Με 160 συμμετοχές από 15 χώρες και 20 νησιά από το Αιγαίο και όλο τον κόσμο, το Hearth Summit Aegean 2026 έφερε στη Σαντορίνη, από τις 23 έως τις 25 Οκτωβρίου, ανθρώπους της επιστήμης, της τοπικής αυτοδιοίκησης, παραγωγούς, επιχειρηματίες, ερευνητές, καλλιτέχνες και εκπροσώπους της Κοινωνίας των Πολιτών. Το βασικό ερώτημα ήταν συγκεκριμένο: «πώς μπορεί ένα νησί να ευημερεί χωρίς να εξαντλεί τους φυσικούς και ανθρώπινους πόρους του και χωρίς να χάσει την ταυτότητά του»; Μάλιστα, σε δηλώσεις της, η πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Θήρας και της Τουριστικής Επιτροπής, Γεωργία Νομικού, τόνισε την ανάγκη να περάσει η Σαντορίνη σε ένα νέο μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης, με έμφαση στη βιωσιμότητα και την προστασία των φυσικών πόρων.
Μέσα από τέσσερις διαδρομές πεδίου, εργαστήρια, πάνελ για τον τουρισμό, την αναγεννητική οικονομία κι άλλα θέματα – και περισσότερες από 20 παρουσιάσεις νησιωτικών πρωτοβουλιών – αναδείχθηκαν λύσεις που εφαρμόζονται ήδη ή μπορούν να δοκιμαστούν σε μικρή κλίμακα και να προσαρμοστούν στις ανάγκες κάθε τόπου.
«Με το Hearth Summit Aegean θέλουμε να ενώσουμε τη γνώση των νησιών, την επιστήμη, την επιχειρηματικότητα, την τέχνη και τη δημόσια πολιτική, ώστε αυτή η συνάντηση να οδηγήσει σε συνεργασίες που μπορούν να δοκιμαστούν στην πράξη. Το επόμενο βήμα είναι οι ιδέες που γεννήθηκαν στη Σαντορίνη να αποκτήσουν συνέχεια και να ταξιδέψουν σε ολόκληρο το Αιγαίο», δήλωσε απ΄ την πλευρά της η Σόφη Λάμπρου, συνιδρύτρια του Impact Hub Athens.
Πέντε λύσεις για τα νησιά
1. Το κατάλληλο νερό για κάθε χρήση. Η ανάκτηση παραδοσιακών δεξαμενών, η συλλογή βρόχινου νερού, η αποκεντρωμένη επαναχρησιμοποίηση «γκρίζου νερού» και η αξιοποίηση επεξεργασμένου νερού από μονάδες φιλοξενίας για γεωργική χρήση μπορούν να μειώσουν την πίεση στο πόσιμο νερό και να στηρίξουν την τοπική παραγωγή.
2. Πρόληψη των αποβλήτων πριν φτάσουν στη θάλασσα. Χαρτογράφηση των υλικών που εισέρχονται σε ένα νησί, περιορισμός των προϊόντων μιας χρήσης, επαναχρησιμοποίηση και τοπική επεξεργασία μπορούν να περιορίσουν το πρόβλημα στην πηγή.
3. Τουρισμός που αφήνει μεγαλύτερη αξία στον τόπο. Άμεσες εμπορικές συνδέσεις ανάμεσα σε ξενοδοχεία, αγρότες, οινοποιούς και τεχνίτες μπορούν να κρατούν μεγαλύτερο μέρος της τουριστικής δαπάνης στην τοπική οικονομία. Ζητούμενο είναι πώς μπορούμε να περάσουμε σε μία συνθήκη όπου η μέτρηση της επιτυχίας θα γίνεται με βάση και την ποιότητα ζωής των κατοίκων – όχι μόνο τις αφίξεις.
4. Περισσότερη τοπική αυτονομία σε τροφή και ενέργεια. Τράπεζες σπόρων και ποικιλίες ανθεκτικές στην ξηρασία, αποκατάσταση αναβαθμίδων και εκπαίδευση στην ξερολιθιά, παραγωγή όλο τον χρόνο και ενεργειακές κοινότητες, δείχνουν πώς η τοπική γνώση μπορεί να συναντήσει σύγχρονα εργαλεία, να αυξήσει τον βαθμό αυτονομίας και να μειώσει τις εξαρτήσεις ενός νησιού.
5. Μόνιμη συμμετοχή των κατοίκων στον σχεδιασμό. Living Labs, τοπικές συνελεύσεις, συνεργασία Δήμων, επιχειρηματιών, startups και πολιτών και σταθερά δίκτυα ανταλλαγής μεταξύ νησιών μπορούν να μετατρέψουν μεμονωμένες πρωτοβουλίες σε κοινή υποδομή γνώσης. Όπως υπογράμμισαν οι συμμετέχοντες, οι λύσεις έχουν περισσότερες πιθανότητες να αντέξουν όταν σχεδιάζονται μαζί με εκείνους που θα τις εφαρμόσουν.
Προτεραιότητα η βιώσιμη ανάπτυξη
«Η κοινωνία της Σαντορίνης έχει πλέον ωριμάσει και έχει κατανοήσει ότι πρέπει να σταματήσει η ανεξέλεγκτη τουριστική επέκταση. Το Δημοτικό Συμβούλιο και η Τουριστική Επιτροπή έχουν αποφασίσει ότι δεν επιθυμούμε ούτε μία νέα τουριστική κλίνη, οποιασδήποτε μορφής», ανέφερε, η πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Θήρας και της Τουριστικής Επιτροπής, Γεωργία Νομικού, επισημαίνοντας παράλληλα την ανάγκη αποτελεσματικότερης ρύθμισης της βραχυχρόνιας μίσθωσης.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ανάγκη αξιόπιστης καταγραφής των τουριστικών δεδομένων, προκειμένου να διαμορφώνεται τεκμηριωμένη στρατηγική. Όπως σημείωσε, η καθιέρωση ημερήσιου ορίου 8.000 επισκεπτών κρουαζιέρας από το 2025 έχει συμβάλει σημαντικά στον περιορισμό του συνωστισμού.
Αναφερόμενη στις υποδομές, υποστήριξε ότι οι σημαντικές επενδύσεις σε εγκαταστάσεις αφαλάτωσης έχουν διασφαλίσει την υδροδότηση του νησιού, παρά την αυξημένη κατανάλωση. Για τη διαχείριση των αποβλήτων επισήμανε ότι έχουν ολοκληρωθεί οι απαλλοτριώσεις και τα σχετικά έργα προχωρούν, εκφράζοντας την προσδοκία να ολοκληρωθούν εντός του επόμενου έτους.
Η κα Νομικού υπογράμμισε ότι η τουριστική ανάπτυξη έχει ενισχύσει την τοπική οικονομία και την κοινωνική συνοχή, προσελκύοντας νέες οικογένειες και διατηρώντας ζωντανό τον πληθυσμό του νησιού ο οποίος βρίσκεται σε δημογραφική άνθιση, όπως ανέφερε.
Τέλος, από την πλευρά της η κα Λάμπρου τόνισε ότι: Σημαντική είναι η συμβολή της κοινωνίας των πολιτών στην προσπάθεια για ένα πιο βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης της Σαντορίνης και γενικότερα των ελληνικών νησιών. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, ανέφερε οι σχετικές δράσεις αναπτύσσονται στις Κυκλάδες από το 2017 και στη Σαντορίνη την τελευταία τριετία, με επίκεντρο την ενεργοποίηση των τοπικών κοινοτήτων, την προστασία της βιοποικιλότητας, την αναγεννητική ανάπτυξη και τη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων, ιδιαίτερα του νερού. Στο πλαίσιο αυτό, προωθείται η δημιουργία δύο φυσικών χώρων: ενός εργαστηρίου ανακύκλωσης πλαστικού στη Βλυχάδα και μιας αγροτουριστικής μονάδας στην περιοχή του Πύργου, με στόχο τη σύνδεση της περιβαλλοντικής προστασίας με την τοπική κοινωνία και την παραγωγή.
Το Hearth Summit Aegean 2026 διοργανώθηκε από το Impact Hub Athens, με co-creator το MATI και σε συνεργασία με το The Wellbeing Project, ενώ τέλεσε υπό την αιγίδα του Δήμου Θήρας.
Περισσότερα για το Hearth Summit Aegean: athens.impacthub.net/hearth-summit-aegean