Στολές, φαγητό, μεταφορά, τεχνολογία και ιδιαίτερα μαθήματα στέλνουν λογαριασμό που για οικογένεια με τρία παιδιά μπορεί να ξεπεράσει τις €8.000
Το έχουμε εμπεδώσει πως το δημόσιο σχολείο στην Κύπρο, είναι δωρεάν γιατί δεν έχει δίδακτρα. Αυτό όμως σημαίνει ότι η φοίτηση ενός παιδιού δεν κοστίζει; Σημαίνει ότι το κράτος καλύπτει τη διδασκαλία, τα σχολικά κτίρια και τα διδακτικά βιβλία, αλλά από εκεί και πέρα, ένα σημαντικό οικονομικό κόστος μεταφέρεται στην οικογένεια.
Σχολικές στολές, παπούτσια, τσάντες, τετράδια, καθημερινό φαγητό, μετακινήσεις, εκδρομές, ηλεκτρονικός υπολογιστής, δραστηριότητες και ιδιαίτερα μαθήματα, συνθέτουν το πραγματικό κόστος της δημόσιας εκπαίδευσης που δεν εμφανίζεται σε έναν λογαριασμό ούτε καταβάλλεται ολόκληρο στην αρχή της χρονιάς. Μοιράζεται σε μικρότερες πληρωμές, οι οποίες επαναλαμβάνονται από τον Σεπτέμβριο μέχρι τον Ιούνιο και γι’ αυτό συχνά δεν βλέπουμε την μεγάλη εικόνα που δεν είναι καθόλου ευχάριστη.
Η Cyprus Times επιχείρησε να αποτυπώσει αυτή την πραγματικότητα καταρτίζοντας τρία ενδεικτικά καλάθια δαπανών, για έναν μαθητή δημοτικού, έναν μαθητή γυμνασίου και έναν μαθητή λυκείου. Οι υπολογισμοί μας δεν αποτελούν επίσημο δείκτη και βεβαίως δεν περιγράφουν τη φθηνότερη ή την ακριβότερη δυνατή επιλογή. Επιχειρήσαμε απλώς να αποτυπώσουμε ένα συγκρατημένο, μεσαίο σενάριο για μια οικογένεια που αγοράζει τα αναγκαία και προσφέρει στο παιδί περιορισμένη δυνατότητα για ιδιαίτερα μαθήματα που αποτελούν πραγματικό πονοκέφαλο για κάθε οικογένεια.
Ο λογαριασμός του δημοτικού
Για έναν μαθητή δημοτικού, το ενδεικτικό ετήσιο κόστος υπολογίζεται στα €1.893.
Περίπου €145 απαιτούνται για σχολικές φανέλες, παντελόνια ή φούστες, φόρμες και αθλητική περιβολή. Άλλα €100 υπολογίζονται για ένα ζευγάρι καθημερινά παπούτσια και ένα ζευγάρι αθλητικά, ενώ περίπου €95 χρειάζονται για τσάντα, κασετίνα, τετράδια, μολύβια, μαρκαδόρους, είδη ζωγραφικής και άλλα υλικά που μπορεί να αγοράστούν δύο και τρεις φορές κατά τη διάρκεια της χρονιάς.
Η μεγαλύτερη δαπάνη είναι το φαγητό. Με μέσο κόστος €2,50 την ημέρα για περίπου 175 ημέρες φοίτησης, το ποσό φτάνει τις €438. Σε αυτό προστίθενται περίπου €50 για εκδρομές, επισκέψεις και άλλες σχολικές δράσεις.
Για τον τεχνολογικό εξοπλισμό υπολογίσαμε κόστος €150 τον χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπολογίζουμε αγορά ηλεκτρονικού υπολογιστή κάθε χρόνο, αλλά το κόστος το μοιράζουμε σε τρία χρόνια, μαζί με άλλο εξοπλισμό όπως ακουστικά, εκτυπώσεις ή μικροπεπισκευές.
Μία ώρα ιδιαίτερου μαθήματος την εβδομάδα, για 32 εβδομάδες και με κόστος €15 την ώρα, προσθέτει ακόμα €480. Μία αθλητική, μουσική ή άλλη δραστηριότητα με μέσο κόστος €45 τον μήνα για εννέα μήνες ανεβάζει τον λογαριασμό ακόμα κατά €405.
Πιο ακριβές απαιτήσεις στο Γυμνάσιο
Για έναν μαθητή ή μαθήτρια γυμνασίου, το καλάθι χρειάζεται €2.560 τον χρόνο για να γεμίσει.
Οι στολές και η αθλητική περιβολή υπολογίζονται στα €165, τα παπούτσια στα €120 και η γραφική ύλη στα €110. Το φαγητό, €3 για περίπου 170 σχολικές ημέρες, φτάνει τα €510, ενώ άλλα €80 υπολογίζονται για εκδρομές και οργανωμένες επισκέψεις.
Το ετήσιο κόστος για τεχνολογικό εξοπλισμό ανεβαίνει στα €180, ενώ η μεγαλύτερη διαφορά από το δημοτικό καταγράφεται στα ιδιαίτερα. Με δύο ώρες ιδιαίτερων μαθημάτων την εβδομάδα με €15 την ώρα (συντηρητικά), ο λογαριασμός φτάνει τα €960 για τη σχολική χρονιά. Αν υπολογιστεί και μια πρόσθετη δραστηριότητα, όπως μαθήματα μουσικής, έχουμε ακόμα €405 κόστος.
Μπορεί τα ιδιαίτερα να μην είναι υποχρεωτικά, αλλά με τον τρόπο που λειτυργούν τα σχολεία, θεωρούνται μάλλον αναγκαία όταν το παιδί παρουσιάζει κενά, χρειάζεται βοήθεια σε βασικά μαθήματα ή προετοιμάζεται για εξετάσεις. Ψάχνοντας τις αγγελίες που προσφέρουν ιδιαίτερα το κόστος για κάθε ώρα ιδιαιτέρων είναι περίπου €20 αλλά συντηρητικά εμείς το υπολογίσαμε στα €15για περιπτώσεις που δύο παιδιά κάνουν μαζί μάθημα ή πρόκειται για τιμή που προσφέρεται σε αδέλφια κλπ
Στο λύκειο βαθιά το χέρι στη τσέπη
Στο λύκειο το ετήσιο καλάθι, σύμφωνα με την δική μας έρευνα, γεμίζει με €3.576 τον χρόνο.
Για στολές και αθλητικά ρούχα απαιτούνται €175, για παπούτσια €130 και για γραφική ύλη €125. Το καθημερινό φαγητό υπολογίζεται στα €536, αν θεωρήσουμε ότι κατά μεσο όρο χρειάζονται €3,25 για περίπου 165 ημέρες, ενώ για εκδρομές, επισκέψεις και άλλες σχολικές υποχρεώσεις προστίθενται €100. Τα ποσά αυτά ακούγονται αστείο καθώς οι περισσότερες οικογένειες ξοδεύουν πολύ περισσότερα.
Το ετήσιο κόστος τεχνολογικού εξοπλισμού το υπολογίζουμε στα €200. Το μεγάλο βάρος, όμως, βρίσκεται στα ιδιαίτερα μαθήματα. Τρεις ώρες την εβδομάδα, για 32 εβδομάδες και με μέση τιμή €20 την ώρα, δημιουργούν ανεβάζουν τον λογαριασμό στα €1.920.
Αν μιλάμε για έναν τελειόφοιτο που προετοιμάζεται για τις Παγκύπριες Εξετάσεις, το ποσό αυτό είναι μάλλον μικρό. Τα μαθήματα κοστίζουν από €20 έως €30 την ώρα και αν ο μαθητής παρακολουθεί τέσσερα ή πέντε εξεταζόμενα μαθήματα, ο λογαριασμός μπορεί να αυξηθεί πολλές εκατοντάδες ή ακόμη και χιλιάδες ευρώ, ακόμα.
Άλλες δραστηριότητες που σχετίζονται με το σχολείο περιορίζονται στα €360, αν λάβουμε υπόψη ότι οι αυξημένες απαιτήσεις του λυκείου αφήνουν λιγότερο χρόνο.
Οι ανισότητες για μία τσάντα
Η ψαλίδα των τιμών στα σχολικά είδη έχει τεράστιο άνοιγμα και δύσκολα θα μπορούσε κάποιος να βρει έναν μέσο όρο κόστους.
Η επίσημη έρευνα της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή πραγματοποιήθηκε με τιμές που ίσχυαν στις 27 Αυγούστου 2026 και κάλυψε 16 σημεία πώλησης σε όλες τις επαρχίες. Περιέλαβε βιβλιοπωλεία, υπεραγορές, πολυκαταστήματα και καταστήματα σχολικών ενδυμάτων, ενώ στον ίδιο πίνακα καταγράφηκαν και τα αντίστοιχα στοιχεία του 2025.
Παράλληλα, η έρευνα του Κυπριακού Συνδέσμου Καταναλωτών σε δέκα επιχειρήσεις παγκύπρια κατέγραψε τσάντες από €1,89 έως €209,95, κασετίνες από €0,48 έως €45,55 και τετράδια από €0,32 έως €12,99. Οι σχολικές φανέλες και τα πουκάμισα ξεκινούσαν από €3,99 και έφταναν μέχρι τα €48, ενώ τα παντελόνια πωλούνταν από €12 έως €27 και οι φούστες από €11,50 έως €25.
Οι υψηλότερες και οι χαμηλότερες τιμές δεν είναι βεβαίως αντιπροσωπευτικές Μια τσάντα των €210 δεν αποτελεί προφανώς σχολική ανάγκη, αλλά και από την άλλη, η φθηνότερη τσάντα των €1,89 δεν πρόκειται να αντέξει για μια σχολική χρονιά.
Στον υπολογισμό μας λάβαμε υπόψη μεσαίες τιμές και περισσότερες από μία σχολικές στολές. Είναι αντιληπτό πως ένα παιδί δεν μπορεί να περάσει ολόκληρη τη χρονιά με μία φανέλα, ένα παντελόνι και ένα ζευγάρι παπούτσια.
Φέτος οι τιμές των σχολικών ειδών στις υπεραγορές παρέμειναν γενικά σταθερές σε σχέση με το 2025, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έμεινε σταθερός και ο συνολικός οικογενειακός λογαριασμός, αφού το μεγαλύτερο μέρος του δεν αφορά τσάντες και τετράδια.
Ανεβαίνουν οι απαιτήσεις διατροφής
Το φαγητό είναι από τις δαπάνες που περνούν σχεδόν απαρατήρητες επειδή το πληρώνουμε καθημερινώς και βεβαίως μόνο «πολυτέλεια» δεν είναι. Ακόμη και €2,50 την ημέρα σημαίνουν περισσότερα από €400 μέχρι το τέλος της χρονιάς.
Οι τιμές των σχολικών κυλικείων καθορίζονται μέσω εγκεκριμένων τιμοκαταλόγων του Υπουργείου Παιδείας, οι οποίοι πρέπει να είναι αναρτημένοι μέσα και έξω από το κυλικείο. Αυτό συγκρατεί τις τιμές ορισμένων προϊόντων, αλλά δεν τις μηδενίζει.
Τον Ιούλιο τα τρόφιμα και τα μη αλκοολούχα ποτά ήταν ακριβότερα κατά 4,94% σε σύγκριση με τον Ιούλιο του 2025. Οι υπηρεσίες εκπαίδευσης αυξήθηκαν κατά 3,52% και οι υπηρεσίες αναψυχής, αθλητισμού και πολιτισμού κατά 3,56%. Οι μεταφορές κατέγραψαν αύξηση 5,96%.
Φθηνό εισιτήριο, ακριβό αυτοκίνητο
Στο βασικό καλάθι που δημιουργήσαμε προβλέφθηκαν €30 για μεταφορά. Αυτό είναι το επιδοτούμενο ετήσιο μαθητικό κόμιστρο για την περίοδο από την 1η Σεπτεμβρίου 2025 μέχρι τις 31 Αυγούστου 2027. Το κανονικό κόστος ανέρχεται στα €220, αλλά το κράτος επιχορηγεί τα €190. Το μηνιαίο μαθητικό εισιτήριο κοστίζει €5. Τα παιδιά πολύτεκνων και πενταμελών οικογενειών που φοιτούν στη δημόσια Μέση και Τεχνική Εκπαίδευση εξαιρούνται από την πληρωμή.
Στη δημοτική εκπαίδευση παρέχεται δωρεάν μεταφορά όταν το σχολείο βρίσκεται σε απόσταση μεγαλύτερη των 2,4 χιλιομέτρων από την κατοικία. Ισχύουν επίσης ειδικές ρυθμίσεις για μαθητές από οικογένειες χαμηλού εισοδήματος και για παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
Για τις οικογένειες που μεταφέρουν καθημερινά τα παιδιά με αυτοκίνητο, το κόστος είναι πολύ μεγαλύτερο. Περιλαμβάνει καύσιμα, φθορά του οχήματος και χρόνο του γονέα. Αυτό το κόστος δεν εντάχθηκε στο βασικό καλάθι επειδή εξαρτάται από την απόσταση και τον αριθμό των καθημερινών διαδρομών. Μπορεί, ωστόσο, να προσθέσει αρκετές εκατοντάδες ευρώ τον χρόνο.
Τι κόστιζε το ίδιο καλάθι το 2025
Με βάση τις επίσημες ετήσιες αυξήσεις στις αντίστοιχες κατηγορίες, το καλάθι του μαθητή δημοτικού κόστιζε περίπου €1.846 το 2025 και ανέβηκε στα €1.893 φέτος. Η διαφορά είναι €47 ή περίπου 2,6%.
Στο γυμνάσιο, το κόστος υπολογίζεται ότι αυξήθηκε από περίπου €2.493 σε €2.560, δηλαδή κατά €67. Στο λύκειο, το αντίστοιχο ποσό ανέβηκε από περίπου €3.476 σε €3.576, παρουσιάζοντας αύξηση €100.
Οι αυξήσεις βεβαίως δεν είναι θεαματικές, αλλά προστίθενται σε έναν λογαριασμό που ήταν ήδη βαρύς, την ώρα που τα ίδια νοικοκυριά πληρώνουν ακριβότερα τρόφιμα, καύσιμα, ηλεκτρικό ρεύμα και στέγαση.
Πάνω από €8.000 για τρίτεκνους
Για οικογένεια με ένα παιδί δημοτικού, ο ενδεικτικός ετήσιος λογαριασμός ανέρχεται στα €1.893. Αν υπάρχουν δύο παιδιά, ένα στο δημοτικό και ένα στο γυμνάσιο, το συνολικό κόστος φτάνει τα €4.453.
Για οικογένεια με τρία παιδιά, ένα σε κάθε βαθμίδα (Δημοτικό, Γυμνάσιο, Λύκειο), το κόστος μιας σχολικής χρονιά φτάνει στα €8.029. Αν δύο παιδιά βρίσκονται στο λύκειο ή χρειάζονται περισσότερα ιδιαίτερα, το ποσό μπορεί να προκαλέσει ίλιγγο.
Υπάρχουν βεβαίως τρόποι περιορισμού του κόστους, αν για παράδειγμα χρησιμοποιηθεί περσινή τσάντα, τα μικρότερα παιδιά χρησιμοποιήσουν τις στολές από μεγαλύτερα αδέφια τους, ετοιμάζεται φαγητό στο σπίτι, αξιοποιηθεί η δωρεάν μεταφορά και να αποφεύγονται τα ιδιαίτερα. Οι περικοπές, όμως, μπορεί να έχουν και ψυχολογικό κόστος στα παιδιά. Είναι επίσης διαφορετικό να μην πάρει καινούργια τσάντα και διαφορετικό να στερηθεί ένα παιδί τη βοήθεια σε μάθημα στο οποίο δυσκολεύεται ή σε μια δραστηριότητα στην οποία έχει κλίση.
Τέσσερις διάμεσοι μισθοί
Οι διάμεσες ακαθάριστες μηνιαίες απολαβές στην Κύπρο ανήλθαν το 2025 στα €1.968. Η διάμεσος είναι πιο αντιπροσωπευτική από τον μέσο όρο, επειδή οι μισοί εργαζόμενοι αμείβονται με μικρότερο ποσό και οι άλλοι μισοί με μεγαλύτερο.
Το ετήσιο κόστος ενός μαθητή δημοτικού αντιστοιχεί περίπου στο 96% ενός διάμεσου ακαθάριστου μηνιαίου μισθού. Για το γυμνάσιο φτάνει το 130% και για το λύκειο το 182%.
Η οικογένεια με ένα παιδί στο δημοτικό και ένα στο γυμνάσιο χρειάζεται ποσό ίσο με 2,3 διάμεσους μισθούς. Η οικογένεια με τρία παιδιά χρειάζεται περισσότερους από τέσσερις.
Σε ετήσια βάση, οι €8.029 αντιστοιχούν περίπου στο 34% των ακαθάριστων απολαβών ενός εργαζομένου που αμείβεται με τον διάμεσο μισθό. Ακόμη και σε νοικοκυριό με δύο τέτοιους μισθούς, το σχολικό κόστος απορροφά περίπου το 17% του συνολικού ακαθάριστου εισοδήματος. Επειδή η σύγκριση γίνεται πριν από τις κρατήσεις (φορολογία, κοινωνικές ασφαλίσεις, ΓεΣΥ, πλεονάζον κλπ), η επιβάρυνση στο πραγματικά διαθέσιμο εισόδημα είναι ακόμα μεγαλύτερη.
Δεν έχουν όλοι ίσες ευκαιρίες
Ακούγεται δίκαιο, τίμιο και σωστό να λέμε πως το δημόσιο σχολείο αποτελεί εγγύηση ότι κάθε παιδί μπορεί να μορφωθεί ανεξάρτητα από την οικονομική κατάσταση των γονέων του. Το ότι δεν πληρώνονται δίδακτρα δεν δείχνει την συνολική πραγματική εικόνα της κατάστασης.
Δύο παιδιά μπορεί να κάθονται στο ίδιο θρανίο, να έχουν τον ίδιο δάσκαλο ή καθηγητή και τα ίδια βιβλία, αλλά να μη διαθέτουν τις ίδιες δυνατότητες. Το ένα μπορεί να έχει δικό του υπολογιστή, να κάνει ιδιαίτερα σε τρία μαθήματα και να παρακολουθεί και δύο δραστηριότητες, ενώ το άλλο να μοιράζεται έναν υπολογιστή, να αποφεύγει τις εκδρομές και να περιμένει από τους γονείς του (αν μπορούν) να το βοηθήσουν στα μαθήματα.
Η δημόσια εκπαίδευση ανοίγει μεν την πόρτα της σχολικής αίθουσας σε όλους, αλλά το οικογενειακό εισόδημα εξακολουθεί να καθορίζει σε σημαντικό βαθμό με πόσα εφόδια περνά κάθε παιδί από αυτή την πόρτα. Δεν αναφερόμαστε στα παιδιά που έχουν την δυνατότητα φοίτησης σε ιδιωτικά σχολεία, γιατί εκεί το κόστος είναι πολύ υψηλότερο και βεβαίως η επιλογή αξιοποιείται από οικογένειες που συνήθως διαθέτουν υψηλά εισοδήματα.