«Διαιώνιση της διαφθοράς ή κυβερνητική αλλαγή; Διαφθορά ή εντιμότητα;» – με αυτά τα διλήμματα και με κεντρικό σύνθημα το τρίπτυχο «Να παράγουμε περισσότερο. Να μοιραζόμαστε δικαιότερα. Να ζούμε καλύτερα», ο Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε χθες στη Θεσσαλονίκη το κυβερνητικό πρόγραμμα της ΕΛΑΣ – που, σε αντίθεση με αντίστοιχα προγράμματα που έχει παρουσιάσει επί ΣΥΡΙΖΑ ο πρώην πρωθυπουργός, φιλοδοξεί να είναι παράλληλα ρεαλιστικό και προοδευτικό, αναδιαμορφώνοντας τις σχέσεις του με μερίδες ψηφοφόρων που τα προηγούμενα χρόνια του γύρισαν την πλάτη.
Το στοίχημα της αξιοπιστίας, που παραμένει προσωπικό και πολιτικό ζητούμενο για τον Τσίπρα, δεν απέτρεψε τον πρόεδρο της ΕΛΑΣ από το να ασκήσει σκληρή κριτική στην κυβέρνηση, κατηγορώντας την για υπερσυγκέντρωση εξουσιών στο Μέγαρο Μαξίμου («Η εξαίρεση έγινε κανόνας. Οι έλεγχοι αποδυναμώθηκαν. Η ευθύνη εξαφανίστηκε»). Σύμφωνα με τον πρώην πρωθυπουργό, η σύγκριση με την κατάσταση το 2019, στο τέλος της δικής του διακυβέρνησης, δείχνει πως τότε οι πολίτες ζούσαν καλύτερα.
Εκανε ειδική αναφορά στο σκάνδαλο των υποκλοπών: «Ο ίδιος του ο ανιψιός, ο διευθυντής του Γραφείου του Πρωθυπουργού, έχει δημοσίως ομολογήσει με τη γλώσσα που χρησιμοποιεί η μαφία, ότι μπήκε εκείνος μπροστά για να μη φάει τη σφαίρα ο αρχηγός, το πραγματικό αφεντικό (…) Σε οποιαδήποτε ανεπτυγμένη χώρα θα είχε παραιτηθεί ή θα τον είχε καθαιρέσει το ίδιο του το κόμμα», σχολίασε χαρακτηριστικά.
Εκτιμώντας πως η τελευταία επταετία ήταν ένα πισωγύρισμα, ο Τσίπρας αντιπρότεινε ένα «Εθνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης» συνολικού κόστους 7,39 δισ. ευρώ στην τετραετία, που έχει διπλό στόχο, τη σύγκλιση με την Ευρώπη και τη σύγκλιση, δηλαδή τη μείωση των ανισοτήτων, και εντός Ελλάδας. «Δεν ζητάμε μία ακόμη κυβερνητική εναλλαγή. Ζητάμε αλλαγή πορείας. Και σας καλούμε να ενώσουμε δυνάμεις για να το πετύχουμε μαζί», ανέφερε. «Να ζήσουμε επιτέλους ως Ευρωπαίοι».
Το ένα δομικό στοιχείο αυτού του σχεδίου είναι το Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης, το οποίο περιγράφεται ως το ταμείο που θα αντικαταστήσει το Ταμείο Ανάκαμψης. Αυτό το Ταμείο θα λειτουργεί ως επενδυτικός μηχανισμός με πρωτογενή κεφάλαια 12 δισ. ευρώ στην τετραετία (τα οποία χωρίζονται σε 1,5 δισ. ανά έτος από το εθνικό σκέλος δημοσίων επενδύσεων, 500 εκατ. από εγχώριες επιχειρήσεις και 1 δισ. ανά έτος από ανακατεύθυνση των εσόδων της «Golden Visa»).
Το Ταμείο Σύγκλισης αναμένεται να κατευθύνει πόρους σε επενδύσεις που έχουν και κοινωνικό αντίκρισμα, όπως η υδατική ασφάλεια και η κλιματική ανθεκτικότητα, ενώ σε επίπεδο βιομηχανίας θα εστιάζει σε οκτώ προτεραιότητες, μεταξύ των οποίων, τα φάρμακα, τα αμυντικά προϊόντα και τα δίκτυα μεταφορών: «Η επενδυτική ικανότητα μπορεί να προσεγγίσει εύκολα τα 25 δισεκατομμύρια στην τετραετία, κάτι που μεταφράζεται σε δύναμη πυρός άνω των 50 δισεκατομμυρίων σε ορίζοντα δεκαετίας», επεσήμανε.
Η πατριωτική εισφορά
Για τη χρηματοδότηση που θα παρέχει, κάθε επιχορηγούμενη επιχείρηση υποχρεούται σε δημιουργία θέσεων εργασίας, εφαρμογή συλλογικών συμβάσεων και εξαγωγές, ενώ όποιος παραβιάζει τους όρους επιστρέφει τα χρήματα και αποκλείεται από μελλοντικές χρηματοδοτήσεις.
Το δεύτερο δομικό σημείο του προγράμματος είναι η πατριωτική εισφορά, δηλαδή η επιβολή φόρου 1% στο ισχυρότερο 1% των Ελλήνων (ένα ευρώ για κάθε 100 ευρώ καθαρής περιουσίας), κάθε χρόνο, σε αντικατάσταση άλλων γενικών επιβαρύνσεων στην ίδια περιουσία.
Στο ίδιο πλαίσιο, δικαιότερης φορολόγησης και φοροελαφρύνσεων σε στοχευμένα ακροατήρια, περιλαμβάνονται επίσης ο διπλασιασμός της έκπτωσης φόρου για οικογένειες με παιδιά, η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για όλες τις επιχειρήσεις, η κατάργηση της προκαταβολής φόρου για ατομικές επιχειρήσεις και η μείωση της προκαταβολής φόρου για τα νομικά πρόσωπα.
Ο Τσίπρας εξήγγειλε, επίσης, προοδευτική κλίμακα φορολόγησης στα μερίσματα (ειδικά για τις τράπεζες, υποχρέωση να αποκαταστήσουν την κεφαλαιακή τους επάρκεια με ίδια κεφάλαια εντός 3 ετών αντί για διανομή μερισμάτων), αυξημένη φορολόγηση στα κλειστά ακίνητα νομικών προσώπων, επαρκέστερη φορολόγηση τυχερών παιγνίων και κατάργηση φοροαπαλλαγών του μεγάλου πλούτου.
Ο Τσίπρας «άγγιξε» και ένα θέμα που πλήγωσε τη διακυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά, προαναγγέλλοντας επαναφορά του προγράμματος των 120 δόσεων στη βασική οφειλή με διαγραφή προσαυξήσεων για φορολογικά και ασφαλιστικά χρέη, αλλά και διαγραφή από τον «Τειρεσία» όσων παρέμειναν συνεπείς μέσω ρυθμίσεων – για τη στεγαστική κρίση προανήγγειλε, μεταξύ άλλων, σύστημα προσιτής κατοικίας με κατασκευή 50.000 νέων προσιτών κατοικιών σε τέσσερα χρόνια.
Στην εργασία εξήγγειλε αύξηση του κατώτατου μισθού στα 1.000 ευρώ εντός του 2027 και μέσο μισθό πλήρους απασχόλησης στα 1.800 ευρώ στο τέλος της τετραετίας, ενώ ειδικά για τους εκπαιδευτικούς άμεση αύξηση μισθών κατά 300 ευρώ τον μήνα (στο πακέτο της παιδείας περιλαμβάνεται και η κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων) και για γιατρούς και νοσηλευτές κατά 500 ευρώ τον μήνα μεσοσταθμικά – για τους συνταξιούχους, πρότεινε μηδενική συμμετοχή στα φάρμακα (με όφελος 360-720 ευρώ ανά έτος). Στην «πράσινη» ανάπτυξη προανήγγειλε δεσμευτική μείωση εκπομπών κατά 55% έως το 2030, 80% έως το 2040 και κλιματική ουδετερότητα έως το 2050.
Στη μείωση του κόστους ζωής μίλησε, μεταξύ άλλων, για μεσοσταθμική μείωση 30% στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, ελάχιστη εγγυημένη ποσότητα ενέργειας σε σταθερή τιμή και ανάκτηση του στρατηγικού ρόλου του Δημοσίου στη ΔΕΗ, μείωση του ΦΠΑ στο 6% για βασικά είδη διατροφής και υγιεινής (με όφελος άνω των 600 ανά έτος για κάθε νοικοκυριό) και δωρεάν μετακίνηση με τις αστικές συγκοινωνίες. Με μια στάλα επιρροής από τον σημερινό βρετανό πρωθυπουργό, Αντι Μπέρναμ, ο Τσίπρας προανήγγειλε επίσης αποκέντρωση της εξουσίας, με μετακίνηση κομβικών υπουργείων εκτός Αθηνών (Βιομηχανίας στη Θεσσαλονίκη, Αγροτικής Ανάπτυξης στη Λάρισα, Τουρισμού στο Ηράκλειο, Νησιωτικής Πολιτικής στη Λέσβο, Ψηφιακής Πολιτικής στην Κοζάνη).
Ποιοι δήλωσαν «παρών»
Το «παρών» στην ομιλία του Τσίπρα στη Θεσσαλονίκη έδωσαν, αποδεικνύοντας τις προθέσεις τους για την εκλογική τους κάθοδο, πρώην στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, άρτι παραιτηθέντες βουλευτές και ανεξάρτητοι, όπως ο Κώστας Ζαχαριάδης, η Κατερίνα Νοτοπούλου, ο Βασίλης Κόκκαλης, ο Γιάννης Σαρακιώτης, ο Μίλτος Ζαμπάρας, η Καλλιόπη Βέττα, ο Φερχάτ Οζγκιούρ, ο Γιώργος Καραμέρος και ο Συμεών Κεδίκογλου – άλλοι που θεωρούνται σίγουροι ή ακούγονται για τα ψηφοδέλτια, όπως η Ολγα Γεροβασίλη, ο Αλέξης Χαρίτσης και η Εφη Αχτσιόγλου επέλεξαν να μην παραστούν.
Οι αντιδράσεις
Αμεσες ήταν οι πρώτες αντιδράσεις από το Μέγαρο Μαξίμου και το ΠΑΣΟΚ – και από τις δύο πλευρές επιχειρήθηκε αποδόμηση του οικονομικού προγράμματος της ΕΛΑΣ με πυρά στον πρώην πρωθυπουργό για «αυταπάτες».
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος τον κατηγόρησε ότι «σερβίρει ξανά “εύκολες” λύσεις για δύσκολα προβλήματα, σε μια απόπειρα να διαγράψει το παρελθόν» και, χρεώνοντάς του «κάλπικες υποσχέσεις», είπε ότι «προσέθεσε στον λογαριασμό 13 δισεκατομμύρια μόνο κατά το έτος υλοποίησης όσων εξήγγειλε». Οπως αναμενόταν, ο Παύλος Μαρινάκης θύμισε το «πρόγραμμα Θεσσαλονίκης» του 2014. «Ο κ. Τσίπρας επέστρεψε στον τόπο του εγκλήματος (…) Οι πολίτες πλέον γνωρίζουν ποιος έχει το πρόγραμμα και τα στελέχη για μια άλλη πολιτική (…) και ποιος ψαρεύει στα θολά νερά χωρίς πυξίδα» ανέφερε το ΠΑΣΟΚ.