Σε ειδική συνεδρίαση, η Εφορεία του ιστορικού Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός», ενός από τους παλαιότερους πνευματικούς και πολιτιστικούς θεσμούς της Ελλάδας, τίμησε δύο επιστήμονες με σημαντική προσφορά στην ελληνόγλωσση εκπαίδευση και στη μελέτη της Ελληνικής Διασποράς, ανακηρύσσοντάς τους ομόφωνα επίτιμα μέλη του. Πρόκειται για τους καθηγητές Μιχάλη Δαμανάκη και Αναστάσιο Μ. Τάμη, οι οποίοι έχουν συμβάλει καθοριστικά στην έρευνα και την προώθηση της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης και της ιστορίας του Ελληνισμού της Διασποράς.
Ο καθηγητής Μιχάλης Δαμανάκης διετέλεσε επιστημονικός υπεύθυνος του προγράμματος «Παιδεία Ομογενών» από το 1997 έως το 2012. Σε συνεργασία με το ελληνικό Υπουργείο Παιδείας και ομάδα επιστημόνων από την παγκόσμια Ελληνική Διασπορά, συνέβαλε στην εκπόνηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων, διδακτικών βιβλίων και πολιτιστικού υλικού, ενώ παράλληλα μετεκπαίδευσε εκατοντάδες εκπαιδευτικούς της ελληνικής γλώσσας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης.
Ο καθηγητής Αναστάσιος Μ. Τάμης υπήρξε συντονιστής εκπαίδευσης του προγράμματος «Παιδεία Ομογενών» στην Αυστραλία από το 1998 έως το 2008. Παράλληλα, μελέτησε εκτενώς την κατάσταση της ελληνικής γλώσσας στη χώρα και δημοσίευσε δεκάδες μονογραφίες και συλλογικούς τόμους για την εγκατάσταση και την ιστορική πορεία των Ελλήνων στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού και στην Αμερική.
Η παρουσίαση του τιμητικού τόμου
Στις 12 Οκτωβρίου 2026, στην αίθουσα του «Παρνασσού», παρουσιάστηκε ο τόμος Hellenic Diaspora: Studies in Honour of Michael Damanakis, τον οποίο επιμελήθηκε ο δρ Αναστάσιος Μ. Τάμης. Στη συγγραφή του συμμετείχαν 40 επιστήμονες, ενώ την έκδοση ανέλαβε ο εκδοτικός οίκος Μ. Σιδέρης, στην Αθήνα.
Την έκδοση στήριξαν οικονομικά το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» (Παράρτημα Ωκεανίας) και το Αυστραλιανό Ινστιτούτο Μακεδονικών Σπουδών. Χορηγοί ήταν επίσης οι ομογενείς ευεργέτες, η οικογένεια Κώστα Τσουλιά, ο Πέτρος Πατιστέας ΟΑΜ, η Χριστίνα Κοτσιφάκη-Σαρρή, οι αδελφοί Λιανού και ο Γ. Γεωργίου.
Στην κατάμεστη αίθουσα παρευρέθηκαν πανεπιστημιακοί, διανοούμενοι, συγγραφείς και μέλη του ιστορικού Συλλόγου. Τους προσκεκλημένους καλωσόρισαν ο πρόεδρος, καθηγητής Φιλολογίας Βασίλειος Κωνσταντινόπουλος, ο αντιπρόεδρος Μανώλης Χατζηνάκης και η έφορος Στέλλα Πριοβόλου.
Ο καθηγητής Αναστάσιος Μ. Τάμης μίλησε για την παρακμή των ανθρωπιστικών σπουδών, ενώ ο τιμώμενος καθηγητής Μιχάλης Δαμανάκης αναφέρθηκε στο νομικό πλαίσιο που διέπει διαχρονικά την ελληνόγλωσση εκπαίδευση της Διασποράς στην Ελλάδα. Παρεμβάσεις πραγματοποίησαν επίσης ο πρώην πρύτανης του ΕΚΠΑ, καθηγητής Γεώργιος Μπαμπινιώτης, και ο πρώην πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου, καθηγητής Γιώργος Κοντογιώργης.
Απόσπασμα από την ομιλία του Αναστάσιου Μ. Τάμη
Σύμφωνα με την ενημέρωση των διοργανωτών, η ομιλία του καθηγητή Τάμη θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του ιστορικού Συλλόγου και θα εκδοθεί σε αυτοτελές έντυπο, το οποίο θα διανεμηθεί στα μέλη του.
Ακολουθεί απόσπασμα από την ομιλία του, στην οποία εξετάζει την παρακμή των ανθρωπιστικών σπουδών και, κατ’ επέκταση, των γλωσσών σε παγκόσμιο επίπεδο από τη δεκαετία του 1960 και μετά.
«Τα πανεπιστήμια, επηρεασμένα από αριστερές, αντικαπιταλιστικές και, αργότερα, νεοφιλελεύθερες ιδεολογίες, καθώς και από τις οικονομικές τάσεις που διαμορφώνονται στις διεθνείς αγορές, υιοθέτησαν μια περισσότερο ωφελιμιστική αντίληψη για την εκπαίδευση. Η ανθρωπιστική τους αποστολή σταδιακά αποδυναμώθηκε. Η εκπαίδευση αντικαταστάθηκε από εντατικά προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης και βραχυχρόνιες σπουδές, ενώ τα πανεπιστήμια μετατράπηκαν, από ιδρύματα ευρύτερης παιδείας, σε κέντρα εξειδικευμένης κατάρτισης.
»Οι ανθρωπιστικές επιστήμες, συμπεριλαμβανομένων των κλασικών σπουδών, της φιλοσοφίας, της ιστορίας και των τεχνών, καθώς και, σε μικρότερο βαθμό, των κοινωνικών επιστημών, έχουν υποστεί σοβαρές περικοπές χρηματοδότησης και περιορισμούς στα πανεπιστημιακά ιδρύματα κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Η κατάσταση επιβαρύνεται από τη διαρκώς αυξανόμενη διοικητική γραφειοκρατία.
»Η απομάκρυνση από το παραδοσιακό εκπαιδευτικό μοντέλο, που στηριζόταν στη μελέτη και την κατανόηση της πνευματικής κληρονομιάς του δυτικού πολιτισμού, συνδέεται πλέον με σύγχρονες κοινωνικές και πολιτικές αντιλήψεις, οι οποίες επηρεάζουν τα προγράμματα σπουδών. Οι τάσεις αυτές, σε συνδυασμό με κοινωνικοοικονομικές και επαγγελματικές πιέσεις, έχουν οδηγήσει πολλά πανεπιστήμια να λειτουργούν όχι μόνο ως εκπαιδευτικά ιδρύματα, αλλά και ως φορείς κοινωνικών και πολιτικών αλλαγών».
Τα αίτια της παρακμής των ανθρωπιστικών σπουδών
Ο καθηγητής Τάμης εντοπίζει τρεις βασικούς παράγοντες που, κατά την άποψή του, συνέβαλαν στην υποβάθμιση των ανθρωπιστικών σπουδών:
Η διεύρυνση της πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με την ίδρυση εκατοντάδων νέων πανεπιστημίων για την κάλυψη της αυξανόμενης ζήτησης.
Η ανάπτυξη επαγγελματικών και τεχνολογικών προγραμμάτων σπουδών, τα οποία ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς εργασίας, αλλά, κατά τον ίδιο, δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην κατάρτιση παρά στην ευρύτερη παιδεία.
Η απαξίωση των παραδοσιακών ανθρωπιστικών επιστημών από πολιτικούς και μέσα ενημέρωσης, που συχνά τις παρουσιάζουν ως αντικείμενα περιορισμένης πρακτικής χρησιμότητας. Κατά τον ομιλητή, αυτό έχει οδηγήσει τα πανεπιστήμια σε μια διαρκή αντιπαράθεση ανάμεσα στην εκπαιδευτική αποστολή τους και στην επαγγελματική κατάρτιση.
Οι συνέπειες για τα πανεπιστήμια και την Ελληνική Διασπορά
Ως βασικές συνέπειες αυτής της εξέλιξης, ο καθηγητής Τάμης επισημαίνει:
Την αυξανόμενη έμφαση στην προσέλκυση φοιτητών σε προγράμματα που προσφέρουν άμεσες επαγγελματικές προοπτικές, με αποτέλεσμα να περιορίζεται η αντίληψη του πανεπιστημίου ως φορέα ευρύτερης μόρφωσης.
Τη σύνδεση της χρηματοδότησης με τον αριθμό των φοιτητών, η οποία, κατά την άποψή του, θέτει σε μειονεκτική θέση προγράμματα με μικρότερη συμμετοχή, ακόμη κι όταν έχουν σημαντική επιστημονική και πολιτιστική αξία.
Την περαιτέρω πίεση στις ανθρωπιστικές σπουδές της Διασποράς, καθώς πολλοί διεθνείς φοιτητές επιλέγουν προγράμματα επαγγελματικής και τεχνολογικής κατεύθυνσης, καταβάλλοντας πλήρη δίδακτρα.
Ο ομιλητής αναφέρεται επίσης σε τάσεις που, κατά την εκτίμησή του, απειλούν την ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά. Ειδικότερα, ασκεί κριτική σε περιπτώσεις όπου πανεπιστημιακές διοικήσεις υποστηρίζουν ή ανέχονται αιτήματα για την απομάκρυνση μνημείων που συνδέονται με ιστορικές κοινωνίες στις οποίες υπήρχε δουλεία.
Χαρακτηριστικά, υποστηρίζει ότι η ιστορική κληρονομιά πρέπει να εξετάζεται μέσα στο κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο της εποχής της, επισημαίνοντας ότι η σύνδεση του αρχαίου κόσμου με τη δουλεία δεν αναιρεί τη σημασία μνημείων όπως ο Παρθενώνας και τα γλυπτά του για την ιστορία του δυτικού πολιτισμού.
Κλείνοντας, ο καθηγητής Τάμης υπογραμμίζει ότι οι ανθρωπιστικές και ιδιαίτερα οι ελληνικές σπουδές αντιμετωπίζουν σοβαρές προκλήσεις, τόσο σε θεσμικό επίπεδο όσο και στην ευρύτερη κοινωνία, όπου συχνά υποτιμάται η αξία γνωστικών αντικειμένων που δεν συνδέονται άμεσα με την επαγγελματική αποκατάσταση.
Παρά τις δυσκολίες, εκφράζει την ικανοποίησή του για τη στάση των Ελλήνων της Διασποράς, οι οποίοι, σε συνεργασία με τοπικούς φιλέλληνες, υπερασπίζονται την ελληνική πολιτιστική κληρονομιά και τη συμβολή της Ελλάδας στον δυτικό πολιτισμό.
Η απόφαση της αναγόρευσης
Η Εφορεία του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός» ανακήρυξε ομόφωνα τον καθηγητή Αναστάσιο Μ. Τάμη επίτιμο μέλος, αναγνωρίζοντας την προσφορά του στα ελληνικά γράμματα, την έρευνα και την παιδεία, καθώς και το διεθνώς αναγνωρισμένο επιστημονικό έργο και το ήθος του ως επιστήμονα και ανθρώπου.
The post Ο ιστορικός Φιλολογικός Σύλλογος «Παρνασσός» αναγόρευσε επίτιμα μέλη τους πανεπιστημιακούς Μ. Δαμανάκη και Α. Μ. Τάμη appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.