Εκτός «μάχης» κινδυνεύει να βγει ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς και εξαγωγείς πετρελαίου στον κόσμο, η Σαουδική Αραβία, καθώς οι βασικές ενεργειακές αρτηρίες του βασιλείου βρίσκονται υπό διπλή πίεση, από το Ιράν στον Περσικό Κόλπο και από τους Χούθι της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα. Μια χώρα που επί δεκαετίες λειτουργούσε ως σταθεροποιητικός παράγοντας της διεθνούς αγοράς βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με τον κίνδυνο δραστικού περιορισμού των εξαγωγών της, με απροσδιόριστες συνέπειες για την αγορά πετρελαίου και δεξαμενοπλοίων.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η Σαουδική Αραβία δεν είναι απλώς ένα ακόμη μέλος του OPEC. Παραδοσιακά αποτελεί τον βασικό παραγωγό που διαθέτει πλεονάζουσα παραγωγική δυναμικότητα ώστε να αυξάνει ή να μειώνει γρήγορα την προσφορά σε περιόδους αναταραχής. Πριν από τη σύγκρουση με το Ιράν ήταν ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός αργού στον κόσμο, πίσω από ΗΠΑ και Ρωσία, ενώ διαθέτει τα δεύτερα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου διεθνώς.
Παράλληλα, έχει ενισχύσει σημαντικά τη θέση της στη διύλιση, με εγχώρια δυναμικότητα περίπου 3,3 εκατ. βαρελιών ημερησίως και συμμετοχές σε μεγάλα διυλιστήρια στην Ασία. Ισχυρό είναι και το ναυτιλιακό αποτύπωμά της, μέσω της Bahri, μιας από τις μεγαλύτερες εταιρείες VLCC παγκοσμίως.
Η παγίδα των δύο στενών
Η κρίση οξύνθηκε όταν περιορίστηκαν οι διελεύσεις μέσω των Στενών του Ορμούζ. Παρότι η Σαουδική Αραβία δεν είναι άμεσα εμπόλεμος, θεωρείται βασική σύμμαχος των ΗΠΑ, με ενεργειακές και στρατιωτικές εγκαταστάσεις της να αποτελούν στόχους του Ιράν και οργανώσεων που συνδέονται με την Τεχεράνη. Η πίεση στο Ορμούζ περιόρισε τις εξαγωγές από τα λιμάνια του Περσικού Κόλπου. Το Ριάντ, ωστόσο, διέθετε μια κρίσιμη εναλλακτική: τον αγωγό East-West, μέσω του οποίου μπορούσε να διοχετεύει περίπου 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως προς το Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα, παρακάμπτοντας πλήρως το Ορμούζ. Η διέξοδος αυτή όμως αποδείχθηκε εξίσου ευάλωτη. Για να φθάσουν τα σαουδαραβικά φορτία στις αγορές της Ασίας, τα δεξαμενόπλοια πρέπει να περάσουν από το Μπαμπ
Ελ Μαντέμπ, όπου η απειλή προέρχεται από τους Χούθι.
Στις 20 Ιουλίου οι αντάρτες ανακοίνωσαν αποκλεισμό στην Ερυθρά Θάλασσα με στόχο πλοία που μεταφέρουν σαουδαραβικό πετρέλαιο, αναγκάζοντας δεξαμενόπλοια να κινηθούν βόρεια προς τη Διώρυγα του Σουέζ και το σύστημα SUMED της Αιγύπτου. Η κατάσταση επιδεινώθηκε όταν ο East-West δέχθηκε επίθεση με drones και υπέστη ζημιές, οδηγώντας τη Saudi Aramco στην αναστολή της λειτουργίας του.
Η πλήρης αποκατάστασή του μπορεί να απαιτήσει εβδομάδες, αφήνοντας το Ριάντ με περιορισμένες επιλογές. Με την εναλλακτική οδό προς την Ερυθρά Θάλασσα να έχει πληγεί, η Σαουδική Αραβία αναγκάζεται να επιστρέψει στις φορτώσεις από τερματικούς του Περσικού Κόλπου, όπου όμως η ναυσιπλοΐα παραμένει εκτεθειμένη στην ιρανική απειλή. Η διεθνής αγορά δύσκολα μπορεί να απορροφήσει πιθανή απώλεια 4-5 εκατ. βαρελιών ημερησίως, ιδιαίτερα σε μια περίοδο ήδη περιορισμένης προσφοράς.
Δεξαμενόπλοια
Η άλλη όψη της κρίσης είναι η εκτίναξη της ζήτησης για δεξαμενόπλοια. Οι επιθέσεις, οι αλλαγές στις διαδρομές και η αβεβαιότητα για τα διαθέσιμα φορτία έχουν οδηγήσει τους ναύλους σε πρωτοφανή επίπεδα. Δεξαμενόπλοια, περιμένουν στο Γιανμπού, στο Σίντι Κερίρ, την έξοδο του αγωγού SUMED στη Μεσόγειο και στον Κόλπο του Ομάν, χωρίς σαφή εικόνα για το πότε και πού θα διατεθούν φορτία. Παράλληλα, το σύστημα VLCC shuttle, (σούπερ τάνκερ που μεταφέρουν πετρέλαιο από τον εσωτερικό Περσικό Κόλπο προς τον Κόλπο του Ομάν), αποτελεί μία από τις λίγες διαθέσιμες λύσεις.
Η διαδικασία αυτή είναι όμως πολύ λιγότερο αποδοτική από την απευθείας μεταφορά προς τους εισαγωγείς. Απαιτεί περισσότερα πλοία, περισσότερες μεταφορτώσεις και περισσότερες ημέρες απασχόλησης του στόλου, αυξάνοντας τη ζήτηση για χωρητικότητα. Ταυτόχρονα, οι διελεύσεις του Ορμούζ παραμένουν ευάλωτες, ενώ και οι μεταφορτώσεις ship-to-ship ανοικτά του Ομάν ενέχουν αυξημένους κινδύνους.
Ετσι, η χώρα που επί δεκαετίες αποτελούσε την «ασφάλεια» της παγκόσμιας πετρελαϊκής αγοράς κινδυνεύει να εξελιχθεί σε πηγή αβεβαιότητας, όσο τα Στενά του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, παραμένουν ταυτόχρονα υπό απειλή.