Αν είχατε την τύχη να μεγαλώσετε μέσα ή κοντά σε μια ελληνική οικογένεια που διατηρούσε milk bar, τότε γνωρίζετε από πρώτο χέρι αυτή την ιδιαίτερη κουλτούρα.
Για όλους τους υπόλοιπους, μια ζωντανή παράσταση που παρουσιάζεται τον Σεπτέμβριο στο Byron Bay και το Bundaberg φιλοδοξεί να ανοίξει ένα παράθυρο σε εκείνον τον κόσμο.
Η παράσταση δημιουργήθηκε από το ντουέτο «Girl from Greece» με έδρα το Brisbane, την Katerini Manolatos και τη Mel Lathouras, οι οποίες συνδυάζουν ελληνικά τραγούδια και κλασικές τζαζ με τη δική τους ιδιαίτερη ματιά.
Το Our Big Fat Greek Café Tour είναι, όπως το περιγράφουν, «εν μέρει συναυλία, εν μέρει οικογενειακή ιστορία και ένας φόρος τιμής στις ελληνοαυστραλιανές οικογένειες των καφέ που έγιναν η καρδιά των περιφερειακών τους πόλεων».
Σε 75 λεπτά, η ζωντανή μουσική μιας εξαμελούς μπάντας —με δύο μπουζούκια— μπλέκεται με προσωπικές ιστορίες από το Feros & Feros της οικογένειας της Katerini στο Byron Bay, που ιδρύθηκε το 1923, και το Elite Café και το Lathouras Bros της οικογένειας της Mel στο Bundaberg, με ιστορία από το 1920.
«Είναι ο δικός μας τρόπος να συμβάλουμε και εμείς σε αυτή τη συζήτηση», λέει η Mel Lathouras στον «Νέο Κόσμο».
Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικές προσπάθειες να καταγραφεί η ιστορία των ελληνικών καφέ και milk bars της Αυστραλίας.
Ανάμεσά τους το βιβλίο της Δρ Toni Risson Brisbane’s Greek Cafes: A Million Malted Milks και το ντοκιμαντέρ του SBS Australia’s Greek Cafés & Milk Bars, που παρουσιάζει την πολυετή έρευνα του ιστορικού Leonard Janiszewski και της φωτογράφου Effy Alexakis.
Κι όμως, όπως επισημαίνει η Katerini Manolatos, πάντα θα υπάρχουν ιστορίες που λείπουν.
Για τον απλούστατο λόγο ότι αυτά τα καφέ «ήταν παντού».
«Συνήθως σκεφτόμαστε τις μεγάλες πόλεις —το Σίδνεϊ, τη Μελβούρνη, το Μπρίσμπαν, την Αδελαΐδα.
Είναι όμως πολύ σημαντικό να θυμόμαστε πόσα τέτοια καφέ υπήρχαν σε μικρές περιφερειακές πόλεις σε όλη την Αυστραλία, σε μέρη όπως το Lismore, το Byron Bay, η Ballina και το Mareeba», λέει.
Ένας από τους λόγους που θέλησαν να μεταφέρουν αυτές τις ιστορίες στη σκηνή ήταν και η ανάγκη να αναγνωριστεί η αθόρυβη προσφορά των ελληνικών οικογενειών που στάθηκαν δίπλα στις κοινότητές τους σε δύσκολες περιόδους για τη χώρα — στα χρόνια της Μεγάλης Ύφεσης και κατά τη διάρκεια των δύο Παγκοσμίων Πολέμων.
Ιστορίες όπως εκείνες των καφέ της οικογένειας Lathouras, που «διακριτικά πρόσφεραν δωρεάν γεύματα σε οικογένειες από το πίσω δρομάκι», ή του Feros & Feros, που τάιζε «ντόπιους, αγρότες, ταξιδιώτες και οικογένειες που περνούσαν δύσκολα».
«Ο παππούς μου, ο Andoni Feros, είχε πάει στον γιατρό και του είπε: “Θα καταταγώ”. Και ο γιατρός τού απάντησε: “Δεν μπορείς. Πρέπει να υπηρετήσεις την κοινότητά σου, γιατί ποιος θα ταΐζει τον κόσμο;”»
«Υπάρχουν πολλές τέτοιες ιστορίες ανθρώπων που απλώς προσπαθούσαν να βοηθήσουν», λέει η Manolatos.
ΜΙΑ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΟΠΕΡΑ
Για τη Manolatos και τη Lathouras, η ζωή μέσα σε ένα ελληνικό καφέ ήταν «μια καθημερινή όπερα, γεμάτη αγάπη, τραγωδία και πάντα αίσιο τέλος».
Οι δύο γυναίκες γνωρίστηκαν στο Paniyiri Greek Festival του Μπρίσμπαν και ήρθαν κοντά μέσα από την κοινή τους αγάπη για τη Νάνα Μούσχουρη. Λίγο αργότερα ανακάλυψαν ότι μοιράζονταν και κάτι ακόμη: Και οι δύο μεγάλωσαν σε οικογένειες που είχαν ελληνικά καφέ.
«Η παράσταση γεννήθηκε ουσιαστικά από τις συζητήσεις μας για τις οικογένειές μας και από τις απίστευτες ομοιότητες στις ιστορίες μας», εξηγεί η Lathouras.
«Και οι δύο προερχόμαστε από οικογένειες που είχαν ελληνικά καφέ και καταλάβαμε ότι αυτές δεν ήταν μόνο οι δικές μας ιστορίες. Ήταν μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης αυστραλιανής ιστορίας».
Η παράσταση δεν περιορίζεται στις δικές τους οικογένειες.
Οι δύο καλλιτέχνιδες έχουν πάρει συνεντεύξεις από πολλούς ανθρώπους σε ολόκληρο το Κουίνσλαντ, επιχειρώντας να δώσουν μια ευρύτερη εικόνα της ζωής μέσα στα ελληνικά καφέ.
«Δεν θέλαμε να επικεντρωθούμε μόνο στις δικές μας οικογένειες, γιατί κατά έναν τρόπο είναι η ίδια ιστορία».
Οι αφηγήσεις συνδέονται με τη μουσική ταυτότητα του ντουέτου, το χαρακτηριστικό Greco Retro Jazz — ελληνικά τραγούδια και κλασικά κομμάτια της τζαζ, συνοδεία ζωντανής μπάντας και μπουζουκιού.
Και αυτή η μουσική μίξη δεν είναι τυχαία.
Αντανακλά, όπως εξηγούν, το ίδιο το «χωνευτήρι» πολιτισμών που αποτελούσαν τα ελληνικά καφέ της Αυστραλίας.
Ο πατέρας της Lathouras είχε έναν δικό του τρόπο να περιγράφει αυτή την κουλτούρα:
«Ο μπαμπάς έλεγε ότι ήταν μια καθημερινή όπερα, με αγάπη, τραγωδία και πάντα αίσιο τέλος».
Τα βίντεο με αποσπάσματα από την παράσταση έχουν ήδη βρει μεγάλη ανταπόκριση στο κοινό, όχι μόνο από Έλληνες αλλά και από ανθρώπους που κουβαλούν δικές τους αναμνήσεις από τα τοπικά milk bars.
«Υπάρχει κάτι πολύ οικουμενικό σε αυτά τα μέρη. Ήταν οι χώροι όπου συναντιόταν η κοινότητα».
«Ο κόσμος θα γελάσει, ίσως δακρύσει λίγο και, φεύγοντας, θα σκεφτεί τις δικές του οικογενειακές ιστορίες», λέει η Lathouras.
ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΙΣ ΡΙΖΕΣ
Το να εμφανιστούν τον Σεπτέμβριο η μία στη γενέτειρα της οικογένειας της άλλης —στο Byron Bay και το Bundaberg— δίνει ακόμη μεγαλύτερη συναισθηματική βαρύτητα στην περιοδεία, την οποία οι ίδιες αποκαλούν «homecoming tour».
Η οικογένεια της Lathouras διατηρούσε καφέ στην Bourbong Street του Bundaberg από το 1920.
«Ο παππούς μου Theo μεγάλωσε μέσα σε αυτά τα καφέ. Αργότερα λειτουργούσε το Elite μαζί με τη γιαγιά μου, June και τον αδελφό του, George μέχρι το 1975. Ο πατέρας μου, John, άνοιξε το Little Elite με τη μητέρα μου Mavis το 1982, πριν το πουλήσουν και ανοίξουν ένα κατάστημα φρούτων και λαχανικών στην Perry Street, στο North Bundaberg».
Γι’ αυτό και η εμφάνισή της στο Moncrieff στις 19 Σεπτεμβρίου έχει ιδιαίτερη σημασία.
«Όταν σταθώ σε εκείνη τη σκηνή, δεν θα παρουσιάζω απλώς μια παράσταση. Θα επιστρέφω στην πόλη που διαμόρφωσε την οικογένειά μου — και στην πόλη που αυτά τα καφέ τάιζαν για περισσότερο από μισό αιώνα».
Ο παππούς της Manolatos, Andoni Feros, έφτασε από τα Κύθηρα και λίγο αργότερα, το 1923, ίδρυσε το Feros & Feros στο Byron Bay. Με τα χρόνια, το κατάστημα εξελίχθηκε από καφέ σε παντοπωλείο, milk bar και bottle shop.
«Αυτή η παράσταση είναι ο τρόπος μας να τιμήσουμε τους σκληρά εργαζόμενους παππούδες και τις γιαγιάδες μας, που έφτασαν εδώ χωρίς τίποτα και κατάφεραν να δημιουργήσουν μια παρακαταθήκη για τα παιδιά και τα εγγόνια τους — ταΐζοντας κοινότητες, χτίζοντας καινούργιες ζωές και δημιουργώντας κάτι που εξακολουθεί να ζει μέσα μας σήμερα», λέει η Manolatos.
Οι δύο γυναίκες θέλουν επίσης να φωτίσουν τον ρόλο των γυναικών και των παιδιών πίσω από τους πάγκους των milk bars.
«Πίσω από κάθε επιτυχημένο καφέ υπήρχαν σύζυγοι, μητέρες, κόρες και γιοι που δούλευαν δίπλα στους άνδρες. Αυτές ήταν πραγματικές οικογενειακές επιχειρήσεις και η παράσταση τιμά όλους όσοι συνέβαλαν σε αυτό που έγιναν».
Ανάμεσά τους και η Kos —Konstantina—, ένα από τα έξι παιδιά του Andoni και της Rita Feros και μητέρα της Manolatos.
Η Katerini άκουσε πολλές από τις ιστορίες του Feros & Feros απευθείας από τη μητέρα της, η οποία μεγάλωσε μέσα στο καφέ, κλέβοντας κρυφά σοκολάτες από τις βιτρίνες με τα γλυκά.
Η Kos θα μιλήσει για τις παιδικές της αναμνήσεις και την ιστορία του καταστήματος, στην έναρξη της παράστασης στο Byron Bay.
«Μεγαλώσαμε σε μια τόσο αγνή εποχή. Έχω φωτογραφίες όπου στους λόφους δεν υπάρχει τίποτα, ούτε σπίτια. Ήμασταν εκεί από την αρχή. Ήταν πανέμορφα», λέει.
Στο Bundaberg, την παράσταση θα προλογίσει η θεία της Lathouras, ενώ στη σκηνή θα βρεθεί και ο 94χρονος θρύλος της τοπικής τζαζ, Clem Soppa.
«Ήταν εκεί την ίδια εποχή που ο παππούς μου και ο αδελφός του είχαν το καφέ. Πήγαινε εκεί να φάει και μετά, μαζί με την μπάντα του, ανέβαιναν λίγο πιο πάνω στον δρόμο για να παίξουν στην αίθουσα χορού. Είναι πραγματικά κομμάτι εκείνης της εποχής».
Στο πλαίσιο της προετοιμασίας της παράστασης, οι Manolatos και Lathouras δημιούργησαν και σειρά βίντεο, καταγράφοντας μαρτυρίες συγγενών και οικογενειακών φίλων με δεσμούς με τα ελληνικά καφέ.
«Νιώθουμε πραγματικά προνομιούχες που μπορούμε να καταγράψουμε και να μοιραστούμε όλες αυτές τις ιστορίες», καταλήγει η Manolatos.
«Μας έφερε πιο κοντά στις οικογένειές μας, αλλά και σε συγγενείς που δεν βρίσκονται πια μαζί μας.
»Είναι κάτι μαγικό και νιώσαμε ότι άξιζε να μοιραστούμε αυτή τη μοναδική στιγμή και με άλλους».
The post Τα ελληνοαυστραλιανά καφέ… ανεβαίνουν στη σκηνή με μια περιοδεία «επιστροφής στις ρίζες» appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.