Ένα βίντεο που κυκλοφόρησε στα social media και φέρεται να δείχνει τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης να τραγουδά μαζί με άλλους κληρικούς το γνωστό μικρασιάτικο τραγούδι «Στο ’πα και στο ξαναλέω» έφερε στο προσκήνιο τη συζήτηση για την ολοένα και πιο έντονη παρουσία των ιερέων στο διαδίκτυο.
Το θέμα απασχόλησε την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος, η οποία αφιέρωσε ειδική εισήγηση στην «αυξανόμενη παρουσία των Κληρικών στο διαδίκτυο».
Όπως επισημαίνεται στην εισήγηση, το διαδίκτυο αποτελεί πλέον «αντικειμενική πραγματικότητα» στη ζωή της κοινωνίας. Η παρουσία των κληρικών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δημιουργεί, ωστόσο, τόσο θετικές όσο και αρνητικές σκέψεις και προβληματισμούς.
Η Ιερά Σύνοδος αναγνωρίζει ότι τα σύγχρονα ψηφιακά μέσα μπορούν να αξιοποιηθούν από τους κληρικούς στο πλαίσιο της αποστολής τους και να αποτελέσουν έναν τρόπο επικοινωνίας με την κοινωνία, ιδιαίτερα με τους νέους.
Παράλληλα, όμως, επισημαίνει τους κινδύνους της υπερβολικής χρήσης τους και υπογραμμίζει την ανάγκη ύπαρξης ενός σαφούς πλαισίου ποιμαντικών αρχών.
«Ούτε η άκριτη αποδοχή του, αλλά ούτε και μια φοβική αντιμετώπιση, που θα οδηγούσε σε γενική απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, είναι σωστή. Χρειάζεται κι εδώ, εκτός από την επαγρύπνηση και η αρετή των αρετών: Η διάκριση!», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Οι 10 αρχές της Ιεράς Συνόδου για την παρουσία των κληρικών στο διαδίκτυο
Η Ιερά Σύνοδος θέτει δέκα βασικές αρχές για τον τρόπο με τον οποίο οι κληρικοί θα πρέπει να χρησιμοποιούν το διαδίκτυο και τα social media:
- Ο κληρικός παραμένει κληρικός και στο διαδίκτυο.
- Δεν αποτελεί αυτόνομη εκκλησιαστική αυθεντία. Η δημόσια παρουσία του οφείλει να εκφράζει τη σχέση του με τον Επίσκοπο, την τοπική Εκκλησία ή την Ιερά Σύνοδο.
- Δεν χρειάζεται δημόσια τοποθέτηση για κάθε θέμα και κάθε γεγονός. Ο κληρικός οφείλει να λειτουργεί με αυτοσυγκράτηση.
- Καμία πληροφορία δεν πρέπει να αναπαράγεται χωρίς προηγούμενο έλεγχο, ιδιαίτερα όταν αφορά πρόσωπα ή σοβαρά κοινωνικά και εκκλησιαστικά ζητήματα.
- Καμία δημόσια αντιπαράθεση δεν δικαιολογεί ύβρεις, χλεύη, διαπόμπευση ή προσωπική απαξίωση.
- Οι εμπιστευτικές ποιμαντικές σχέσεις δεν αποτελούν υλικό δημοσιότητας.
- Απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στις προσωπικές ψηφιακές επικοινωνίες.
- Η ψηφιακή δράση δεν πρέπει να οικοδομεί προσωπικό «brand» ή «φίρμα-είδωλο» κληρικού, αλλά να παραπέμπει στον Χριστό και στην Εκκλησία.
- Η διαδικτυακή επικοινωνία πρέπει, όπου είναι δυνατόν, να οδηγεί στην πραγματική συνάντηση, στην Ενορία, στη λατρευτική ζωή και στην κοινωνία των προσώπων.
- Απαιτείται βασική κατάρτιση των κληρικών για την ψηφιακή επικοινωνία, ώστε να γνωρίζουν τη λειτουργία των ψηφιακών πλατφορμών, τους μηχανισμούς εθισμού και πόλωσης, αλλά και τα νέα προβλήματα που δημιουργεί η Τεχνητή Νοημοσύνη.
Στην εισήγηση υπογραμμίζεται ακόμη ότι η παρουσία των κληρικών στο διαδίκτυο δεν αποτελεί πρόσκαιρο φαινόμενο, αλλά αναμένεται να ενισχυθεί περαιτέρω.
Το βασικό ερώτημα που τίθεται είναι: «Πώς μπορεί η Εκκλησία να βρίσκεται εκεί όπου βρίσκεται ο άνθρωπος, χωρίς να χάνει τον τρόπο με τον οποίο υπάρχει η ίδια ως Εκκλησία;».
«Μια ιδιωτική στιγμή που μπορεί να μην την καταλάβουν όλοι με τον ίδιο τρόπο»
Το θέμα σχολίασε στην ΕΡΤ ο καθηγητής Θεολογίας του ΕΚΠΑ, Ιωάννης Παναγιωτόπουλος, ο οποίος σημείωσε ότι οι κληρικοί, όπως και κάθε δημόσιο πρόσωπο, εκφράζουν έναν δημόσιο λόγο που χρειάζεται να εντάσσεται στη λειτουργία και τη δομή της Εκκλησίας.
Αναφερόμενος στο βίντεο με τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, έκανε λόγο για μια ιδιωτική στιγμή ενός ανθρώπου που έχει, ταυτόχρονα, ειδικό ρόλο και θεσμική θέση.
Όπως τόνισε, η σύγχρονη πραγματικότητα έχει αλλάξει και η Εκκλησία βρίσκεται πλέον σε έναν ανοιχτό διάλογο με αυτήν.
Ο καθηγητής υπογράμμισε ότι τα social media μπορούν να αποτελέσουν ένα μέσο προσέγγισης της νεολαίας, υπό την προϋπόθεση ότι διατηρείται το μέτρο και ότι η ψηφιακή επικοινωνία δεν υποκαθιστά το ανθρώπινο βίωμα.
Για την Εκκλησία, όπως εξήγησε, το ζητούμενο είναι η ψηφιακή επαφή να λειτουργεί ως αφετηρία για την πραγματική συνάντηση και τη συμμετοχή στην εκκλησιαστική ζωή.