Σφοδρές αντιδράσεις έχουν προκαλέσει οι πρόσφατες δηλώσεις της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κατά την επίσκεψή της στα Σκόπια, με τους ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ Γιάννη Μανιάτη και Σάκη Αρναούτογλου να παρεμβαίνουν δυναμικά καταθέτοντας ερώτηση προς την Κομισιόν.
Οι δύο Έλληνες ευρωβουλευτές ξεκαθαρίζουν σε όλους τους τόνους ότι «η Μακεδονία δεν χωρά σε ασαφείς διατυπώσεις» και καλούν την επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αποσαφηνίσει πλήρως τι εννοεί με τον όρο «Macedonian culture» (μακεδονικός πολιτισμός), ζητώντας παράλληλα τον απαρέγκλιτο σεβασμό της Συμφωνίας των Πρεσπών, της ιστορικής πραγματικότητας και των σχέσεων καλής γειτονίας.
Η θύελλα των αντιδράσεων ξέσπασε όταν η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κατά την επίσκεψή της στη Βόρεια Μακεδονία καλωσόρισε τη χώρα στην ευρωπαϊκή οικογένεια με μια διατύπωση που άφησε επικίνδυνες γκρίζες ζώνες. Συγκεκριμένα, η πρόεδρος της Κομισιόν ανέφερε επί λέξει: «Καλωσορίζουμε τη Βόρεια Μακεδονία με την ταυτότητα και τη γλώσσα της. Πιστεύουμε ότι ο μακεδονικός πολιτισμός και η γλώσσα μπορούν μόνο να κάνουν την Ένωσή μας πλουσιότερη» (“We welcome North Macedonia with its identity and its language. We believe that the Macedonian culture and language can only make our Union richer“). Η δήλωση αυτή, η οποία χρησιμοποιεί τον όρο «Macedonian culture», χωρίς κανέναν απολύτως γεωγραφικό ή ιστορικό προσδιορισμό, ήχησε ως καμπάνα συναγερμού στην Αθήνα, καθώς παρακάμπτει βασικές προβλέψεις των διεθνών συνθηκών και μπορεί να ερμηνευθεί με τρόπο που παραποιεί την ιστορική πραγματικότητα.
Στην ερώτησή τους, ο Γιάννης Μανιάτης και ο Σάκης Αρναούτογλου επισημαίνουν με έμφαση ότι η χρήση τέτοιων όρων στερείται της απαραίτητης σαφήνειας και δημιουργεί εύλογα ερωτήματα και βαθιά ανησυχία. Υπογραμμίζουν ότι η έλλειψη προσδιορισμού προκαλεί σύγχυση ανάμεσα στην πλούσια ιστορική, πολιτιστική και πολιτισμική κληρονομιά της Ελληνικής Μακεδονίας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα και στην πολιτιστική ταυτότητα της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας. Οι ευρωβουλευτές τονίζουν ότι η ευρωπαϊκή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τον σεβασμό των διεθνών δεσμεύσεων και δεν μπορεί να οικοδομείται πάνω σε διπλωματικές ασάφειες.
Κρίσιμα ερωτήματα
Μέσα από την κοινή τους παρέμβαση, οι δύο ευρωβουλευτές θέτουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προ των ευθυνών της, ζητώντας συγκεκριμένες απαντήσεις. Αρχικά, καλούν την Κομισιόν να διευκρινίσει τι ακριβώς εννοεί η πρόεδρος με τους όρους «identity» (ταυτότητα) και «Macedonian culture» και εάν θεωρεί ότι η συγκεκριμένη χρήση συνάδει με την ανάγκη αποφυγής ιστορικής σύγχυσης. Επιπλέον, ζητούν εγγυήσεις ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί θα χρησιμοποιούν στο εξής μια ορολογία που σέβεται απόλυτα τις διεθνείς συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένης της Συμφωνίας των Πρεσπών, χωρίς να αφήνει κανένα απολύτως περιθώριο για αλυτρωτικές ή ιστορικά παραπλανητικές ερμηνείες.
Κλείνοντας την παρέμβασή τους, ο Γιάννης Μανιάτης και ο Σάκης Αρναούτογλου υπενθυμίζουν ότι η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τα Δυτικά Βαλκάνια πρέπει να προχωρά με απόλυτα σαφείς κανόνες. Η ευρωπαϊκή πορεία της γειτονικής χώρας δεν επιτρέπεται να βασίζεται σε παρανοήσεις ή υποχωρήσεις σε θέματα ιστορίας και ταυτότητας, και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να παραμείνει απολύτως συνεπής τόσο με το γράμμα όσο και με το πνεύμα των διεθνών συμφωνιών που έχουν υπογραφεί.
Κατά την επίσκεψή της στη Βόρεια Μακεδονία, η Πρόεδρος της Επιτροπής Ursula von der Leyen δήλωσε:
“We welcome North Macedonia with its identity and its language. We believe that the Macedonian culture and language can only make our Union richer. Because our motto is ‘diversity in unity’. And we take it very seriously.”
Η ευρωπαϊκή προοπτική της Βόρειας Μακεδονίας προϋποθέτει σεβασμό των σχέσεων καλής γειτονίας.
Η χρήση του όρου “Macedonian culture”, χωρίς αποσαφήνιση, δημιουργεί ερωτήματα ως προς την ερμηνεία και τη συμβατότητα της διατύπωσης με τις διεθνείς υποχρεώσεις και την υποχρέωση για σχέσεις καλής γειτονίας.
Ερωτάται η Επιτροπή:
Τι εννοεί η Πρόεδρος με τους όρους “identity” και “Macedonian culture”;
Θεωρεί ότι η χρήση του “Macedonian culture” χωρίς γεωγραφικό ή άλλο προσδιορισμό συνάδει με την ανάγκη αποφυγής σύγχυσης μεταξύ του Ελληνικού πολιτισμού, της κουλτούρας και της ιστορίας της περιοχής της Μακεδονίας από την αρχαιότητα έως σήμερα με εκείνης της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας;
Προτίθεται να διασφαλίσει ότι στις δηλώσεις των ευρωπαϊκών θεσμών θα χρησιμοποιείται ορολογία που σέβεται τις σχέσεις καλής γειτονίας, τις διεθνείς συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένης και της Συμφωνίας των Πρεσπών και δεν αφήνει περιθώρια για αλυτρωτικές ή ιστορικά παραπλανητικές ερμηνείες;