Οργάνωση του τομέα υδάτων επανεξετάζει η Κυβέρνηση, σύμφωνα με τον Υπουργό Γεωργίας – Τι υπογραμμίζει ο Κώστας Καδής
Την ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας της Ευρώπης απέναντι στη λειψυδρία και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής υπογράμμισε την Πέμπτη ο Ευρωπαίος Επίτροπος Αλιείας και Ωκεανών, Κώστας Καδής, αναφερόμενος στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την κλιματική ανθεκτικότητα. Την ίδια ώρα, ο Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Χρίστος Σενέκης, ανέφερε ότι η Κυβέρνηση επανεξετάζει την οργάνωση του τομέα υδάτων, καθώς και διαφορετικές επιλογές για τη μελλοντική εποπτεία και ρύθμισή του.
Οι δύο αξιωματούχοι μιλούσαν στο διεθνές συνέδριο «Circular Water Economy Conference 2026», που πραγματοποιείται στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, στη Λευκωσία, με τη συμμετοχή εκπροσώπων ευρωπαϊκών και εθνικών θεσμών, της ακαδημαϊκής και ερευνητικής κοινότητας, των επιχειρήσεων και φορέων διαχείρισης υδάτων.
Στην παρέμβασή του, ο κ. Καδής αναφέρθηκε στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την κλιματική ανθεκτικότητα, σημειώνοντας ότι η αντιμετώπιση της λειψυδρίας αναδεικνύεται σε βασική στρατηγική προτεραιότητα. «Η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να θεωρεί το νερό δεδομένο», τόνισε, επισημαίνοντας ότι η προστασία των υδάτινων πόρων αποτελεί περιβαλλοντική προτεραιότητα, οικονομική αναγκαιότητα και ζήτημα στρατηγικής ασφάλειας.
Όπως ανέφερε, οι πυρκαγιές, οι ξηρασίες και τα φαινόμενα λειψυδρίας που καταγράφηκαν κατά το καλοκαίρι ανέδειξαν την επείγουσα ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας της Ευρώπης, καθώς το νερό είναι απαραίτητο για τους πολίτες, τη γεωργία, την ενέργεια, τη βιομηχανία και τα οικοσυστήματα.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος αναφέρθηκε επίσης στη σχεδιαζόμενη Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για το Νερό, την οποία είχε εξαγγείλει η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κατά την ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης. Εξήγησε ότι η πρωτοβουλία θα συμπληρώσει την ευρωπαϊκή στρατηγική για την ανθεκτικότητα των υδάτων, με στόχο την επιτάχυνση των δράσεων για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας και των κλιματικών κινδύνων.
Σύμφωνα με τον κ. Καδή, η αποτελεσματική εφαρμογή των ευρωπαϊκών πολιτικών απαιτεί επαρκείς δεξιότητες, ισχυρότερες θεσμικές δυνατότητες και στενότερη σύνδεση της έρευνας με την πράξη. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στην Ευρωπαϊκή Ακαδημία Νερού, μέσω της οποίας επιδιώκεται η αντιμετώπιση ελλείψεων δεξιοτήτων στον τομέα των υδάτων.
Αναφερόμενος ειδικότερα στην Κύπρο, επισήμανε ότι η μακρόχρονη εμπειρία της χώρας στην αντιμετώπιση της λειψυδρίας, στην επαναχρησιμοποίηση νερού και στην αφαλάτωση μπορεί να αξιοποιηθεί και σε άλλες παράκτιες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αντιμετωπίζουν αντίστοιχες πιέσεις.
Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η αφαλάτωση πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά προς την εξοικονόμηση και την επαναχρησιμοποίηση νερού, στη βάση της αρχής της προτεραιότητας στην αποδοτική χρήση των υδάτινων πόρων και της αποφυγής σημαντικής περιβαλλοντικής βλάβης.
Επανεξέταση της οργάνωσης του τομέα υδάτων
Από την πλευρά του, ο Υπουργός Γεωργίας, Χρίστος Σενέκης, υπογράμμισε ότι η υδατική πρόκληση που αντιμετωπίζει η Κύπρος έχει πλέον διαρθρωτικό χαρακτήρα, εξαιτίας των παρατεταμένων περιόδων ξηρασίας, της μεταβλητότητας των βροχοπτώσεων, της αυξανόμενης ζήτησης και της κλιματικής αλλαγής.
Όπως ανέφερε, η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό που θα ενισχύει την ασφάλεια της υδροδότησης, θα προστατεύει τους φυσικούς πόρους και θα θωρακίζει τη χώρα απέναντι στις μελλοντικές προκλήσεις.
Σημείωσε ότι καμία μεμονωμένη πηγή νερού, τεχνολογία ή υποδομή δεν μπορεί να αποτελέσει από μόνη της τη λύση, υπογραμμίζοντας την ανάγκη ολοκληρωμένης προσέγγισης, η οποία θα συνδυάζει τη διαφοροποίηση των πηγών υδροδότησης, τη μείωση των απωλειών στα δίκτυα, την προστασία των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων, την αποτελεσματική διαχείριση της ζήτησης και την ασφαλή επαναχρησιμοποίηση νερού.
Ο Υπουργός ανέφερε ότι η Κυβέρνηση επανεξετάζει την οργάνωση του τομέα υδάτων, με στόχο τη δημιουργία ενός πιο συνεκτικού, αποτελεσματικού και ανθεκτικού συστήματος, το οποίο θα βασίζεται σε σαφείς αρμοδιότητες, ισχυρότερο συντονισμό, λογοδοσία και τεκμηριωμένες λύσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, επισήμανε ότι το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων εξακολουθεί να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην εθνική πολιτική για το νερό και στη βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Παράλληλα, σημείωσε ότι οι Επαρχιακοί Οργανισμοί Αυτοδιοίκησης δημιουργούν νέες δυνατότητες για οικονομίες κλίμακας, ενίσχυση της τεχνικής επάρκειας και καλύτερο προγραμματισμό επενδύσεων στις υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης.
Πρόσθεσε ότι εξετάζονται διαφορετικές προσεγγίσεις για τη μελλοντική εποπτεία και ρύθμιση του τομέα, διευκρινίζοντας ότι οποιοσδήποτε νέος μηχανισμός θα πρέπει να έχει σαφείς αρμοδιότητες, να αποφεύγει τις επικαλύψεις και να προσφέρει ουσιαστική προστιθέμενη αξία.
Αναφερόμενος στην τιμολογιακή πολιτική, ο Υπουργός τόνισε ότι το νερό αποτελεί κοινωνικό αγαθό και θεμελιώδη φυσικό πόρο, η ασφαλής και αξιόπιστη παροχή του οποίου απαιτεί υποδομές, ενέργεια, τεχνογνωσία και συνεχείς επενδύσεις. Όπως εξήγησε, η πολιτική τιμολόγησης πρέπει να εξισορροπεί την αποτελεσματική χρήση των υδάτινων πόρων και τη χρηματοοικονομική βιωσιμότητα με την προσιτή πρόσβαση στο νερό, την κοινωνική συνοχή και την προστασία των ευάλωτων ομάδων.
Αναγνώρισε ότι ορισμένες αναγκαίες αποφάσεις θα είναι δύσκολες, καθώς μέτρα εξοικονόμησης, μεταρρυθμίσεις στην τιμολόγηση και αυστηρότερη προστασία των υδάτινων πόρων ενδέχεται να απαιτήσουν αλλαγές σε καθιερωμένες πρακτικές.
Τόνισε, ωστόσο, ότι η Κυβέρνηση έχει την ευθύνη να λαμβάνει τέτοιες αποφάσεις στη βάση επιστημονικών δεδομένων, με διαφάνεια και κοινωνική ευαισθησία.
Κοινές προκλήσεις για τη Μεσόγειο και τη Βόρεια Ευρώπη
Στην ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής συνεργασίας για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων αναφέρθηκε ο Πρέσβης της Ολλανδίας στην Κύπρο, Wouter Plomp.
Όπως σημείωσε, η Ολλανδία, η οποία παραδοσιακά επικεντρωνόταν στην προστασία από τις πλημμύρες και στη διασφάλιση της ποιότητας των υδάτων, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη και με την ανάγκη διατήρησης επαρκών ποσοτήτων νερού.
Επισήμανε ότι η κλιματική αλλαγή δημιουργεί ολοένα περισσότερες κοινές προκλήσεις για τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης και της Μεσογείου, καθιστώντας αναγκαία την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και εμπειριών. Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι ακόμη και η Ολλανδία αντιμετωπίζει πλέον περιόδους κατά τις οποίες οι συνθήκες θυμίζουν τη Μεσόγειο, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η σημασία της εξοικονόμησης και της διατήρησης νερού για τη γεωργία, τη βιομηχανία και την κατανάλωση.
Ο Ολλανδός Πρέσβης υπογράμμισε ότι οι ευρωπαϊκές και μεσογειακές χώρες έχουν πολλά να διδαχθούν η μία από την άλλη, καθώς οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν στη διαχείριση των υδάτων γίνονται ολοένα περισσότερο κοινές.
Από την έρευνα στην εφαρμογή των λύσεων
Στην ανάγκη μετάβασης από την έρευνα και τις πιλοτικές εφαρμογές στην υλοποίηση λύσεων σε πραγματική κλίμακα επικεντρώθηκε ο Αναπληρωτής Καθηγητής του TU Delft και Πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής του συνεδρίου, Δημήτρης Ξευγένος.
Επισήμανε ότι η κυκλική οικονομία απαιτεί μια συστημική προσέγγιση, στην οποία θα συμμετέχουν από κοινού ερευνητές, τεχνολογικά κέντρα, επιχειρήσεις, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, φορείς διαχείρισης υδάτων και αρμόδιες αρχές.
Στόχος του συνεδρίου, όπως εξήγησε, δεν είναι απλώς η παρουσίαση νέων τεχνολογιών, αλλά ο εντοπισμός των παραγόντων που διευκολύνουν ή εμποδίζουν την εφαρμογή τους σε μεγάλη κλίμακα. Ανέφερε ακόμη ότι τα συμπεράσματα των συζητήσεων θα αξιοποιηθούν για την εκπόνηση εγγράφου πολιτικής (White Paper), το οποίο θα συγκεντρώνει τις διαπιστώσεις και τις προτάσεις που θα προκύψουν από τις εργασίες του συνεδρίου.