Αυστηρή νηστεία προβλέπεται τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου, ημέρα της Ύψωσης του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού, μιας από τις σημαντικότερες εορτές της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Η ημέρα είναι ημέρα νηστείας και, σύμφωνα με την εκκλησιαστική τάξη, δεν καταλύονται κρέας, ψάρι, γαλακτοκομικά, αυγά και λάδι. Πρόκειται για ιδιαίτερα αυστηρή μονοήμερη νηστεία, με ξεχωριστή θέση στο εκκλησιαστικό ημερολόγιο.
Η 14η Σεπτεμβρίου έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ορθοδοξία, καθώς η εορτή συνδέεται με την εύρεση του Τιμίου Σταυρού στα Ιεροσόλυμα από την Αγία Ελένη, μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, αλλά και με την επιστροφή του Σταυρού στα Ιεροσόλυμα μετά την ανάκτησή του από τον αυτοκράτορα Ηράκλειο. Ο Σταυρός αποτελεί για τους χριστιανούς το κατεξοχήν σύμβολο της θυσίας και της Ανάστασης του Χριστού.
Οι σημαντικότερες περίοδοι νηστείας της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή και η Μεγάλη Εβδομάδα, η Νηστεία των Χριστουγέννων, η Νηστεία των Αγίων Αποστόλων και η Νηστεία του Δεκαπενταύγουστου. Υπάρχουν επίσης ιδιαίτερες μονοήμερες νηστείες, όπως η 14η Σεπτεμβρίου, η 29η Αυγούστου, ημέρα της Αποτομής της Τιμίας Κεφαλής του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, και η 5η Ιανουαρίου, παραμονή των Θεοφανείων.
Στην ορθόδοξη παράδοση, η νηστεία δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως αποχή από συγκεκριμένες τροφές. Είναι κυρίως μια περίοδος πνευματικής άσκησης, προσευχής, εγκράτειας και προετοιμασίας για μια μεγάλη εκκλησιαστική εορτή.