Σε ισχύ τέθηκε η μεταρρύθμιση της τελωνειακής ένωσης της ΕΕ, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας νέας, ψηφιακής και πιο ενιαίας προσέγγισης στη λειτουργία των τελωνείων σε ολόκληρη την ΕΕ.
Μετά την επίσημη έγκρισή της από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η μεταρρύθμιση δημοσιεύθηκε το περασμένο Σάββατο στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ και από σήμερα αρχίζει να εφαρμόζεται σταδιακά.
Η νέα αρχιτεκτονική αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό του τελωνειακού συστήματος, καθιστώντας το πιο ψηφιακό, βασισμένο στα δεδομένα και αποτελεσματικότερο απέναντι στις νέες προκλήσεις του διεθνούς εμπορίου.
Στο επίκεντρο βρίσκονται ο εκσυγχρονισμένος Ενωσιακός Τελωνειακός Κώδικας (UCC) και η δημιουργία της Ευρωπαϊκής Τελωνειακής Αρχής (EU Customs Authority – EUCA).
Νέος Ενωσιακός Τελωνειακός Κώδικας
Ο νέος κανονισμός για τον Ενωσιακό Τελωνειακό Κώδικα, ο οποίος δημοσιεύθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου, αποτελεί τη νομική βάση της μεταρρύθμισης.
Ο Κώδικας αναδιαμορφώνει το νομικό πλαίσιο που διέπει τις τελωνειακές διαδικασίες σε ολόκληρη την ΕΕ, με στόχο τη δημιουργία ενός πιο ολοκληρωμένου συστήματος και τη λειτουργία της Τελωνειακής Ένωσης ως ενιαίου χώρου.
Οι διαδικασίες θα εκσυγχρονιστούν και θα εναρμονιστούν, ενώ προβλέπεται μείωση της διοικητικής επιβάρυνσης και ενίσχυση της διαχείρισης κινδύνων.
Μακροπρόθεσμα, στόχος είναι να υπάρχει ένα ενιαίο σημείο εισόδου για όλες τις τελωνειακές διαδικασίες στην ΕΕ, αντί για τα διαφορετικά εθνικά συστήματα που λειτουργούν σήμερα.
Parliament approved a major reform of the EU Customs Code that introduces stricter rules for e-commerce and establishes a new customs authority. pic.twitter.com/TfXxrthrk3
— European Parliament (@Europarl_EN) September 16, 2026
Τελωνεία και οικονομική ασφάλεια
Η τελωνειακή ένωση αποτελεί σημαντικό πυλώνα της ανταγωνιστικότητας και της οικονομικής ασφάλειας της ΕΕ. Τα τελωνεία προστατεύουν την ενιαία αγορά, συμβάλλουν στην εφαρμογή των ευρωπαϊκών προτύπων και διευκολύνουν το νόμιμο εμπόριο.
Με τη μεταρρύθμιση ενισχύεται ο ρόλος των τελωνειακών αρχών τόσο στην είσπραξη δασμών όσο και στην εφαρμογή κανόνων που δεν αφορούν άμεσα τη φορολογία, όπως οι κανόνες για την ασφάλεια των προϊόντων, το περιβάλλον και την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας.
Για τις επιχειρήσεις που πραγματοποιούν νόμιμο εμπόριο, οι τελωνειακές διαδικασίες και απαιτήσεις αναμένεται να γίνουν απλούστερες και πιο προβλέψιμες.
Παράλληλα, θα αποσαφηνιστούν οι ευθύνες των εισαγωγέων και θα απλοποιηθεί η υποβολή στοιχείων μέσω μιας ενιαίας ευρωπαϊκής διεπαφής δεδομένων. Οι επιχειρήσεις που θεωρούνται αξιόπιστες θα μπορούν να επωφελούνται από σημαντικά απλουστευμένες διαδικασίες.
Η νέα Ευρωπαϊκή Τελωνειακή Αρχή
Η Ευρωπαϊκή Τελωνειακή Αρχή (EUCA), με έδρα τη Λιλ της Γαλλίας, ιδρύθηκε νομικά στις 20 Σεπτεμβρίου.
Η νέα Αρχή θα ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ των τελωνειακών αρχών των κρατών-μελών, επιτρέποντας τη διαχείριση κινδύνων σε επίπεδο ΕΕ και τη διαμόρφωση πιο συντονισμένης αντίδρασης απέναντι σε κοινές απειλές στα ευρωπαϊκά σύνορα.
Ένα από τα βασικά έργα της EUCA θα είναι η ανάπτυξη του EU Customs Data Hub, μιας ενιαίας ψηφιακής υποδομής που θα αντικαταστήσει σταδιακά τα σημερινά κατακερματισμένα εθνικά συστήματα πληροφορικής.
Μέσω του Data Hub θα δημιουργηθεί ένα ενιαίο ευρωπαϊκό περιβάλλον για το εμπόριο, τόσο για τις εισαγωγές όσο και για τις εξαγωγές, καθώς και για την ανταλλαγή πληροφοριών και τις τελωνειακές διατυπώσεις.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η νέα υποδομή αναμένεται να οδηγήσει σε εξοικονόμηση περίπου 2,3 δισ. ευρώ ετησίως σε λειτουργικό κόστος για τα κράτη-μέλη και επιπλέον 2,58 δισ. ευρώ ετησίως σε διοικητικό κόστος για τις επιχειρήσεις.
Από το 2028 το νέο σύστημα για το ηλεκτρονικό εμπόριο
Το EU Customs Data Hub θα τεθεί σε λειτουργία για το ηλεκτρονικό εμπόριο από τον Ιούλιο του 2028, ενώ για το υπόλοιπο εμπόριο θα πρέπει να είναι πλήρως λειτουργικό το αργότερο έως το 2031.
Η νέα ψηφιακή αρχιτεκτονική θα επιτρέψει επίσης στενότερη συνεργασία μεταξύ των ευρωπαϊκών και εθνικών αρχών, μεταξύ άλλων των φορολογικών αρχών και των αρχών εποπτείας της αγοράς.
Παράλληλα, θα δημιουργηθεί μηχανισμός για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στα σύνορα.
Νέοι κανόνες για τα μικρά δέματα
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ηλεκτρονικό εμπόριο και στην ταχεία αύξηση των εισαγωγών μικρής αξίας.
Τον Δεκέμβριο του 2025, η ΕΕ αποφάσισε την κατάργηση του ορίου των 150 ευρώ για την απαλλαγή από τελωνειακούς δασμούς σε αποστολές χαμηλής αξίας.
Στη θέση του θεσπίστηκε προσωρινός τελωνειακός δασμός 3 ευρώ, ο οποίος εφαρμόζεται από την 1η Ιουλίου 2026 και θα ισχύσει έως τον Ιούλιο του 2028. Μετά το διάστημα αυτό, θα εφαρμόζονται οι κανονικοί τελωνειακοί δασμοί.
Παράλληλα, ο νέος Ενωσιακός Τελωνειακός Κώδικας προβλέπει ενιαίο τέλος διαχείρισης σε επίπεδο ΕΕ για τα μικρά δέματα, με στόχο την κάλυψη του αυξανόμενου κόστους που αντιμετωπίζουν οι τελωνειακές αρχές κατά την επεξεργασία των συγκεκριμένων αποστολών.
Το τέλος αναμένεται να αρχίσει να εφαρμόζεται από τον Νοέμβριο του 2026, με το ακριβές σταθερό ποσό να καθορίζεται με κατ’ εξουσιοδότηση πράξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Πότε εφαρμόζονται οι νέοι κανόνες
Με τη δημοσίευση του νέου Ενωσιακού Τελωνειακού Κώδικα στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ ολοκληρώθηκε η νομοθετική διαδικασία.
Η εφαρμογή της μεταρρύθμισης θα γίνει σταδιακά, με τα κράτη-μέλη να διαθέτουν 12 μήνες για την πλήρη εφαρμογή των νέων κανόνων.
Η Ευρωπαϊκή Τελωνειακή Αρχή αναμένεται να ξεκινήσει τη λειτουργία της το 2027, ενώ το EU Customs Data Hub θα καταστεί υποχρεωτικό για τις αποστολές ηλεκτρονικού εμπορίου από την 1η Ιουλίου 2028.
Γιατί αλλάζει το τελωνειακό σύστημα
Η Τελωνειακή Ένωση της ΕΕ ιδρύθηκε το 1968 και αποτέλεσε σημαντικό βήμα για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, δημιουργώντας τις βάσεις για την ενιαία αγορά και την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων στο εσωτερικό της Ένωσης.
Ωστόσο, το σημερινό περιβάλλον έχει αλλάξει σημαντικά. Οι τελωνειακές αρχές διαχειρίζονται δισεκατομμύρια αποστολές κάθε χρόνο, ενώ η ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου έχει οδηγήσει σε μεγάλη αύξηση των εισαγωγών χαμηλής αξίας.
Παράλληλα, η ΕΕ καλείται να αντιμετωπίσει νέες εμπορικές πρακτικές, την τεχνολογική εξέλιξη, την πράσινη μετάβαση, το μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον και τους αυξημένους κινδύνους για την ασφάλεια.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε παρουσιάσει την πρότασή της για τη συνολική μεταρρύθμιση στις 17 Μαΐου 2023, με στόχο τη δημιουργία ενός πιο ενιαίου, ψηφιακού και βασισμένου στη διαχείριση κινδύνων τελωνειακού συστήματος, ικανού να προστατεύει αποτελεσματικότερα τα οικονομικά και κανονιστικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.