Μέσα στην ίδια εβδομάδα και μέσω αριθμών, ο Κυριάκος Μητσοτάκης απελευθέρωσε δύο εκ διαμέτρου αντίθετες εσωκομματικές συζητήσεις. Από τη μία τόνωσε το γαλάζιο ηθικό παραπέμποντας στο 40% της ΝΔ στις τελευταίες αναμετρήσεις – «θα διαψεύσουμε τις προσδοκίες αυτών που πιστεύουν ότι δεν μπορούμε να πετύχουμε τον στόχο που θέσαμε».
Από την άλλη απάντησε ευθέως για τις πιθανές εξελίξεις εάν η ΝΔ πάρει κάτω από 25%, εγκαταλείποντας τη μέχρι πρότινος προσέγγισή του ότι τα περί αλλαγής ηγεσίας «εν κινήσει» και τα περί ορισμού τρίτου προσώπου στο αξίωμα του πρωθυπουργού είναι σενάρια πολιτικής κουζίνας τα οποία διακινούνται πέριξ της Πλατείας Κολωνακίου – «καλά θα έκαναν να τα λένε αυτά, αν έφερνα 25%». Απέναντι σε όσα υποστηρίζουν πρωθυπουργικοί συνεργάτες ότι ο Μητσοτάκης «έδειξε ότι δεν είναι κολλημένος με την καρέκλα» ή ότι «είμαστε στο 30%-31% και ρεαλιστικά διεκδικούμε αυτοδυναμία», οι πολιτικοί αντίπαλοί του μιλούν για προσδιορισμό της «προσωπικής ήττας Μητσοτάκη», ενώ έμπειροι αναλυτές συμφωνούν ότι άνοιξε μια συζήτηση που απειλεί με αναταράξεις την εκλογική στρατηγική του.
Το λένε με απλούστερα λόγια κάποιοι εντός της ΝΔ: σαν να «νομιμοποίησε» σενάρια πιθανής διαδοχής με τον κίνδυνο να αποδυναμώσει το αφήγημα της αυτοδυναμίας, ενώ ο ίδιος στόχευε στη συσπείρωση ενός ακροατηρίου που κρατά αποστάσεις από το κυβερνών κόμμα και ενδεχομένως να σκέφτεται την τιμωρητική ή τη χαλαρή ψήφο, αλλά δεν έχει περάσει οριστικά στην αντιμητσοτακική όχθη. Στην πραγματικότητα, σενάρια για τη μετεκλογική ημέρα περιφέρονται εδώ και καιρό στα πολιτικά παρασκήνια. «ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» αναλύουν γιατί και πώς συζητιούνται, όχι ένας, αλλά τέσσερις πήχεις και ποιες εξελίξεις μπορούν αυτοί να απελευθερώσουν.
Κάτω από 25%: η αμφισβήτηση
Η σύνδεση μιας εκλογικής επίδοσης της ΝΔ κάτω από 25% με την παραμονή του Μητσοτάκη στην ηγεσία του κόμματος έγινε από τον ίδιο τον Πρωθυπουργό «εκ του ασφαλούς», όπως ψιθυρίζεται εντός και εκτός του γαλάζιου στρατοπέδου. Κι αυτό, είτε γιατί πιστεύει ότι η ΝΔ δεν βρίσκεται εκεί στην πρόθεση ψήφου ούτε απειλείται με τόσο χαμηλή επίδοση το 2027 (σε αντίθεση με όσα εκτιμούν αντίπαλοί του, συμπεριλαμβανομένης της πλευράς του Αντώνη Σαμαρά), είτε γιατί ξέρει ότι πολλοί γαλάζιοι θεωρούν αυτονόητο ότι ένα τέτοιο εκλογικό αποτέλεσμα θα προκαλούσε αμφισβήτηση και, συνεπώς, ραγδαίες εσωκομματικές εξελίξεις. Υπάρχει άλλωστε η σκληρή αλήθεια των κανόνων της κάλπης: μόνο αν ο νικητής των εκλογών πετύχει ποσοστό ίσο ή μεγαλύτερο του 25% κερδίζει μαζεμένες 20 έδρες και στη συνέχεια κάθε επιπλέον μονάδα δίνει δύο βουλευτές. Αυτό σημαίνει ότι με οποιοδήποτε ποσοστό έως 24,99% το πριμ εξαφανίζεται και οι έδρες κατανέμονται αναλογικά. Πρόσωπα κοντά στον Μητσοτάκη επιμένουν ότι «δεν άνοιξε κανένα θέμα διαδοχής, αντίθετα το έκλεισε», επιβεβαιώνοντας εμμέσως μια κεντρική στόχευση: να φτάσει στις εκλογές με τα μικρότερα δυνατά εσωκομματικά μέτωπα.
Εως 28%: χωρίς επιχείρημα
Αναλυτές ερμήνευσαν την απάντηση του Μητσοτάκη για το 25% – για το όριο που δικαιολογημένα θα σήκωνε φωνές αμφισβήτησης – σαν προσπάθεια να κλείσει την προοπτική ανάλογων τριβών με επιδόσεις πάνω από 25% αλλά κάτω από το 28%. Τέτοια επίδοση θα ξεκλείδωνε το μπόνους εδρών, όμως παρά την αριθμητική «διάσωση» η ΝΔ θα εμφανιζόταν σοβαρά λαβωμένη. Στο εσωτερικό της παραδέχονται σε κατ’ ιδίαν συνομιλίες τους ότι θα άνοιγε πεδίο εσωκομματικών πιέσεων και εσωστρέφειας. Θα υπήρχε, κατά τα φαινόμενα, ένα σκληρό πεδίο διαπραγμάτευσης για πρόσωπα και ρόλους σε ένα σχήμα συνεργασίας, παρά το γεγονός ότι ο Μητσοτάκης θα επέμενε στο «ψηφίζουν και πρωθυπουργό οι πολίτες». Οι ψυχραιμότερες φωνές ομολογούν ότι με τόσο σημαντική απόκλιση από την τροχιά διεκδίκησης αυτοδυναμίας η ΝΔ θα έμενε οριστικά χωρίς επιχείρημα προσφυγής σε νέα κάλπη. Και, ταυτόχρονα, υπάρχουν γαλάζιες φωνές (εκείνη του Νίκου Δένδια π.χ.) που σαφώς έχουν θέσει τον πήχη πάνω από τον οποίο καλείται να περάσει η ΝΔ: θα είναι η δυνατότητά της να σχηματίσει κυβέρνηση.
Μεταξύ 28%-30%: αδύναμες κινήσεις
Στο νεοδημοκρατικό στρατόπεδο επιχειρούν ελιγμούς για να αποφύγουν το άβολο για τους ίδιους ερώτημα: ποιες εξελίξεις θα υπάρξουν εάν το 2027 η ΝΔ κινηθεί στα επίπεδα των ευρωεκλογών; Το ενδεχόμενο επίδοσης πάνω από τη γαλάζια πύρρειο νίκη με 28% το 2024 αλλά κάτω από το ψυχολογικό όριο του 30% προκαλεί αμηχανία. «Εμείς στοχεύουμε στην αυτοδυναμία», είναι η μόνιμη επωδός. Ακόμα κι αν ο Μητσοτάκης έχει ρίξει πλέον χαμηλότερα τον πήχη της αμφισβήτησής του (στο -25%), εκτιμάται ότι, ανάλογα με τους συσχετισμούς, ο ίδιος θα εισερχόταν σε δύσκολη φάση διαχείρισης, και επικοινωνιακά, και ουσιαστικά, τόσο του εκλογικού αποτελέσματος όσο και της επόμενης ημέρας (των σκληρών όρων που ενδέχεται να έβαζαν δυνητικοί εταίροι, όπως το ΠΑΣΟΚ). Εμπειρος εκλογολόγος σχολιάζει ότι μια επίδοση στη ζώνη του 28%-30% αυτομάτως θα αδυνάτιζε το διακύβευμα μιας νέας εκλογικής αναμέτρησης. Θα έμοιαζε στα μάτια των ψηφοφόρων, όπως εξηγεί, με προσφυγή σε κάλπη για τον προσδιορισμό «κυβερνητικού εταίρου» και όχι για την επίτευξη σταθερής κυβέρνησης.
Πάνω από 30%: στέρεο αφήγημα
Οποιαδήποτε επίδοση με το «3» μπροστά στο γαλάζιο ποσοστό θα εμφανιζόταν ως καθαρή νίκη, ακόμα και αν η επίδοση απείχε σημαντικά από εκείνη του 2019 και του 2023. Το 40% άλλωστε είναι, με βάση τον εκλογικό νόμο, και το τεχνικό όριο που χαρίζει το μάξιμουμ δώρο των 50 εδρών στο πρώτο κόμμα. Γαλάζια στελέχη παραδέχονται ότι μόνο ένα αποτέλεσμα στη ζώνη του 30%+ θα έφερνε τη ΝΔ σε θέση ισχύος για την επιβολή των δικών της όρων σε οποιοδήποτε επόμενο βήμα – αρχικά στις πιθανές συζητήσεις για σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας. Γαλάζιοι εκτιμούν ωστόσο ότι η πρώτη σκέψη του αρχηγού θα ήταν εκείνη της προσφυγής σε δεύτερες κάλπες. Θεωρείται ότι μόνο με ποσοστό άνω του 30% θα υπήρχε στέρεο αφήγημα αυτοδυναμίας, δηλαδή θα ακουγόταν πειστική η προκήρυξη δεύτερων εκλογών, με στόχο την ανάδειξη «σταθερής κυβέρνησης τετραετίας». Είναι δεδομένο άλλωστε ότι μια νέα αναμέτρηση θα ευνοούσε τον πρώτο και τον δεύτερο, συμπιέζοντας τα μικρότερα κόμματα.