Σαν σήμερα, στις 16 Σεπτεμβρίου 2021, έφυγε από τη ζωή ο Ντούσαν Ίβκοβιτς, ένας από τους σπουδαιότερους προπονητές που γνώρισε το ευρωπαϊκό μπάσκετ. Ο «Σοφός» άφησε το δικό του αποτύπωμα σε κάθε δεκαετία που έζησε στους πάγκους, κατακτώντας τίτλους, οδηγώντας εθνικές ομάδες στην κορυφή και δουλεύοντας με μερικούς από τους μεγαλύτερους παίκτες στην ιστορία του αθλήματος.
Η διαδρομή του ξεκίνησε από τη Γιουγκοσλαβία και τον οδήγησε στις μεγαλύτερες σκηνές της Ευρώπης. Γιουγκοσλαβία, Ελλάδα, Σερβία, Ολυμπιακός, ΑΕΚ, ΤΣΣΚΑ Μόσχας και τόσοι ακόμη σταθμοί μιας καριέρας που κράτησε περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες. Ανάμεσά τους, όμως, ξεχωρίζει μία ομάδα που έμεινε για πάντα στην ιστορία: O Ολυμπιακός του 2012.
Από τα παρκέ στον πάγκο και ο Άρης
Η σχέση του Ντούσαν Ίβκοβιτς με το μπάσκετ ξεκίνησε από το Βελιγράδι και τη Ράντνιτσκι, τη φανέλα της οποίας φόρεσε για μία δεκαετία, από το 1958 έως το 1968. Εκεί έκανε τα πρώτα του βήματα ως παίκτης, όμως πολύ σύντομα κατάλαβε πως η μεγάλη του διαδρομή θα γραφόταν στους πάγκους.
Το 1968 ξεκίνησε την προπονητική του καριέρα και σταδιακά άρχισε να χτίζει το όνομα που θα τον ακολουθούσε για τις επόμενες δεκαετίες. Η πρώτη μεγάλη επιτυχία ήρθε με την Παρτίζαν, την οποία οδήγησε το 1979 στην κατάκτηση του πρωταθλήματος και του Κυπέλλου Γιουγκοσλαβίας, αλλά και του Κυπέλλου Κόρατς, κατακτώντας ένα ιστορικό τρεμπλ.
Έναν χρόνο αργότερα, το 1980, ο Ίβκοβιτς πέρασε για πρώτη φορά τα σύνορα της Γιουγκοσλαβίας με προορισμό την Ελλάδα. Ανέλαβε τον Άρη και στη Θεσσαλονίκη έμεινε για δύο σεζόν. Εκεί συνάντησε και έναν παίκτη που λίγο αργότερα θα άλλαζε για πάντα την ιστορία του ελληνικού μπάσκετ: Τον Νίκο Γκάλη, ο οποίος είχε επιστρέψει στην Ελλάδα από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Ίβκοβιτς έφυγε από τον Άρη το 1982, όμως η Ελλάδα θα γινόταν ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής και της καριέρας του.
Η χρυσή Γιουγκοσλαβία του Ίβκοβιτς
Το 1987 ο Ντούσαν Ίβκοβιτς ανέλαβε την εθνική ομάδα της Γιουγκοσλαβίας, έχοντας ήδη περάσει από το προπονητικό επιτελείο της και έχοντας πάρει μια πρώτη γεύση από το υλικό που υπήρχε στη χώρα. Εκείνη η γενιά, με τους Ντράζεν Πέτροβιτς, Βλάντε Ντίβατς, Τόνι Κούκοτς, Ζάρκο Πάσπαλι, Ζόραν Σάβιτς, Γιούρε Ζντοβτς και άλλους σπουδαίους παίκτες, έμελλε να αποτελέσει μία από τις κορυφαίες ομάδες στην ιστορία του ευρωπαϊκού μπάσκετ.
Η πρώτη μεγάλη επιτυχία ήρθε στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Σεούλ το 1988. Η Γιουγκοσλαβία έφτασε μέχρι τον τελικό, όπου ηττήθηκε από τη Σοβιετική Ένωση και κατέκτησε το ασημένιο μετάλλιο. Ήταν, όμως, μόνο η αρχή. Έναν χρόνο αργότερα, στο EuroBasket του Ζάγκρεμπ, οι «Πλάβι» έφτασαν στην κορυφή της Ευρώπης, με τον Ίβκοβιτς να κατακτά το πρώτο του μεγάλο χρυσό με τη μεγάλη εθνική ομάδα απέναντι στην μέχρι τότε πρωταθλήτρια Ευρώπης, Ελλάδα.
Το 1990 ήρθε η κορυφαία στιγμή. Στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα της Αργεντινής, η Γιουγκοσλαβία έκανε επίδειξη δύναμης. Στον ημιτελικό νίκησε τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ στον τελικό επικράτησε της Σοβιετικής Ένωσης και στέφθηκε παγκόσμια πρωταθλήτρια. Ο Ίβκοβιτς είχε πλέον οδηγήσει την ομάδα στην κορυφή του κόσμου.
Η κυριαρχία συνεχίστηκε και το 1991. Στο EuroBasket της Ρώμης, η Γιουγκοσλαβία κατέκτησε ξανά το χρυσό μετάλλιο, ολοκληρώνοντας μία εκπληκτική τριετία: ασημένιο Ολυμπιακών Αγώνων, δύο συνεχόμενα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα και ένα Παγκόσμιο Κύπελλο. Ήταν πλέον ξεκάθαρο πως ο Ίβκοβιτς είχε δημιουργήσει μία ομάδα που είχε αφήσει εποχή.
Και τότε ήρθε η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας. Η πολιτική κατάσταση στα Βαλκάνια διέλυσε και την ομάδα που είχε κατακτήσει τα πάντα. Η Γιουγκοσλαβία αποκλείστηκε από τις μεγάλες διεθνείς διοργανώσεις και ο Ίβκοβιτς έχασε την ευκαιρία να παρουσιάσει εκείνη τη γενιά στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Βαρκελώνης το 1992, όπου η απουσία της άφησε για πάντα ένα από τα μεγαλύτερα «what if» στην ιστορία του μπάσκετ.
Το 1995, όμως, ο Ίβκοβιτς επέστρεψε στον πάγκο της Γιουγκοσλαβίας/ΟΔ Γιουγκοσλαβίας. Η χώρα επέστρεψε στις διεθνείς διοργανώσεις μετά την περίοδο του αποκλεισμού και στο EuroBasket της Αθήνας η ομάδα του έκανε το απόλυτο: εενέα νίκες σε εννέα αγώνες και χρυσό μετάλλιο. Στον τελικό νίκησε τη Λιθουανία και ο «Σοφός» πρόσθεσε ακόμη έναν ευρωπαϊκό τίτλο στη συλλογή του.
Η πρώτη θητεία στο Λιμάνι
Το 1996 ο Ντούσαν Ίβκοβιτς ανέλαβε τον Ολυμπιακό και από την πρώτη του κιόλας σεζόν έγραψε ιστορία. Η ομάδα του Πειραιά είχε ήδη φτάσει δύο συνεχόμενες φορές στον τελικό της κορυφαίας ευρωπαϊκής διοργάνωσης, όμως το τρόπαιο της έλειπε. Ο «Σοφός» ήταν αυτός που θα το έφερνε στο λιμάνι.
Στη Ρώμη, στον τελικό του 1997, ο Ολυμπιακός νίκησε την Μπαρτσελόνα με 73-58 και κατέκτησε για πρώτη φορά στην ιστορία του την Ευρωλίγκα. Ο Ντέιβιντ Ρίβερς έκανε εμφάνιση-έπος, ο Ίβκοβιτς πήρε την ομάδα του μέχρι την κορυφή και η σεζόν ολοκληρώθηκε με Πρωτάθλημα, Κύπελλο και Ευρωλίγκα. Το πρώτο μεγάλο όνειρο του Ολυμπιακού είχε γίνει πραγματικότητα.
Ο Ίβκοβιτς έμεινε στον Πειραιά μέχρι το 1999 και στη συνέχεια ανέλαβε την ΑΕΚ. Με την Ένωση κατέκτησε το Κύπελλο Σαπόρτα το 2000, ενώ πρόσθεσε και δύο Κύπελλα Ελλάδας. Ύστερα πέρασε στη Ρωσία, όπου με την ΤΣΣΚΑ Μόσχας κατέκτησε τρία συνεχόμενα πρωταθλήματα Ρωσίας, από το 2003 έως το 2005, ενώ το 2006 οδήγησε τη Ντιναμό Μόσχας στην κατάκτηση του ULEB Cup.
Το 2007 αποφάσισε να απομακρυνθεί από τους συλλόγους. Έναν χρόνο αργότερα, όμως, επέστρεψε στην εθνική ομάδα, αυτή τη φορά της Σερβίας. Με μια νέα γενιά παικτών, έφτασε μέχρι τον τελικό του EuroBasket 2009, κατακτώντας το ασημένιο μετάλλιο χάνοντας στον τελικό από τους Ισπανούς με 85-63, ενώ στο Παγκόσμιο του 2010 η Σερβία τερμάτισε στην τέταρτη θέση.
Και κάπου εκεί, ο δρόμος του Ίβκοβιτς τον έφερε ξανά στον Πειραιά. Το 2010 επέστρεψε στον Ολυμπιακό, αυτή τη φορά σε μια εντελώς διαφορετική συνθήκη. Δεν είχε στα χέρια του την πανάκριβη ομάδα του παρελθόντος. Είχε μια νεανική ομάδα, με τον Βασίλη Σπανούλη να αποτελεί το σημείο αναφοράς και παιδιά όπως ο Γιώργος Πρίντεζης, ο Κώστας Παπανικολάου και ο Κώστας Σλούκας να βρίσκονται μπροστά στην ευκαιρία να εξελιχθούν.
Το 2011 ήρθε το Κύπελλο Ελλάδας. Αλλά αυτό που συνέβη έναν χρόνο αργότερα θα έμενε στην ιστορία ως ένα από τα μεγαλύτερα θαύματα στην ιστορία της Ευρωλίγκας.
Το θαύμα της Κωνσταντινούπολης
Στην Κωνσταντινούπολη, ο Ολυμπιακός βρέθηκε στον τελικό απέναντι στην πανίσχυρη ΤΣΣΚΑ Μόσχας. Η ρωσική ομάδα ήταν το μεγάλο φαβορί και για μεγάλο διάστημα έμοιαζε να επιβεβαιώνει τον τίτλο της.
Στα μέσα της τρίτης περιόδου η διαφορά έφτασε ακόμη και στους 19 πόντους. Ο Ολυμπιακός, όμως, δεν λύγισε. Με άμυνα, ενέργεια και τεράστια ψυχικά αποθέματα άρχισε να επιστρέφει. Ο Σπανούλης πήρε την μπάλα στα κρίσιμα, ο Πρίντεζης βρέθηκε στη σωστή θέση και, με το σκορ στο 61-60 υπέρ της ΤΣΣΚΑ, ο αρχηγός του Ολυμπιακού του έδωσε την τελευταία πάσα.
Ο Πρίντεζης σηκώθηκε και πέτυχε το περίφημο πεταχτάρι. 61-62. Ο Ολυμπιακός ήταν ξανά πρωταθλητής Ευρώπης. Από το -19 στην κορυφή της Ευρώπης, με τον Ίβκοβιτς στον πάγκο.
Η επιτυχία δεν σταμάτησε εκεί. Λίγες εβδομάδες αργότερα ο Ολυμπιακός κατέκτησε και το Πρωτάθλημα Ελλάδας, το πρώτο του μετά το 1997. Ο «Σοφός» είχε επιστρέψει στον Πειραιά και, 15 χρόνια μετά τον πρώτο ευρωπαϊκό θρίαμβο, είχε δημιουργήσει ξανά έναν πρωταθλητή Ευρώπης.
Το τελευταίο κεφάλαιο
Μετά το θαύμα της Κωνσταντινούπολης, ο Ίβκοβιτς ολοκλήρωσε τον δεύτερο κύκλο του στον Ολυμπιακό. Παρά την κατάκτηση της Ευρωλίγκας και του πρωταθλήματος Ελλάδας, αποφάσισε να αποχωρήσει το καλοκαίρι του 2012. Είχε αφήσει πίσω του μία από τις πιο ξεχωριστές ομάδες στην ιστορία του ευρωπαϊκού μπάσκετ και, κυρίως, είχε κλείσει τον δεύτερο κύκλο του στον Πειραιά με τρόπο ιδανικό.
Το 2014, σε ηλικία πλέον 70 ετών, επέστρεψε στους πάγκους για μία τελευταία πρόκληση. Ανέλαβε την Αναντολού Εφές και έμεινε στην Κωνσταντινούπολη μέχρι το 2016. Εκεί πρόσθεσε ακόμη δύο τρόπαια στη συλλογή του, το Κύπελλο Τουρκίας και το President’s Cup, πριν αποφασίσει να βάλει οριστικά τέλος στην προπονητική του διαδρομή.
Η καριέρα του είχε πλέον ολοκληρωθεί. Το 2017 ήρθε η ύψιστη προσωπική αναγνώριση, καθώς ο Ντούσαν Ίβκοβιτς μπήκε στο FIBA Hall of Fame, ως ένας από τους σημαντικότερους προπονητές στην ιστορία του παγκόσμιου μπάσκετ.
Είχε κατακτήσει τα πάντα: Ευρωπαϊκούς και παγκόσμιους τίτλους με εθνικές ομάδες, Ευρωλίγκες με τον Ολυμπιακό, τρόπαια σε Ελλάδα, Ρωσία και Τουρκία και, κυρίως, είχε αφήσει το δικό του αποτύπωμα σε γενιές παικτών.
