Τα ευρήματα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για το Εθνικό Δασικό Πάρκο Ακάμα – Aδυναμίες σε κρίσιμα και αλληλένδετα στάδια
Αδυναμίες και παραβάσεις καταγράφει η Ελεγκτική Υπηρεσία στην Έκθεσή της που δημοσιεύει σήμερα σχετικά με το Εθνικό Δασικό Πάρκο Ακάμα, μία περιοχή εξαιρετικής περιβαλλοντικής αξίας και προστασίας.
Η υλοποίηση έργων εντός μιας τέτοιας περιοχής επιβάλλει αυξημένες απαιτήσεις ως προς τον σχεδιασμό, την περιβαλλοντική αξιολόγηση, την τήρηση των εγκρίσεων και την παρακολούθηση της κατασκευής, σημειώνει ο Γενικός Ελεγκτής Ανδρέας Παπακωνσταντίνου.
«Η ανάπτυξη υποδομών μπορεί να εξυπηρετεί θεμιτές ανάγκες διαχείρισης και επισκεψιμότητας, δεν μπορεί όμως να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά από την υποχρέωση προστασίας της περιοχής».
Για τα ευρήματα ενημερώθηκε και ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας.
Βασικά ευρήματα ελέγχου
- Η Περιβαλλοντική αξιολόγηση έγινε χωρίς να έχουν προηγουμένως καθοριστεί ειδικοί στόχοι διατήρησης για την περιοχή.
- Τον Απρίλιο του 2026, η Κυπριακή Δημοκρατία παραπέμφθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο Δικαστήριο της ΕΕ για συνεχιζόμενη μη συμμόρφωση με την Οδηγία των Οικοτόπων.
- Έργο συμβατικής αξίας €6,295 εκατ. έφθασε στο 94% του συμβατικού χρόνου έχοντας υλοποιηθεί μόλις στο 17,67%.
- Απόκλιση κατασκευαστικών σχεδίων από τους όρους της Περιβαλλοντικής Αρχής και αποκλίσεις κατά την εκτέλεση του έργου.
- Στην περιοχή εξακολουθούν να υπάρχουν παράνομα κέντρα εστίασης και αναψυχής.
- Ιχθυοπεράσματα στη Λάρα και την Τοξεύτρα βρέθηκαν φραγμένα εμποδίζοντας τη διακίνηση του προστατευόμενου ευρωπαϊκού χελιού.
Αδυναμίες σε διαδοχικά στάδια
Ο έλεγχός της Ελεγκτικής Υπηρεσίας ανέδειξε αδυναμίες σε κρίσιμα και αλληλένδετα στάδια. Θεμελιώδες ζήτημα αποτελεί το γεγονός ότι η δέουσα εκτίμηση των επιπτώσεων του Σχεδίου Αειφόρου Ανάπτυξης διενεργήθηκε χωρίς να έχουν προηγουμένως καθοριστεί ειδικοί στόχοι διατήρησης για την περιοχή. Παράλληλα, εντοπίστηκαν περιπτώσεις στις οποίες νομικά δεσμευτικοί περιβαλλοντικοί όροι δεν αποτυπώθηκαν επαρκώς στα κατασκευαστικά σχέδια, καθώς και αποκλίσεις κατά την εκτέλεση των έργων.
Η συνολική εικόνα καταδεικνύει ότι ο σχεδιασμός, η περιβαλλοντική αξιολόγηση, η ενσωμάτωση των όρων στα σχέδια και η παρακολούθηση της κατασκευής δεν λειτούργησαν ως ενιαία αλληλουχία προληπτικών δικλίδων.
Προβλήματα εντοπίστηκαν αφού είχαν ήδη πραγματοποιηθεί επεμβάσεις, με αποτέλεσμα αναστολές εργασιών, επανασχεδιασμό, αποκαταστάσεις, πρόσθετο κόστος και περιβαλλοντική επιβάρυνση.
Η πρόληψη πρέπει να προηγείται της αποκατάστασης
Η προστασία μιας περιβαλλοντικά ευαίσθητης περιοχής δεν μπορεί να βασίζεται στον εκ των υστέρων εντοπισμό προβλημάτων, αναφέρει ο Γενικός Ελεγκτής. «Είναι ενδεικτικό ότι, μετά την έναρξη των έργων, επιβλήθηκαν 19 συμπληρωματικοί ή τροποποιημένοι περιβαλλοντικοί όροι. Κατά τον έλεγχό μας, 17 δεν είχαν ακόμη εκπληρωθεί πλήρως, ενώ σε σχέση με τους άλλους δύο, που αφορούσαν στις υπερεκσκαφές, η περιβαλλοντική επιβάρυνση δεν μπορούσε να αναστραφεί. Αναγκαία η ενίσχυση των δικλίδων Οι αρμόδιες Υπηρεσίες οφείλουν να διασφαλίσουν ότι στα επόμενα στάδια δεν θα επαναληφθούν αντίστοιχες αδυναμίες».
Οι περιβαλλοντικοί όροι πρέπει να είναι σαφείς και, όπου είναι δυνατό, μετρήσιμοι, να ενσωματώνονται πλήρως στα τελικά σχέδια και να ελέγχονται πριν από την έναρξη των εργασιών. Κάθε ουσιώδης μεταβολή πρέπει να υπόκειται σε τεκμηριωμένο έλεγχο και έγκριση πριν από την εφαρμογή της.
Η προστασία του Ακάμα απαιτεί αποτελεσματικές προληπτικές δικλίδες, συνεχή εποπτεία και έγκαιρη παρέμβαση. Αυτό αποτελεί προϋπόθεση τόσο για την προστασία της περιοχής όσο και για την ορθολογική διαχείριση των δημόσιων πόρων.