Χρησιμοποιώντας ως βάση ανάλυσης τα αποτελέσματα της τελευταίας δημοσκόπησης της GPO (Οκτώβριος 2026) από τα οποία προκύπτει επτακομματική Βουλή η ΝΔ με ποσοστό 29,4% θα καταλάμβανε 123 έδρες, η ΕΛΑΣ 51, το ΠΑΣΟΚ 42, το ΚΚΕ 30, η Ελληνική Λύση 28, η Πλεύση Ελευθερίας 15 και η Φωνή Λογικής 11. Το ποσοστό της μη αντιπροσωπευόμενης ψήφου, των κομμάτων δηλαδή που θα έμεναν εκτός Βουλής διαμορφώνεται στο 15,4%, γεγονός που σημαίνει ότι το πρώτο κόμμα, στην περίπτωσή μας η ΝΔ, θα χρειαζόταν 35,8% για να εξασφαλίσει τις 151 έδρες και την αυτοδυναμία.
Στο σημείο αυτό να υπενθυμίσουμε κάποιες βασικές παραμέτρους του εκλογικού συστήματος: ο εκλογικός νόμος λειτουργεί με τη λογική του κλιμακωτού μπόνους όπου το πρώτο κόμμα λαμβάνει 20 επιπλέον έδρες όταν ξεπεράσει το 25% και από κει και πέρα για κάθε μισή ποσοστιαία μονάδα (0,5%) προστίθεται μία έδρα μέχρι το πολύ άλλες 30.
Πρέπει επίσης να επισημάνουμε ότι η αύξηση του ποσοστού των κομμάτων που θα μείνουν τελικά εκτός Βουλής μειώνει το όριο της αυτοδυναμίας για το πρώτο κόμμα: έτσι αν έχουμε δέκα κόμματα στην επόμενη Βουλή και το ποσοστό της μη αντιπροσωπευόμενης ψήφου διαμορφωθεί στο 6% το ποσοστό για τις 151 έδρες ανεβαίνει στο 38,5%. Με 10% εκτός Βουλής το πρώτο κόμμα χρειάζεται 37,5% ενώ με 18% ο πήχης πέφτει στο 34,9%.
Η κοινοβουλευτική είσοδος επομένως περισσότερων μικρών κομμάτων εκτός από τις πιθανές απώλειες ψηφοφόρων της ΝΔ, θα μπορούσε να ανεβάσει και τον πήχη της αυτοδυναμίας για τη ΝΔ για την οποία το πιο ευνοϊκό σενάριο είναι η διασπορά του εκλογικού σώματος σε πολλά μικρά κόμματα που δεν θα καταφέρουν όμως να πιάσουν το όριο του 3%. Στην αντίθετη περίπτωση η είσοδος δηλαδή οχτώ, εννέα ή και δέκα κομμάτων δυσκολεύει σε μεγάλο βαθμό την υπόθεση αυτοδυναμία από την οποία στη δεδομένη στιγμή η κυβερνητική παράταξη απέχει σημαντικά.
Κανείς βέβαια δεν μπορεί να υπολογίσει το συγκεκριμένο νούμερο για τις επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις, μία σύντομη όμως ιστορική αναδρομή μάς δείχνει ότι με τις εξαιρέσεις των πρώτων εκλογών του 2012 και του 2023 όπου το ποσοστό των κομμάτων εκτός Βουλής έφτασε στο 19% και 16% αντίστοιχα στις υπόλοιπες περιπτώσεις τα ποσοστά ήταν 6% τον Ιούνιο του 2012, 8,6% τον Ιανουάριο του 2015, 6,4% τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, 8% τον Ιούλιο του 2019 και 6% των Ιούνιο του 2023.
Το παράδοξο είναι ότι κάθε φορά που ο συγκεκριμένος δείκτης εμφανιζόταν ανεβασμένος, το πρώτο κόμμα – και στις δύο περιπτώσεις ήταν η ΝΔ – δεν επωφελήθηκε από την πτώση του ορίου της αυτοδυναμίας τουναντίον χρειάστηκαν δεύτερες εκλογές, που στην πρώτη το 2012 σχηματίστηκε τελικά κυβέρνηση συνεργασίας ενώ το 2023 η ΝΔ με την αλλαγή του εκλογικού νόμου πέτυχε άνετη αυτοδυναμία, αν και με ελαφρώς μειωμένο ποσοστό.
Η κυβέρνηση έχει επιλέξει τη στρατηγική της μιας κάλπης με σκοπό τη μέγιστη δυνατή συσπείρωση ενώ ο Κυρ. Μητσοτάκης έχει θέσει ως κατώτατο όριο για την παραμονή του στην ηγεσία το 25%. Από αυτό το όριο ως το 35% που θα θεωρηθεί επιτυχία και διαβατήριο για την αυτοδυναμία είτε στην πρώτη είτε στη δεύτερη κάλπη υπάρχει ακόμη σημαντική απόσταση να καλυφθεί και πολλοί δύσπιστοι αναποφάσιστοι ψηφοφόροι.
O Αντώνης Παπαργύρης είναι διευθυντής ερευνών της GPO