Επιστρέφοντας από ένα (εξαιρετικό) road trip στην Ισλανδία, βρέθηκα σε αμηχανία. Οταν με ρώτησαν πώς μου φάνηκαν οι Ισλανδοί, αδυνατούσα να απαντήσω. Αντίθετα, μπορούσα να μιλήσω για τους Ελληνες που εργάζονται εκεί – σε κάθε ψαροχώρι, σε κάθε πόλη συναντούσαμε αρκετούς. Λογικό ίσως: το καλοκαίρι οι Ελληνες που δουλεύουν (σεζόν σε μπαρ, ρεστοράν κ.λπ.) στην Ισλανδία υπολογίζονται σε περίπου 1.100. Τον χειμώνα μένουν περίπου 400-500.
Σκηνή πρώτη: στο Χοφν, ένα μικρό ψαροχώρι στα νοτιοανατολικά. Η παρέα μας καταλήγει για βραδινό έπειτα από επισκέψεις σε μοναδικούς καταρράκτες, παγετώνες και μαύρες παραλίες. «Κι εγώ είμαι Ελληνίδα», μας λέει η Κατερίνα Καραΐσκου, το κορίτσι που ήρθε για παραγγελία. Η 26χρονη έφτασε εδώ πέρυσι τον Ιούνιο. «Πάντα ήθελα να δω πώς είναι η ζωή και η εργασία στο εξωτερικό. Επίσης ήθελα σταθερότητα και οικονομική ασφάλεια». Η Ισλανδία προέκυψε μέσω ενός φίλου του αγοριού της που είχε έρθει πριν κάποια χρόνια για εργασία στο νησί. Τους ενημέρωσε σχετικά και το αποφάσισαν. Η εύρεση εργασίας εδώ, όμως, δεν είναι πια τόσο εύκολη. «Χρειάζεται πολλή υπομονή και επιμονή. Επειτα από μήνες προσπαθειών και αποστολής πολλών emails, λάβαμε την πολυπόθητη απάντηση».
Οι περισσότεροι μετανάστες εργάζονται κυρίως στον τομέα του τουρισμού. Το μεγάλο μπαμ έγινε από το 2022 όταν άρχισε να γίνεται τουριστικός προορισμός η Ισλανδία και χρειάστηκαν άνθρωποι να δουλέψουν στις τουριστικές υποδομές. Η Κατερίνα θεωρεί θετική τη μέχρι τώρα εμπειρία της. «Μου δόθηκε η ευκαιρία να εργαστώ στην επιχείρηση αυτή χωρίς να έχω προηγούμενη εμπειρία στο σέρβις. Το περιβάλλον είναι υγιές, υπάρχει σεβασμός και ευγένεια, παιδεία. Εχεις τα δικαιώματά σου, διαλείμματα για ξεκούραση και φαγητό, δωρεάν γεύματα και αρκετά ρεπό. Οι χρηματικές απολαβές είναι πολύ υψηλές». Πώς είναι η ζωή στο Χοφν; «Είναι μικρό μέρος και δεν έχει πολλά καινούργια πράγματα να κάνει κάποιος, οπότε μπορεί να γίνει βαρετό. Υπάρχει αρκετός ελεύθερος χρόνος, άρα μπορεί να κάνεις διάφορες δραστηριότητες στη φύση, ειδικά το καλοκαίρι, να κάνεις κάποιο άθλημα ή περπάτημα, να μαθαίνεις τη γλώσσα κ.λπ. Σου δίνεται ο χρόνος, άρα και η δυνατότητα να κάνεις πράγματα για τον εαυτό σου. Ετσι ηρεμείς, ωριμάζεις και εξελίσσεσαι».
Στο τραπέζι δίπλα μας, κάποιοι Ελληνες, που έχουν σήμερα ρεπό και ήρθαν για μια μπίρα. Ανάμεσά τους και ο 27χρονος Στέλιος-Αθανάσιος Τρίμης, το αγόρι της Κατερίνας. Εργάζεται τον τελευταίο καιρό σε τοπική ταβέρνα, πριν δούλευε σε πρατήριο καυσίμων αλλά δεν είχε πολύ ελεύθερο χρόνο. «Πιστεύω ότι ο προσωπικός χρόνος είναι πιο πολύτιμος από τα χρήματα», λέει. Το πιο ακριβό εδώ, μας λέει, είναι τα σουπερμάρκετ. «Βέβαια παίζει σημαντικό ρόλο το τι ψάχνεις, αν π.χ. αγοράσεις το πιο απλό φαγητό (μακαρόνια με σάλτσα ντομάτας) όσο και αν φαίνεται σοκ αυτό που θα πω, είναι περίπου ίδια τιμή με την Ελλάδα», επισημαίνει. Οσο για τις συνθήκες δουλειάς στις περισσότερες περιπτώσεις «ο εργαζόμενος δουλεύει χωρίς φωνές και χωρίς άγχος. Οι εργοδότες σέβονται τα δικαιώματά σου. Γενικά τους αρέσει να μην υπάρχουν εντάσεις». Σκέφτονται να μείνουν κάποια χρόνια στην Ισλανδία – με διακοπές στην Ελλάδα. «Ηθελα να πω σε όσους σκέφτονται το εξωτερικό να το τολμήσουν, διαφορετικά πάντα θα τους ταλανίζει η σκέψη “τι θα γινόταν αν…”. Εννοείται ότι πάντα υπάρχουν δυσκολίες, αλλά, από την προσωπική μου εμπειρία, αξίζει», συμπληρώνει η Κατερίνα.
Στάση δεύτερη: Στο Χούσαβικ, έτερο ψαροχώρι. Επειτα από 3 ώρες whale watching στα ανοιχτά, κάποιος μας μιλά για ένα μαγαζί με τα καλύτερα fish & chips στην προβλήτα. Φυσικά, κατευθυνθήκαμε εκεί. Και αφού σε άψογα αγγλικά παραγγείλαμε στα δύο κορίτσια του καταστήματος τις μερίδες και τις μπίρες μας, διαπιστώσαμε ότι μιλούσαμε με την Κλειώ και τη Μαργαρίτα.
Στάση τρίτη: στο Ακουρέιρι, την τέταρτη μεγαλύτερη πόλη. Σε κεντρικό σημείο στημένη μια καντίνα με την ζωγραφισμένη την εικόνα του Παρθενώνα και της ισλανδικής σημαίας και την επιγραφή «Icelandic meat the Greek way». Ιδιοκτήτες ο Γιώργος Χαρακόπουλος με τον 23χρονο γιο του Αλέξανδρο. Η καντίνα λειτούργησε πρώτη φορά πέρυσι το καλοκαίρι. Εκτός από τη μόνιμη θέση τους εδώ, μετακινούνται σε διάφορα φεστιβάλ σε όλο το νησί – τον Δεκέμβριο ετοιμάζονται για το μεγάλο χριστουγεννιάτικο φεστιβάλ στο Ρέικιαβικ. Το σουβλάκι τους (το φτιάχνουν οι ίδιοι με ντόπιες πρώτες ύλες) έχει μεγάλη επιτυχία στους Ισλανδούς. «Είμαστε οι πρώτοι στην πόλη που κάναμε κάτι ελληνικό», μας λέει ο Αλέξανδρος. «Το έχουν αγαπήσει, έρχονται και ξαναέρχονται. Εχουμε λάβει πάρα πολύ θετικά σχόλια» – το διαπιστώσαμε και εμείς στο Google.
Στάση τέταρτη: Ρέικιαβικ. Μια διαφορετική ή περισσότερο εις βάθος εικόνα για την ζωή των Ελλήνων μας μεταφέρει ο Νίκος Σκουλίδας. Το επάγγελμά του είναι σκηνοθέτης αλλά εργάζεται στο σέρβις σε ξενοδοχείο της πρωτεύουσας. Ζει στο Ρέικιαβικ σχεδόν 5 χρόνια. «Μετακόμισα στην Ισλανδία θεωρώντας ότι εδώ είναι πιο open mind ο κόσμος από τη Γερμανία όπου ήμουν πριν, ότι εδώ θα σου δώσουν την ευκαιρία να δουλέψεις. Τελικά αποδείχτηκε ότι δεν είναι έτσι ακριβώς». Συζητάμε για τα παιδιά που έρχονται στην Ισλανδία για σεζόν. «Είναι κατά 80% απόφοιτοι κάποιου πανεπιστημίου. Εδώ, όμως, δεν κάνουν αυτό που έχουν σπουδάσει και το χειρότερο είναι πως δεν τους δίνεται καν τέτοια ευκαιρία», λέει.
Αναφέρουμε τις υψηλές απολαβές. «Τα χρήματα που παίρνουν εδώ, ας πούμε είναι τριπλάσια από ό,τι θα έπαιρναν στην Ελλάδα. Ομως το κόστος ζωής είναι επί 3,5». Εξηγεί ότι καταφέρνουν να τα βγάλουν πέρα συγκατοικώντας με άλλους, μη βγαίνοντας έξω, και ψωνίζοντας ελάχιστα. Γιατί τις 15-16 μέρες που εργάζονται τον μήνα, συνήθως τρώνε στο εστιατόριο ή το μπαρ που δουλεύουν. Θεωρεί ότι η Ισλανδία είναι πολύ υπερεκτιμημένη σχετικά με την οργάνωση. «Δεν υπάρχει αξιολόγηση ούτε αξιοκρατία, δεν ξέρουν τι θα πει οργάνωση.
Επίσης μπορεί να μην υπάρχει το brutal αφεντικό όπως στην Ελλάδα που θα σου πει “δούλεψε ρε”, εδώ θα το κάνει υπογείως». Μιλά για τις αυξήσεις που δύσκολα δίνονται («ίσως μετά 10 χρόνια»), για τον μύθο ότι υπάρχουν εταιρείες στην Ισλανδία όπου δουλεύουν μόνο 4 μέρες την εβδομάδα («δεν υπάρχει κάτι τέτοιο»). Συζητάμε για την ελληνική κοινότητα στην Ισλανδία που τα τελευταία 2 χρόνια έχει επαναδραστηριοποιηθεί και κάνει καλή δουλειά.
Στάση πέμπτη: Αεροδρόμιο Κέφαβλικ. Ο νεαρός συνοδός εδάφους στο gate μας εύχεται «Καλό ταξίδι» σε άπταιστα ελληνικά.