ο στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα τοπίο που όχι μόνο θα αλλάξει την εικόνα της περιοχής, αλλά θα λειτουργεί ως πραγματικός πνεύμονας για το πυκνοδομημένο λεκανοπέδιο. Οι επισκέπτες θα έχουν στη διάθεσή τους πράσινες διαδρομές για περπάτημα, ποδηλατόδρομους, χώρους άθλησης και αναψυχής, αλλά και σημεία για πολιτιστικές, εκπαιδευτικές και περιβαλλοντικές δραστηριότητες. Το υπόλοιπο τμήμα της έκτασης θα φιλοξενεί ήπιες χρήσεις, χωρίς να αλλοιώνεται ο δημόσιος χαρακτήρας του πάρκου. Προβλέπονται ακόμη χώροι για κοινωνικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις, εκπαιδευτικές δράσεις για παιδιά, πολυχώροι άθλησης και περιορισμένες εμπορικές δραστηριότητες.
Η σημασία του έργου δεν περιορίζεται στα όρια του πάρκου. Η δημιουργία του «ΑΕΝΑΟΝ» έρχεται να αλλάξει συνολικά την εικόνα του Φαληρικού Ορμου και να ενισχύσει τη συνέχεια του παραλιακού μετώπου της Αττικής. Πρόκειται για έναν χώρο που για χρόνια παρέμενε αποσπασματικός, με σημαντικές εκτάσεις να μην αξιοποιούνται προς όφελος των πολιτών. Η μετατροπή του σε ενιαίο μητροπολιτικό πάρκο δημιουργεί ένα νέο σημείο αναφοράς για την Αθήνα και τον Πειραιά, αλλά και έναν δημόσιο χώρο που μπορεί να υποστηρίξει την καθημερινότητα χιλιάδων κατοίκων. Το μεγάλο στοίχημα, επομένως, δεν είναι μόνο να κατασκευαστούν οι υποδομές. Είναι το πάρκο να παραδοθεί στους πολίτες και να παραμείνει πραγματικά ανοιχτό, λειτουργικό και προσβάσιμο.
Το «ΑΕΝΑΟΝ» αποτελεί τη Β΄ φάση των παρεμβάσεων στον Φαληρικό Ορμο. Η Α΄ φάση είχε ξεκινήσει το 2017 και ολοκληρώθηκε το 2022, περιλαμβάνοντας κυρίως αντιπλημμυρικά έργα και σημαντικές οδικές παρεμβάσεις. Τώρα έρχεται η δεύτερη και πιο «εμφανής» φάση: αυτή που θα μετατρέψει την περιοχή σε έναν μεγάλο οργανωμένο χώρο πρασίνου, αναψυχής και πολιτισμού. Η υλοποίηση θα γίνει με το σύστημα μελέτη-κατασκευή, γεγονός που σημαίνει ότι η οριστικοποίηση των μελετών συνδέεται με τη συμβασιοποίηση του έργου και την έναρξη της κατασκευαστικής διαδικασίας.
Η συμβατική διάρκεια έχει οριστεί στους 36 μήνες. Εφόσον δεν προκύψουν καθυστερήσεις, το νέο πάρκο θα μπορούσε να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2029, ενώ τα πρώτα εργοτάξια αναμένεται να κάνουν την εμφάνισή τους στις αρχές του 2027. Μάλιστα, έχει προβλεφθεί και οικονομικό κίνητρο για την ταχύτερη ολοκλήρωση του έργου. Ο ανάδοχος μπορεί να λάβει πριμ 1% επί της αρχικής συμβατικής αξίας χωρίς ΦΠΑ, εφόσον παραδώσει το έργο τουλάχιστον 10% νωρίτερα από τη συμβατική προθεσμία.
Η χρηματοδότηση
Το έργο έχει ενταχθεί στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή και Πολιτική Προστασία 2021-2027» και συγχρηματοδοτείται από το Ταμείο Συνοχής σε ποσοστό 85%, με το υπόλοιπο να καλύπτεται από εθνικούς πόρους. Για την πράξη έχει εγκριθεί δέσμευση προϋπολογισμού ύψους περίπου 353,8 εκατ. ευρώ, ενώ η εκτιμώμενη αξία των εργασιών της σύμβασης ανέρχεται σε περίπου 320 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ.
Το «ΑΕΝΑΟΝ» είναι ένα έργο που έχει συζητηθεί πολύ και έχει δημιουργήσει υψηλές προσδοκίες. Η υπογραφή της σύμβασης στις 2 Σεπτεμβρίου είναι, επομένως, μόνο η αρχή. Το πραγματικό στοίχημα θα κριθεί μέσα στα επόμενα τρία χρόνια: αν το χρονοδιάγραμμα τηρηθεί, αν το έργο κατασκευαστεί με τις προδιαγραφές που έχουν τεθεί και, κυρίως, αν ο Φαληρικός Ορμος αποκτήσει έναν δημόσιο χώρο αντάξιο της σημασίας του. Για την Αττική, ένα τέτοιο έργο δεν είναι απλώς άλλη μία ανάπλαση. Είναι μια ευκαιρία να αποκτήσει η πρωτεύουσα έναν μεγάλο, ενιαίο και σύγχρονο χώρο πρασίνου δίπλα στη θάλασσα. Επειτα από χρόνια αναμονής, το ζητούμενο πλέον είναι ένα: το «ΑΕΝΑΟΝ» να γίνει πραγματικότητα και όχι ένα ακόμη μεγάλο σχέδιο που θα παραμείνει στα χαρτιά.