Συζητήσεις εντός και εκτός του κυβερνώντος κόμματος, καθώς και διαφορετικές ερμηνείες ως προς τη στόχευσή του, προκαλεί το ευθύ «μήνυμα» του Κυριάκου Μητσοτάκη ότι «καλά θα έκαναν» οι βουλευτές του να έθεταν ζήτημα αλλαγής ηγεσίας εν κινήσει εάν έφερνε 25% στις εκλογές.
Το συγκεκριμένο ποσοστό δεν ακούγεται για πρώτη φορά στον δημόσιο διάλογο, ούτε μπαίνει τώρα στις παρασκηνιακές συζητήσεις. Μέχρι πρότινος όμως αποτελούσε πρωτίστως το εκλογικό, τεχνικό όριο (εκεί ξεκλειδώνει το μπόνους εδρών) και ποτέ δεν είχε προσδιοριστεί ούτε είχε αναλυθεί ανοιχτά ως προσωπικός πήχης – τέτοιος που μπορεί να καθορίσει την επόμενη μέρα του αρχηγού.
Πρόσωπα κοντά στον Μητσοτάκη, καταγράφοντας τις πρώτες αντιδράσεις από την πρωθυπουργική διατύπωση για το 25%, επιχειρούν να προλάβουν τυχόν παρενέργειες, που μπορεί να μην είχαν υπολογιστεί σωστά, όπως πιστοποιεί η απορία μερίδας γαλάζιων, όταν ο Πρωθυπουργός εξέφραζε τη θέση ότι «από ένα σημείο και πέρα όλοι κρινόμαστε».
Σε πρώτη φάση αναμένεται να φανεί εκ μέρους της κυβέρνησης η διάθεση αποδραματοποίησης με το εξής επιχείρημα: ο Μητσοτάκης ρωτήθηκε και απάντησε (Σκάι 100,3) στη σεναριολογία αντικατάστασής του. Εξού και πρωθυπουργικοί συνεργάτες αρνούνται ακόμα και τον χαρακτηρισμό του 25% ως «πήχη».
Στην πραγματικότητα ήταν η πρώτη φορά που ο Μητσοτάκης δεν περιορίστηκε στη συνήθη προσέγγισή του ότι τα περί διαδοχής του στην προεδρία της ΝΔ εν κινήσει ή τα περί ορισμού τρίτου προσώπου στο αξίωμα του Πρωθυπουργού είναι σενάρια πολιτικής κουζίνας τα οποία «διακινούν χίλιοι άνθρωποι πέριξ της πλατείας Κολωνακίου» χωρίς να αφορούν τους πολίτες.
Εξάλλου προκλήθηκε αίσθηση και στο εσωτερικό της ΝΔ με ποικίλες ερμηνείες:
- Κάποιοι διέκριναν απάντηση εκ του ασφαλούς, δηλαδή μια δήλωση απαξίας σε ένα ποσοστό που ο Μητσοτάκης έτσι κι αλλιώς θεωρεί χαμηλό, ενώ γαλάζιες φωνές εκτιμούσαν ότι «αναγνωρίζει και ο ίδιος» ότι θα κινούνταν διαδικασίες αμφισβήτησής του εφόσον η ΝΔ έχανε την είσοδο στο κλιμακωτό μπόνους. Αντίπαλοί του, πάντως, συμπεριλαμβανομένης της πλευράς του Αντώνη Σαμαρά, πιστεύουν ότι η ΝΔ δεν το έχει σήμερα ούτε το 25% στην πρόθεση ψήφου.
- Κάποιοι είδαν προσπάθεια απόκρουσης όσων του καταλογίζουν οι επικριτές του περί «αυταρέσκειας», εξού και η αποστροφή ότι δεν προέχει την επόμενη μέρα το «ποιο είναι το δικό μου πολιτικό μέλλον» αλλά «να μπορεί να κυβερνηθεί ο τόπος με σταθερότητα».
- Αλλοι είδαν μήνυμα στους πολιτικούς αντιπάλους του – «κάθε αρχηγός θα κριθεί τελικά από το εκλογικό αποτέλεσμα από το οποίο θα φέρει».
- Και άλλοι εκτίμησαν ότι επρόκειτο για σφίξιμο των λουριών σε απογοητευμένους ψηφοφόρους – ένα ακόμα σινιάλο κατά της χαλαρής αντιμετώπισης της εθνικής κάλπης. Στο φόντο όλων αυτών, υπάρχουν ορισμένοι που ανησυχούν ότι η απάντηση του Μητσοτάκη για το 25% θα πυροδοτήσει τελικά νέες πιέσεις για δημόσιες απαντήσεις στο αν ένα ποσοστό πάνω από 25% αλλά κάτω από το 28% των ευρωεκλογών (ή και από το 30%) θα θεωρηθεί αποτυχία ή όχι.
Ο εκλογικός νόμος
Η μόνη βεβαιότητα είναι ο κανόνας του ισχύοντος εκλογικού νόμου. Με ποσοστό κάτω του 25% (έως και 24,99% δηλαδή) όλες οι έδρες κατανέμονται αναλογικά, χωρίς πριμ. Μόνο αν ο νικητής των εκλογών πετύχει 25%+ παίρνει μαζεμένες 20 έδρες και στη συνέχεια κερδίζει μία έδρα για κάθε επιπλέον 0,5% (δηλαδή, κάθε ποσοστιαία μονάδα δίνει δύο βουλευτές). Στο 40% έρχεται το μάξιμουμ δώρο των 50 εδρών. Εκ μέρους της ΝΔ τα πρώτα δημόσια σχόλια είναι ζυγισμένα. «Οι βουλευτές του δεν θα αφήσουμε τον Μητσοτάκη να φύγει» είπε (Open) ο υφυπουργός Δημήτρης Μαρκόπουλος. «Να το καταλάβει αυτό ο πολίτης, αν δεν δώσει εντολή αυτοδυναμίας, προφανώς πάμε για ακυβερνησία» ανέφερε ο Βασίλης Οικονόμου, ενώ ο γραμματέας της ΝΔ Κωνσταντίνος Κυρανάκης επεσήμανε πως βλέπει «έναν άνθρωπο που είναι ειλικρινής και όχι αλαζόνας και δεν θεωρεί τον εαυτό του αναντικατάστατο», δηλώνοντας σίγουρος ότι η ΝΔ θα κινηθεί πάνω από 30%.
Οι αντιπολιτευτικές αιχμές
Σκληρό σχόλιο υπήρξε από τον εκπρόσωπο Τύπου του ΠΑΣΟΚ Κώστα Τσουκαλά: «Ο Πρωθυπουργός είναι πλέον και κατά δική του ομολογία σε τροχιά αποχώρησης. Το 2023 ζητούσε αυτοδυναμία, προχθές ζήτησε 25% για να παραμείνει πρόεδρος της ΝΔ (…) η χώρα χρειάζεται έναν Πρωθυπουργό, που θα εγγυάται τη σταθερότητα και την πρόοδο, όχι Πρωθυπουργό της παρακμής που ζητά 25% για να διαπραγματευτεί με τους “βαρόνους” της παράταξης του». Η Ιωάννα Λαλιώτου της ΕΛΑΣ σημείωσε ότι «τα νούμερα που συζητάμε έχουν να κάνουν με την αυτοδυναμία ή την πολιτική διάσωση της ΝΔ. Τα νούμερα που αφορούν τους πολίτες είναι αυτά που αφορούν την αυτοδυναμία μας στην καθημερινότητα μας και στη ζωή μας».