Το φαινόμενο της αποδημίας των Ελλήνων αποτελεί ένα προαιώνιο και συνεχώς ανανεούμενο ιστορικό γεγονός στην πορεία του ελληνικού Έθνους. Διαρκεί και μεταλλάσσεται ανάλογα με τις εκάστοτε συνθήκες, από την αυγή της ελληνικής ιστορίας, η οποία σημαδεύεται αποφασιστικά από την αέναη ροή προς και από τα απώτατα σύνορα του γνωστού κόσμου.
Κανένας άλλος λαός δεν κινείται συνεχώς πάνω στον φλοιό της γης επί τέσσερις – και ίσως περισσότερες – χιλιάδες αδιάπτωτα χρόνια, χωρίς να χάσει ποτέ τη συνοχή του, τον πνευματικό προσανατολισμό του και τον πολιτισμό του.
Αντίθετα, όσο η κίνηση αυτή διαρκεί – και διαρκεί αιώνια, κάτω από διάφορες φάσεις – τόσο περισσότερο πλουτίζεται και ανθοφορεί ο ελληνικός πολιτισμός και τόσο χαλυβδώνεται η εθνική ενότητα.
Είναι προφανές ότι κάτι πολύ βαθύτερο από την ικανοποίηση των βιοτικών αναγκών ωθεί την ελληνική αποδημία και, κυρίως, συντηρεί και ζωογονεί τον ομφάλιο λώρο που ενώνει τους Απόδημους με τη Μητέρα Πατρίδα.
Αυτό αποδείχθηκε περίτρανα πολλές φορές, με τις κινητοποιήσεις του Απόδημου Ελληνισμού για τα εθνικά δίκαια της Πατρίδας μας.
Θα πείτε: Οι Έλληνες είναι απλώς μοναδικοί; Δηλαδή, δεν έχουν το ταίρι τους;
Όχι. Τούτο, για μένα τουλάχιστον, δεν επιτρέπεται να ερμηνευτεί ότι είμαστε οπωσδήποτε ασύγκριτα ανώτεροι από κάθε άλλο λαό ούτε πως δεν μπορούμε να ταιριάξουμε με κανέναν.
Μακριά από τέτοιες απλουστεύσεις.
Κάθε λαός έχει τις αρετές του και τις αδυναμίες του, τις ιδιομορφίες του και τις κλίσεις του.
Ένα πρόβλημα που τίθεται πάντοτε στην ελληνική επικαιρότητα είναι το κατά πόσο συμμετέχουν οι σημερινοί Έλληνες και Ελληνίδες της Διασποράς, με την καθημερινή τους ζωή, στη βαρύτιμη πολιτιστική τους κληρονομιά.
Ποια στάση παίρνουν; Σε ποια απόσταση – κι αν πρέπει – να σταθούν από τον πλούτο που κληρονόμησαν; Πώς αντικρίζουν τις μεγάλες αξίες που έρχονται από το παρελθόν και πώς αισθάνονται;
Τον τελευταίο καιρό σημειώνεται μια σημαντική διαφοροποίηση, μια μεταλλαγή, ίσως πάντως και μια επικίνδυνη απόσταση.
Καθώς ο Έλληνας της Διασποράς έχει αποκοπεί από τον τόπο όπου ζούσε, πάνω στις προαιώνιες ρίζες του, και καθώς η μηχανή μπήκε στην ανθρώπινη δούλεψη και συχνά ξεφεύγει από τον ανθρώπινο έλεγχο, ο Ελληνισμός της Διασποράς απομακρύνεται σιγά-σιγά από τη ζώσα ελληνική παράδοση.
Ο Ελληνισμός της Διασποράς νιώθει ξεκομμένος, γυμνός και απροστάτευτος μπροστά στα μεγάλα μυστικά του κόσμου.
Κι αυτό έγινε γιατί οι εκάστοτε κυβερνήσεις της Πατρίδας μας – ειδικά των τελευταίων είκοσι χρόνων – και η πολιτική εξουσία δεν αξιολόγησαν σωστά τις ανάγκες της εθνικής επιβίωσης.
Αντί να σπαταλούν – έστω κι αυτά τα ψίχουλα – για να εξυπηρετούν κομματικά συμφέροντα, σε «μυημένους» και πάρα πολλούς παρατρεχάμενους βουλευτές και υπουργούς – τρομάρα τους αν ξέρουν τα προβλήματα των Αποδήμων –, σε αυτούς τους άσχετους που περιοδεύουν με χρήματα του ελληνικού λαού στην Αυστραλία, μαζί και αρκετοί ελληνοαυστραλιανοί οργανισμοί – εθνικοτοπικοί, κοινοτικοί και, περισσότερο, η Εκκλησία –, είναι καιρός, έστω και τώρα που ο κατήφορος είναι μεγάλος, να ειπωθούν από όλους ιδέες, σχέδια, πλάνα, συνεργασίες, πληροφορίες και σκέψεις, σε κοινή δράση και σε διεθνές επίπεδο.
Γιατί ο Ελληνισμός της Διασποράς είναι ένας απέραντος πλούτος για την Ελλάδα.
Η Ρένα Φραγκιουδάκη
Στη Μελβούρνη έζησα πέντε δεκαετίες και μπορώ να πω και να υποστηρίξω με βεβαιότητα πως όσοι από εμάς – άνδρες και γυναίκες – διακρίναμε με ειλικρίνεια, καημό και αγάπη την ανάγκη να προσφέρουμε, και είχαμε τη δυνατότητα να φέρουμε πνευματικά και άλλα προτερήματα και δυνατότητες, προσπαθήσαμε να φυλάξουμε την εθνική μας ταυτότητα και να τροφοδοτήσουμε τους υπόλοιπους πατριώτες μας με την αυτάρκεια του ελληνικού πολιτισμού – αυτή την αυτάρκεια που είναι πρώτη προϋπόθεση για να υπάρχουμε ως Ελληνισμός.
Μία τέτοια στρατευμένη και υπεύθυνη άνθρωπος είναι και η κυρία Ρένα Φραγκιουδάκη.
Αυτή η όμορφη Χανιώτισσα, η ντόμπρα Κρητικοπούλα, σάρκα από τη σάρκα του Ελληνισμού της Μελβούρνης, αποτελεί μια δύναμη που, εκτός από την πατριωτική συγκίνηση, αποδείχθηκε κραταιά, αν την ιδούμε κάτω από σύγχρονο πρίσμα και μέσα από μια ενδελεχή καταγραφή του έργου της για εξήντα ολόκληρα χρόνια.
Προσωπικά, είμαι υπερήφανος που τη γνώρισα και που πολλές φορές συνεργαστήκαμε σε διάφορα θέματα.
Τη Ρένα, αν κάποιος μου έλεγε να αξιολογήσω την προσφορά της, θα την κατέτασσα στις πρώτες θέσεις – μεταξύ ανδρών και γυναικών – του Ελληνισμού της Αυστραλίας και, γιατί όχι, του Ελληνισμού της Διασποράς.
Η Ρένα Φραγκιουδάκη γεννήθηκε κάποιον Σεπτέμβριο στα Χανιά της Κρήτης.
Όπως μου είχε πει σε συζήτησή μας, όταν ακόμη βρισκόμουν στη Μελβούρνη, για πρώτη φορά πάτησε το πόδι της στη Μελβούρνη το 1966.
Αυτός ο ερχομός της έγινε μετά από παρότρυνση της μητέρας της, για να βρεθεί κοντά στην αδελφή της, την Ιωάννα, που εκείνον τον καιρό ήταν έγκυος.
Η Ρένα είπε το «ναι», με τη συμφωνία πως θα καθόταν λίγους μήνες, έως ότου η Ιωάννα αισθανόταν δυνατή.
Έλα όμως που η Ιωάννα έφερε δίδυμα και είχε ανάγκη από περισσότερη βοήθεια!
Αν και τη Ρένα, από τους πρώτους κιόλας μήνες, την τσίγκλιζε η επιστροφή στα Χανιά, που υπεραγαπούσε, σιγά-σιγά άρχισε να δένεται με τα μικρά και είπε να μείνει λίγο περισσότερο.
Αυτό το «λίγο περισσότερο» έγινε ως τα σήμερα που γράφεται αυτό το αφιέρωμα: εξήντα ολόκληρα χρόνια!
Το παράδοξο είναι πως η αδελφή της, η Ιωάννα, επέστρεψε στην Κρήτη, ενώ η Ρένα ρίζωσε στη Μελβούρνη για περισσότερο από μισό αιώνα.
Εκείνον τον καιρό, μέσα από τις μπουκαπόρτες των καραβιών, έβγαιναν κατά χιλιάδες νέα παιδιά και οικογένειες. Τα προβλήματα των νεοφερμένων ήταν πολλά και δύσκολα.
Τότε ήταν που είπε στον εαυτό της:
«Θα μείνω όσο αντέξω να βοηθήσω, σε ό,τι μπορώ, τους πατριώτες μου…»
Έπιασε εργασία σε ελληνικό κατάστημα – αν θυμάμαι καλά, στο κέντρο της πόλης, στο κατάστημα του κυρίου Γιαννόπουλου.
Εκεί δέθηκε ακόμη περισσότερο με το ελληνικό στοιχείο και, τις ελεύθερες ώρες της, βοηθούσε τους συμπάροικους.
Μέσα σε λίγους μήνες βρέθηκε στα ελληνικά προγράμματα των ραδιοφωνικών σταθμών 3XY και 3GL, όπου εργάστηκε έως το 1971.
Εκείνη την εποχή οι συνθήκες ήταν αρκετά δύσκολες. Υπήρχαν προκαταλήψεις απέναντι στους μετανάστες, προβλήματα επικοινωνίας με την Ελλάδα και περιορισμένη πρόσβαση σε ειδησεογραφία και υλικό.
Θυμάμαι το 1975, όταν ξεκίνησε το SBS Radio με τα πολυεθνικά προγράμματα. Η πρώτη γλώσσα που ακούστηκε στον αέρα ήταν η ελληνική και η Ρένα έγινε ένα από τα βασικά πρόσωπα της νέας υπηρεσίας.
Εκείνη την εποχή, η δύναμη του ραδιοφώνου ήταν διαφορετική για τους Έλληνες και τις Ελληνίδες της Μελβούρνης.
Πολλές φορές καθυστερούσαν να πάνε στις δουλειές τους για να ακούσουν ειδήσεις από την Ελλάδα, με τη φωνή της Ρένας.
Αυτό μας βοηθά να καταλάβουμε πόσο διαφορετική ήταν η δύναμη του ραδιοφώνου εκείνη την εποχή.
Δεν ήταν απλώς ενημέρωση. Ήταν ο καθημερινός σύνδεσμος με τη γλώσσα, την Ελλάδα και την ελληνική Παροικία.
Να αναφέρω μερικά ονόματα – και ζητώ συγγνώμη αν ξεχνώ κάποια – με τα οποία συνεργάστηκε η Ρένα:
Παναγιώτης Λυβεριάδης, Έλλη Παπαντωνίου, Νίκος Σκιαδόπουλος, Αλέξης Ντουντουλάκης, Άντζελα Πύρδα, Γιάννης Ξανθιώτης, ο φίλος και αρχισυντάκτης της εφημερίδας «Νέος Κόσμος» της Μελβούρνης, Σωτήρης Χατζημανώλης, Αμαλία Βασιλειάδη, Κώστας Νικολόπουλος, Κούλα Μπίτση, Ηλίας Ντωνούδης κ.α.
Μια προσωπική και δύσκολη πλευρά της ζωής της
Η ιστορία της Ρένας είχε και έχει μια πολύ πιο προσωπική διάσταση.
Η Ρένα έγινε ανύπαντρη μητέρα στις αρχές της δεκαετίας του 1970, σε μια εποχή που η ελληνική Παροικία της Μελβούρνης ήταν πολύ συντηρητική, όπως εξάλλου και η Ελλάδα.
Η απόφασή της να μεγαλώσει το παιδί της – τον λεβέντη της, τον Γιάννη, όπως δήλωσε το 2021 σε εκπομπή του SBS – ήταν συγκλονιστική.
Εκείνον τον καιρό αντιμετωπίστηκε από ένα μέρος της ελληνικής Παροικίας με έντονη κοινωνική αντίδραση, ακόμη και με bullying (εκφοβισμό), απειλές και επαγγελματικές δυσκολίες.
Αυτό δεν την πτόησε.
Έκανε την προσωπική της διαδρομή ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και, παρά τις δυσκολίες, συνέχισε την επαγγελματική και κοινωνική της δράση και παρέμεινε ενεργή επί δεκαετίες ως δημοσιογράφος, εκφωνήτρια κεντρικών ειδήσεων, ραδιοφωνική παραγωγός, επιμελήτρια πολιτιστικών, κοινωνικών και παιδικών εκπομπών και συντονίστρια ελληνόφωνων προγραμμάτων.
Υπήρξε στέλεχος των πρώτων πολυγλωσσικών ραδιοφωνικών υπηρεσιών της Αυστραλίας και μία από τις ιδρυτικές μορφές του SBS, του πολυγλωσσικού ραδιοφώνου, όπου διετέλεσε διευθύντρια ελληνόφωνων προγραμμάτων.
Εργάστηκε τόσο σε δημόσια όσο και σε ιδιωτικά μέσα.
Μεταξύ άλλων, στο SBS, στον ελληνικό ραδιοφωνικό σταθμό 3XY – Ράδιο Ελλάς –, αλλά και σε ελληνόφωνες εφημερίδες, όπως τα «ΝΕΑ», η «Νέα Πατρίδα» και ο «Νέος Κόσμος».
Η ελληνική φωνή της Μελβούρνης
Αυτό που ξεχωρίζει στην πορεία της περήφανης Κρητικοπούλας είναι ότι, για μένα και για δεκάδες – ή, το σωστότερο, εκατοντάδες – χιλιάδες Έλληνες και Ελληνίδες της Αυστραλίας, δεν θεωρείται απλώς μία δημοσιογράφος.
Για πολλές δεκαετίες, η φωνή της έγινε μέρος της καθημερινότητας.
Ήταν η «χρυσή φωνή». Η ελληνική φωνή της Μελβούρνης.
Μία και δύο γενιές παιδιών Ελληνοαυστραλών – μαζί με τα απογευματινά και τα σαββατιανά σχολεία – έμαθαν και διατήρησαν την ελληνική γλώσσα ακούγοντας τις εκπομπές της Ρένας.
Ποιος ή ποια δεν θυμάται την παιδική εκπομπή με τη «Θεία Ρένα»;
Ποιος δεν θυμάται την ημέρα που πρωτοάνοιξε σε 24ωρη λειτουργία ο ραδιοφωνικός σταθμός 3XY Ελλάς, τον Οκτώβριο του 1994;
Η πρώτη φωνή που ακούστηκε και πάλι ήταν της Ρένας Φραγκιουδάκη:
«I’m Rena Frangioudaki… and welcome you…»
Το 1983, ο τότε πρωθυπουργός της Αυστραλίας, Bob Hawke, την επέλεξε ως εκπρόσωπο της ομογένειας στην κυβερνητική συμβουλευτική επιτροπή Immigration Advisory Committee.
Συμμετείχε ως ηθοποιός στην παιδική τηλεοπτική σειρά «Touch the Sun».
Δεν έλειψε ποτέ από τα εθνικά μας θέματα: το Κυπριακό, το Μακεδονικό, τους εράνους της Παροικίας.
Για 30 χρόνια συμμετείχε στη Frontida Care, οργανισμό που παρέχει υπηρεσίες σε ηλικιωμένους.
Έχει λειτουργήσει ως μέντορας νεότερων δημοσιογράφων, βοηθώντας τους να μπουν στον χώρο των ελληνόφωνων μέσων ενημέρωσης.
Το 2010 τιμήθηκε με το Medal of the Order of Australia (OAM) για την προσφορά της στην ελληνική Παροικία της Βικτώριας.
Εδώ, να κάνω μια παρένθεση και να πω κάτι που δεν μπορώ να μην το πω:
Αυτό το βραβείο το άξιζε η Ρένα και επάξια της δόθηκε. Αν και η αγαπητή Ρένα ούτε που το είχε ανάγκη, ανάμεσα στα πολλά που έχουν δοθεί σε παρατρεχάμενους και οσφυοκάμπτες της ελληνικής Παροικίας της Μελβούρνης.
Τη Ρένα τη γνώρισα τη δεκαετία του 1970.
Τότε που έβαζε την «Άγκρα», το κασετόφωνο, στον ώμο και κάθε Σαββατοκύριακο πήγαινε σε εκδηλώσεις των Ελλήνων, για να καταγράφει, να παίρνει συνεντεύξεις και να τις παρουσιάζει στο ραδιόφωνο.
Προσωπικά, νιώθω υπερήφανος που τη γνώρισα και την ευχαριστώ για τις συνεργασίες που είχαμε.
Μια πικρή αλήθεια
Θα ένιωθα ένοχος αν δεν αναφερόμουν και δεν έλεγα κάτι τελευταίο για τη συμπεριφορά ορισμένων ανθρώπων, οργανισμών και επιχειρήσεων απέναντι στη Ρένα, αν και μου το είπε ρητά: «Όχι».
Όταν της ανακοίνωσα πως σκοπεύω να αναφερθώ στις συμπεριφορές ορισμένων…
Συγγνώμη, αγαπητή Ρένα!
Με ξέρεις πολύ καλά, πολλά χρόνια.
Ποτέ δεν στραμπούλιξα τη γλώσσα μου στα κακά κείμενα της ελληνικής Παροικίας της Μελβούρνης. Δεν θα το κάνω ούτε και τώρα.
Φίλες και φίλοι,
Αγαπητές και αγαπητοί πρώην συμπάροικοι της Μελβούρνης,
Υπάρχει μια πικρή αλήθεια που, δυστυχώς, συναντάμε και μέσα στην ίδια μας την Παροικία:
Κάποιοι άνθρωποι θυμούνται την αξία σου όσο σε χρειάζονται. Όταν, όμως, έρθει η ώρα που δεν μπορούν πλέον να αντλήσουν από εσένα χρόνο, δύναμη και προσφορά, ξαφνικά σε ξεχνούν.
Μια κυρία που για χρόνια – τις περισσότερες φορές εθελοντικά – έτρεχε δίπλα στην ελληνική Παροικία της Μελβούρνης, προσφέροντας χρόνο, κόπο, αγάπη και ψυχή, δεν χρειάζεται σήμερα τίτλους ούτε χειροκροτήματα.
Εξάλλου, τα παλαμάκια ποτέ δεν τα ήθελε η Ρένα.
Χρειάζεται μόνο αυτά που δικαιούται κάθε άνθρωπος που πρόσφερε:
Σεβασμό και Αγάπη.
Για μένα προσωπικά, η Ρένα Φραγκιουδάκη δεν είναι απλώς μια κυρία – μια γυναίκα – που εργάστηκε για εξήντα χρόνια στο ραδιόφωνο, στην τηλεόραση και στις εφημερίδες.
Η Ρένα αποτελεί μέρος της ίδιας της ιστορίας της ελληνικής Παροικίας της Μελβούρνης.
Αγαπητή μου Ρένα,
Από τα βάθη της καρδιάς μου,
ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ!
Εύχομαι να είσαι γερή και δυνατή!
Την υπόσχεση δεν την ξεχνάω…
Να πιούμε τσικουδιά στα Χανιά!
Κυπαρισσία
Οκτώβριος 2026
The post Ρένα Φραγκιουδάκη: Μια ξεχωριστή παρουσία στην ελληνική Παροικία της Μελβούρνης appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.