Κρίσιμο μέτωπο ασφάλειας για ΕΕ η Αρκτική, συμφωνούν Κόστα, Μερτς, Όρπο και Κάλλας – 12 χώρες ζητούν από την ΕΕ να ενισχύσει την παρουσία της
«Ένας ρόλος στρατηγικός και περισσότερο προληπτικός»: Στη σύνοδο που διεξήχθη σήμερα στη βόρεια φινλανδική πόλη Ροβανιέμι, δώδεκα χώρες ζήτησαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση να ενισχύσει την παρουσία της στην Αρκτική, όπου εντείνονται οι γεωπολιτικές εντάσεις, μεταξύ ρωσικών απειλών και εδαφικών βλέψεων του Ντόναλντ Τραμπ.
«Η ασφάλεια στην Αρκτική πρέπει να διασφαλιστεί συλλογικά», υποστήριξαν οι χώρες αυτές, συμπεριλαμβανομένης της Φινλανδίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Δανίας, της Ολλανδίας, της Σουηδίας και της Ελλάδας, σε κοινό ανακοινωθέν τους μετά την ολοκλήρωση της συνόδου.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να αντιμετωπίζει την Αρκτική ως ζήτημα άμεσου ευρωπαϊκού συμφέροντος και όχι ως περιφερειακή υπόθεση, τόνισε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, μιλώντας σήμερα στη συνέντευξη Τύπου μετά την πρώτη Ευρωπαϊκή Σύνοδο Κορυφής για την Αρκτική, στο Ροβανιέμι της φινλανδικής Λαπωνίας.
Στη διήμερη Σύνοδο, που ξεκίνησε την Κυριακή, συμμετείχαν επίσης ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρέντερικσεν, ο Πρόεδρος της Ρουμανίας Νικουσόρ Νταν, ο Πρόεδρος της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα, καθώς και ηγέτες άλλων χωρών της περιοχής. Η Σύνοδος πραγματοποιήθηκε λίγες ημέρες μετά την κατάσχεση ρωσικού πλοίου από τη Νορβηγία στο αρκτικό αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ, ενέργεια που καταδίκασε ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν.
Ο Κόστα ευχαρίστησε τον Φινλανδό Πρωθυπουργό Πέτερι Όρπο για την πρωτοβουλία διοργάνωσης της Συνόδου και υπογράμμισε ότι τρία κράτη μέλη της ΕΕ, η Δανία, η Φινλανδία και η Σουηδία είναι αρκτικές χώρες, γεγονός που καθιστά την κατάσταση στην Αρκτική ευρωπαϊκή και όχι περιφερειακή υπόθεση. «Η ασφάλεια της Αρκτικής είναι ευρωπαϊκή ασφάλεια», δήλωσε.
Αναφερόμενος στις προτεραιότητες της στρατηγικής της ΕΕ για την Αρκτική όπως καθορίστηκαν το 2021, την προστασία του κλίματος, τη βιώσιμη ανάπτυξη, την ειρηνική συνεργασία, σημείωσε πως αυτές παραμένουν επίκαιρες, ωστόσο η Ένωση οφείλει να προσαρμοστεί στη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα.
Σύμφωνα με τον Κόστα «η Αρκτική πέφτει θύμα της αποδυνάμωσης του πολυμερούς συστήματος, με τη Ρωσία, τη μεγαλύτερη αρκτική χώρα, να πρωτοστατεί σε αυτή την τάση, αμφισβητώντας θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου όπως η ελευθερία ναυσιπλοΐας».
Ο πρόεδρος Κόστα δεσμεύτηκε ότι η ΕΕ θα παραμείνει αξιόπιστος, μακροπρόθεσμος εταίρος όλων των συμμάχων στην Αρκτική, στηρίζοντας τη δημιουργία ενός «κύκλου εταίρων» από τη Βαλτική, μέσω της Αρκτικής, έως τον Βόρειο Ατλαντικό, με στόχο μια συνολική, βασισμένη σε κανόνες προσέγγιση για την ασφάλεια και άμυνα της περιοχής.
Πρόσθεσε ότι η νέα αυτή γεωπολιτική πραγματικότητα θα αποτυπωθεί στον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, με αυξημένες επενδύσεις στην ασφάλεια και άμυνα, συμπεριλαμβανομένης της Αρκτικής. Ανακοίνωσε παράλληλα ότι η Κομισιόν και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης επικαιροποιούν την Αρκτική Στρατηγική της ΕΕ, ενώ το θέμα αναμένεται να επανέλθει σε προσεχή σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Ο Φινλανδός Πρωθυπουργός Πέτερι Όρπο, ο οποίος συγκάλεσε τη Σύνοδο, ανέφερε ότι υπάρχει έντονη ζήτηση για συγκεκριμένη δράση της ΕΕ στην Αρκτική, καθώς το περιβάλλον ασφαλείας έχει αλλάξει ριζικά και η περιοχή έχει μετατραπεί σε κεντρικό πεδίο ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων, με τους φυσικούς πόρους και τις νέες θαλάσσιες οδούς να προσελκύουν ενδιαφέρον εν μέσω κλιματικής αλλαγής.
Χαρακτήρισε και από την μεριά του την Αρκτική «αναπόσπαστο κομμάτι της ευρωπαϊκής ασφάλειας» και τη Ρωσία τη σημαντικότερη και μακροπρόθεσμη απειλή για τη σταθερότητα της περιοχής, σημειώνοντας ότι τα 1.300 και πλέον χιλιόμετρα φινλανδο-ρωσικών συνόρων αποτελούν ταυτόχρονα και το αρκτικό σύνορο ΕΕ-Ρωσίας, ενώ ζήτησε στρατηγικές επενδύσεις σε υποδομές, δίκτυα μεταφορών διπλής χρήσης, κρίσιμες πρώτες ύλες, παγοθραυστικά και τεχνολογική καινοτομία, ώστε να μειωθούν οι στρατηγικές εξαρτήσεις της ΕΕ, καθώς και στενότερη ευθυγράμμιση ΕΕ-ΝΑΤΟ.
Σαφές μήνυμα ότι η περιοχή είναι πλέον «το πιο κρίσιμο κομμάτι» της ευρωπαϊκής ασφάλειας χαρακτήρισε την παρουσία του στη Σύνοδο ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς τονίζοντας πως «η εποχή χαμηλής έντασης στον Άπω Βορρά έχει τελειώσει». Ανέφερε ότι η Ρωσία αναπτύσσει στρατιωτικές δυνατότητες στην περιοχή και επιδίδεται καθημερινά σε υβριδικές δραστηριότητες, αναφέροντας ως παράδειγμα την επίθεση με drone στο αεροδρόμιο της Λειψίας. Σημείωσε ότι το ΝΑΤΟ έχει ήδη ενισχύσει την παρουσία και επίγνωση κατάστασης στην περιοχή και ζήτησε η ΕΕ να αυξήσει τη δική της εστίαση συμπληρωματικά προς τη Συμμαχία.
Ο Μερτς αναφέρθηκε επίσης στις οικονομικές ευκαιρίες της Αρκτικής για κρίσιμες πρώτες ύλες, ενέργεια, ναυτιλία και διαστημικές υποδομές, υπενθυμίζοντας την πρόσφατη πρώτη ευρωπαϊκή εκτόξευση πυραύλου από τη βόρεια Νορβηγία. Εξέφρασε επιπλέον την πρόθεση να συμπεριληφθούν στις μελλοντικές συζητήσεις χώρες εκτός ΕΕ, όπως η Ισλανδία, η Νορβηγία, ο Καναδάς και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Ερωτηθέντες αν η ΕΕ θα πρέπει να χρηματοδοτήσει την απόκτηση κοινού στόλου παγοθραυστικών κατασκευής Φινλανδίας, ο Μερτς απάντησε ότι η ανάγκη για παγοθραυστικά αφορά ολόκληρη την Ένωση και εξέφρασε στήριξη σε κοινή δράση, ενώ ο Όρπο διευκρίνισε ότι, παρά τη φινλανδική τεχνογνωσία, θα ισχύσουν οι κανόνες προμηθειών της ΕΕ.
Συμπληρωματικά, η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας και Αντιπρόεδρος της Κομισιόν Κάγια Κάλλας ανέφερε ότι η κλιματική αλλαγή ανοίγει νέο γεωπολιτικό ανταγωνισμό γύρω από τις θαλάσσιες οδούς, ενώ επεσήμανε ότι η Ρωσία επαναλειτουργεί πρώην σοβιετικές στρατιωτικές βάσεις και διεξάγει ασκήσεις πυραύλων στον Άπω Βορρά, με την Κίνα να δείχνει αυξανόμενο ενδιαφέρον για την περιοχή.
Η Κάλλας ανακοίνωσε ότι η νέα Στρατηγική της ΕΕ για την Αρκτική, με την ασφάλεια στον πυρήνα της, θα παρουσιαστεί τον Οκτώβριο, περιλαμβάνοντας συγκεκριμένα έργα. Έκανε επίσης λόγο για τον κίνδυνο του σκιώδους στόλου της Ρωσίας, τον οποίο χαρακτήρισε «ωρολογιακή και οικολογική βόμβα» στα ευρωπαϊκά ύδατα, που παράλληλα χρηματοδοτούν τον ρωσικό πόλεμο στην Ουκρανία.
Πηγή: KYΠΕ