Η αυστραλιανή κοινωνία εμφανίζεται να είναι πλέον περισσότερο απαισιόδοξη και διχασμένη, καθώς οι πολίτες εκφράζουν αυξανόμενη ανησυχία για το κόστος ζωής, σύμφωνα και με νέα έρευνα του Ιδρύματος Scanlon (Scanlon Foundation Research Institute) για την κοινωνική συνοχή.
Όπως επισημαίνεται, σε μια χρονιά που σημαδεύτηκε από συγκρούσεις, διχασμό και φρικτή βία, η μελέτη Mapping Social Cohesion παρέχει κρίσιμα στοιχεία για την εικόνα της Αυστραλίας εν μέσω των αναταράξεων σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο.
Στην 20ή χρονιά της, η έκδοση του 2026 βασίστηκε σε μια αντιπροσωπευτική έρευνα σε εθνικό επίπεδο, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 10.000 Αυστραλοί, καθώς και σε 47 συνεντεύξεις σε βάθος. Τα ευρήματα αναδεικνύουν τις άμεσες αλλά και τις μακροπρόθεσμες προκλήσεις, υπογραμμίζοντας παράλληλα τη διαχρονική ανθεκτικότητα του πολυπολιτισμικού κοινωνικού ιστού της χώρας.
Στην εισαγωγή γίνεται επίσης λόγος για μια «σοκαριστική χρονιά», με αναφορές στην τρομοκρατική επίθεση στο Bondi, σε περιστατικά μισαλλοδοξίας και ρατσισμού, καθώς και στη διαρκή ανησυχία για τις οικονομικές πιέσεις που προκαλούν η σύγκρουση με το Ιράν και η αύξηση των επιτοκίων.
Για τη μετανάστευση, τονίζεται ότι «αποτελεί θεμιτό αντικείμενο δημοκρατικού διαλόγου. Ωστόσο, το φυλετικό μίσος, η βία, τα στερεότυπα, η στοχοποίηση και η γενικευμένη εχθρότητα έχουν καταστεί συχνά φαινόμενα».
Οι πιέσεις που δέχεται ο πολυπολιτισμικός χαρακτήρας της Αυστραλίας προστίθενται σε μια σειρά νέων αλλά και μακροχρόνιων παραγόντων που επιβαρύνουν την κοινωνική συνοχή. Κυρίαρχη θέση μεταξύ αυτών των παραγόντων, για πολλούς, κατέχουν οι οικονομικές πιέσεις και η ακρίβεια, οι οποίες άρχισαν να γίνονται ιδιαίτερα αισθητές από το 2023 και παρατάθηκαν το 2026 εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή και της αύξησης των επιτοκίων στο εσωτερικό της χώρας.
Ειδικότερα, σε σχέση με την οικονομία, δύο στους πέντε ενήλικες (40%) δηλώνουν δυσαρεστημένοι με την οικονομική τους κατάσταση το 2026, ενώ το ίδιο ποσοστό περιγράφει την κατάστασή του ως «ίσα που τα βγάζω πέρα» ή χειρότερη.
Σχεδόν ένας στους τρεις (30%) δήλωσε ότι, συχνά ή κάποιες φορές κατά τους τελευταίους 12 μήνες, αναγκάστηκε να στερηθεί γεύματα, δεν μπόρεσε να πληρώσει το ενοίκιο ή τη δόση του στεγαστικού δανείου, δεν είχε τη δυνατότητα να θερμάνει ή να δροσίσει το σπίτι του ή δεν μπόρεσε να καλύψει το κόστος φαρμάκων ή ιατρικής περίθαλψης. Ένας στους τέσσερις (25%) δήλωσε ότι συχνά ή κάποιες φορές αναγκάστηκε να ζητήσει χρήματα από φίλους ή συγγενείς ή να ενεχυριάσει ή να πουλήσει κάποιο αντικείμενο, επειδή είχε ανάγκη από χρήματα.
Περισσότερο εκτεθειμένοι είναι οι νεαροί και μεσήλικες ενήλικες, ιδιαίτερα οι γυναίκες και τα νοικοκυριά με ένα μόνο εισόδημα.
Η επικεφαλής του Ιδρύματος Scanlon, Anthea Hancocks, επισήμανε ότι οι άνθρωποι αισθάνονται πως δεν υπάρχουν πολλές ευκαιρίες για να πετύχουν όσα επιθυμούν και ότι υπάρχει η τάση να αισθάνονται αρκετά απογοητευμένοι από την κατάσταση. Όπως τόνισε, το «αίσθημα του ανήκειν» περιορίζεται όταν οι άνθρωποι αισθάνονται ότι βρίσκονται σε οικονομικά δυσχερή θέση, καθώς «τείνουν να κλείνονται περισσότερο στον εαυτό τους».
Φέτος, ένας στους τρεις συμμετέχοντες εξέφρασε ανησυχία για το μέλλον του, συμφωνώντας με τη διατύπωση ότι η ζωή του «θα γίνει λίγο ή πολύ χειρότερη» μέσα στα επόμενα τρία έως τέσσερα χρόνια. Το ποσοστό αυτό είναι τριπλάσιο σε σύγκριση με την πρώτη έρευνα του 2006 και υπερδιπλάσιο από την εποχή της πανδημίας COVID-19 (14%).
Παράλληλα, πολλοί θεωρούν ότι η κοινωνική συνοχή υποχωρεί και εμφανίζονται όλο και πιο απαισιόδοξοι για το μέλλον. Τρεις στους πέντε ενήλικες (62%) πιστεύουν ότι έχει υποχωρήσει λίγο (41%) ή πολύ (21%) τα τελευταία τρία ή τέσσερα χρόνια. Σχεδόν οι μισοί ενήλικες (48%) δηλώνουν απαισιόδοξοι ή πολύ απαισιόδοξοι για το μέλλον της Αυστραλίας, ποσοστό αυξημένο από 43% το 2025 και 31% το 2018.
Για την ιστορία, ο δείκτης κοινωνικής συνοχής (Scanlon Index) παρέμεινε στο 78 για τέταρτη συνεχή χρονιά, αλλά απέχει αρκετά από τις 100 και 101 μονάδες που ήταν το 2007 και το 2008, αντίστοιχα.
Καταληκτικά, σημειώνεται ότι σε μακροπρόθεσμο επίπεδο η έρευνα Mapping Social Cohesion καταγράφει την υποχώρηση του αισθήματος του ανήκειν, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της ισότητας κατά τα τελευταία 15 έως 20 χρόνια, ενώ άλλες πηγές καταδεικνύουν μείωση της κοινωνικής και κοινοτικής συμμετοχής, υποχώρηση της ευτυχίας και της ικανοποίησης από τη ζωή, καθώς και εντονότερη κοινωνική αποσύνδεση.
Το ποσοστό των ερωτηθέντων που δηλώνουν «ευτυχισμένοι ή πολύ ευτυχισμένοι» παρουσιάζει σταδιακή μείωση κατά τα τελευταία 20 χρόνια. Οι περισσότεροι πολίτες (79%) δηλώνουν ότι ήταν ευτυχισμένοι ή πολύ ευτυχισμένοι τους τελευταίους 12 μήνες, ωστόσο οι μακροπρόθεσμες τάσεις και οι διαφορές μεταξύ των γενεών δείχνουν ότι η προσωπική ευημερία δέχεται όλο και μεγαλύτερες πιέσεις.
Οι ενήλικες της Γενιάς Χ (Gen X), που γεννήθηκαν μεταξύ 1965 και 1980, και οι Millennials, που γεννήθηκαν μεταξύ 1981 και 1996, είναι λιγότερο πιθανό να δηλώνουν ευτυχισμένοι το 2026 σε σύγκριση με το 2014. Συγκεκριμένα, το ποσοστό μειώθηκε από 81% σε 77% για τη Γενιά Χ και από 84% σε 75% για τους Millennials. Οι ενήλικες της Γενιάς Ζ (Gen Z) εμφανίζουν το ίδιο επίπεδο ευτυχίας με τους Millennials το 2026 (76%). Παράλληλα, οι ενήλικες των γενεών Χ και των Millennials είναι σήμερα πιθανότερο να πιστεύουν ότι η ζωή τους θα είναι λίγο ή πολύ χειρότερη τα επόμενα τρία ή τέσσερα χρόνια σε σύγκριση με το 2014.
Παράλληλα, η δυσπιστία απέναντι στην κυβέρνηση και τους άλλους θεσμούς αυξάνεται και αποκτά όλο και πιο έντονα πολιτικά χαρακτηριστικά. Το ποσοστό των ενηλίκων που πιστεύουν ότι «η κυβέρνηση στην Καμπέρα μπορεί να εμπιστευθεί ότι θα ενεργεί προς το συμφέρον του αυστραλιανού λαού» σχεδόν πάντα ή τις περισσότερες φορές μειώθηκε από 54% το 2020 σε 31% το 2026. Αντίθετα, το ποσοστό όσων δηλώνουν ότι σχεδόν ποτέ δεν εμπιστεύονται την κυβέρνηση αυξήθηκε από 6% σε 22%.
Μεταξύ όσων θα ψήφιζαν την Pauline Hanson και το One Nation, εάν διεξάγονταν εκλογές σήμερα, μόλις το 8% εμπιστεύεται την ομοσπονδιακή κυβέρνηση τουλάχιστον τις περισσότερες φορές, έναντι 62% των ψηφοφόρων του Εργατικού Κόμματος. Το 73% θεωρεί ότι το σύστημα διακυβέρνησης χρειάζεται ριζική αλλαγή ή πρέπει να αντικατασταθεί, έναντι 21% των ψηφοφόρων του Εργατικού Κόμματος. Μόνο το ένα τρίτο πιστεύει ότι οι εκλογές είναι δίκαιες (34%, έναντι 81% των ψηφοφόρων του Εργατικού Κόμματος), ενώ μόνο το 32% πιστεύει ότι τα δικαστήρια λαμβάνουν δίκαιες και αμερόληπτες αποφάσεις τουλάχιστον τις περισσότερες φορές, έναντι 68% των ψηφοφόρων του Εργατικού Κόμματος.
Ο James O’Donnell, ερευνητής στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Αυστραλίας (ANU), δήλωσε στο AAP ότι οι έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις στο εξωτερικό μεταφέρονται σταδιακά και στον δημόσιο διάλογο της Αυστραλίας. Όπως ανέφερε, ορισμένες από αυτές τις τάσεις προέρχονται από το εξωτερικό, ενώ υπάρχει δυσπιστία απέναντι στο εκλογικό σύστημα στην Αυστραλία, αλλά και απέναντι στο δικαστικό σύστημα. Η ανάλυση των απαντήσεων με βάση τον πολιτικό προσανατολισμό των ερωτηθέντων αποκάλυψε μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ Αριστεράς και Δεξιάς.
Η Anthea Hancocks εκτίμησε ότι ενδέχεται να έχει εντοπίσει έναν απρόσμενο παράγοντα που εξηγεί τι συμβαίνει. Όπως είπε, κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, όταν οι άνθρωποι βρίσκονταν σε δύσκολη κατάσταση, η κυβέρνηση λειτούργησε χωρίς κομματικές διακρίσεις και κατάφερε να προχωρήσει σε ενέργειες πολύ γρήγορα. Τώρα, που οι άνθρωποι αισθάνονται αντίστοιχη ανησυχία για το μέλλον, εξαιτίας πολλών διαφορετικών παραγόντων, τόσο στο εσωτερικό όσο και διεθνώς, αναρωτιούνται γιατί η κυβέρνηση δεν αντιδρά με την ίδια ταχύτητα.
Οι απόψεις για τους μετανάστες, τη μετανάστευση και τον πολυπολιτισμό διχάζονται επίσης πολιτικά και γίνονται όλο και πιο αρνητικές. Σε κάθε περίπτωση, οι πολίτες εμφανίζονται λιγότερο θετικοί απέναντι στη μετανάστευση: το 59% θεωρεί ότι τα επίπεδα μετανάστευσης στην Αυστραλία είναι υπερβολικά υψηλά. Το ποσοστό αυτό αυξήθηκε από 52% το 2025 και αποτελεί το υψηλότερο που έχει καταγραφεί ποτέ στη συγκεκριμένη έρευνα, από το 2007 και έπειτα.
Υπάρχει πάντως διαχωρισμός μεταξύ του αριθμού των μεταναστών και της συμβολής τους στην αυστραλιανή κοινωνία. Το 87% πιστεύει ότι οι μετανάστες είναι «εξίσου καλοί πολίτες» με όσους έχουν γεννηθεί στην Αυστραλία, ενώ το 76% δηλώνει ότι η πολυπολιτισμικότητα έχει αποβεί ωφέλιμη για την κοινωνία. Το ποσοστό όσων συμφωνούν ότι η πολυπολιτισμικότητα έχει αποβεί ωφέλιμη για την Αυστραλία έχει, ωστόσο, υποχωρήσει από 89% το 2023. Παράλληλα, το ποσοστό όσων συμφωνούν ότι οι μετανάστες βελτιώνουν την αυστραλιανή κοινωνία μειώθηκε από 85% το 2023 σε 70% το 2026, ενώ εκείνο όσων θεωρούν ότι «πάρα πολλοί μετανάστες δεν υιοθετούν τις αυστραλιανές αξίες» αυξήθηκε από 52% σε 66%.
Μεταξύ των υποστηρικτών του One Nation, το ποσοστό όσων πιστεύουν ότι η πολυπολιτισμικότητα έχει αποβεί ωφέλιμη για την Αυστραλία μειώθηκε από 63% το 2024 σε 44% το 2026. Αντίθετα, το ποσοστό όσων θεωρούν ότι οι μετανάστες δεν υιοθετούν τις αυστραλιανές αξίες αυξήθηκε από 89% σε 96%.
Μόλις ένας στους δέκα θεωρεί ότι η γέννηση στην Αυστραλία είναι εξαιρετικά σημαντική προϋπόθεση για να θεωρείται κάποιος «πραγματικά» Αυστραλός (10%), ενώ μόλις το 9% θεωρεί εξαιρετικά σημαντικό για την κοινωνική συνοχή να προέρχονται οι άνθρωποι από παρόμοιο πολιτισμικό υπόβαθρο.
Η έκθεση καταγράφει, ωστόσο, αυξανόμενες αρνητικές στάσεις απέναντι στους μουσουλμάνους και τους Εβραίους, καθώς και στους μετανάστες από την Ασία και την Αφρική. Το 43% των πολιτών δηλώνει ότι έχει κάπως αρνητική (25%) ή πολύ αρνητική (18%) στάση απέναντι στους μουσουλμάνους το 2026. Το ποσοστό αυτό αυξήθηκε από 29% το 2022, πριν από την έναρξη της τρέχουσας σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Την ίδια περίοδο, το ποσοστό όσων έχουν αρνητική στάση απέναντι στους Εβραίους αυξήθηκε από 8% σε 18%, ενώ το 36% έχει αρνητική στάση απέναντι στους μετανάστες από το Ισραήλ το 2026.
Γενικότερα, οι πολίτες είναι πιθανότερο να εκφράζουν αρνητική στάση απέναντι σε μετανάστες από την Ασία και την Αφρική παρά απέναντι σε άτομα ευρωπαϊκής και βορειοαμερικανικής καταγωγής. Οι αρνητικές στάσεις απέναντι στους μετανάστες από την Ινδία αυξήθηκαν από 25% το 2024 σε 33% το 2026, ακολουθώντας αντίστοιχες τάσεις στις απόψεις για τους πιστούς του Ινδουισμού και του Σιχισμού. Αντίστοιχα αρνητικές στάσεις καταγράφονται το 2026 και απέναντι στους μετανάστες από το Σουδάν, το Ιράν και την Παλαιστίνη.
Ως προς τις διακρίσεις, κατά μέσο όρο, το 46% των ερωτηθέντων που γεννήθηκαν στη Νότια και Κεντρική Ασία, το 35% όσων γεννήθηκαν στην Ανατολική Ασία και τον Ειρηνικό και το 30% όσων γεννήθηκαν στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή δήλωσαν ότι υπέστησαν διακρίσεις λόγω του χρώματος του δέρματός τους, της εθνοτικής καταγωγής ή της θρησκείας τους κατά τους προηγούμενους 12 μήνες. Τα άτομα των οποίων τα Αγγλικά δεν είναι η μητρική γλώσσα, όπως όσοι έχουν ασιατική ή αφρικανική καταγωγή, αναφέρουν υψηλά επίπεδα διακρίσεων.
Παρά τις προκλήσεις και τον διχασμό, υπάρχουν ορισμένα ισχυρά στοιχεία στα οποία μπορεί να βασιστεί η Αυστραλία για την αποκατάσταση και τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής.
Οι τοπικοί δεσμοί και οι σχέσεις σε επίπεδο κοινότητας έχουν αποδειχθεί ανθεκτικοί και εξακολουθούν να στηρίζουν τόσο την προσωπική ευημερία όσο και την κοινωνική συνοχή σε εθνικό επίπεδο. Τέσσερις στους πέντε ενήλικες συμφωνούν ότι οι γείτονές τους είναι πρόθυμοι να βοηθούν ο ένας τον άλλον (81%) και διατηρούν καλές σχέσεις μεταξύ τους, παρά τις διαφορετικές εθνικές και εθνοτικές καταβολές τους (79%).
Οι μετανάστες από διάφορες περιοχές της Ασίας και του Ειρηνικού, καθώς και από την Αφρική, είναι τουλάχιστον εξίσου πιθανό με τους Αυστραλούς που έχουν γεννηθεί στη χώρα να συμμετέχουν ενεργά σε κοινωνικές ομάδες και κοινοτικές οργανώσεις, να έχουν καλές σχέσεις με τους γείτονές τους και να πιστεύουν στην αρχή των ίσων ευκαιριών (fair go).
Τονίζεται δε ότι «οι προσπάθειες ενίσχυσης της κοινωνικής συνοχής είναι προτιμότερο να επικεντρώνονται στην προσωπική και κοινωνική ευημερία, τον σεβασμό, την ενσυναίσθηση και την κοινή ανθρώπινη υπόστασή μας, αντί στην επιβολή της ομοιομορφίας». Μόλις το 9% των συμμετεχόντων στην έρευνα δήλωσε ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό για την κοινωνική συνοχή «οι άνθρωποι να προέρχονται από παρόμοιο πολιτισμικό υπόβαθρο», ενώ μόλις το 12% θεώρησε εξαιρετικά σημαντικό «οι άνθρωποι να συμφωνούν μεταξύ τους σε μεγάλα κοινωνικά ζητήματα».
Οι πολίτες, συμπεριλαμβανομένων των υποστηρικτών του One Nation, ήταν πολύ πιθανότερο να θεωρούν σημαντικά για την κοινωνική συνοχή την ευτυχία, την ασφάλεια, το αίσθημα του ανήκειν και τον σεβασμό παρά τις μεταξύ μας διαφορές. Οι πολίτες έχουν τετραπλάσιες πιθανότητες να θεωρούν ότι ο αμοιβαίος σεβασμός, παρά τις διαφορές μας, είναι εξαιρετικά σημαντικός για τη διαμόρφωση μιας κοινωνίας με ισχυρή συνοχή, σε σύγκριση με την πολιτισμική ή ιδεολογική ομοιότητα.
Προστίθεται, ωστόσο, ότι «σε αυτές τις δύσκολες στιγμές, η κοινή μας ανθρώπινη υπόσταση και η δύναμη της κοινωνικής συνοχής να φέρνει τους ανθρώπους κοντά εξακολουθούν να ξεχωρίζουν». Από τους ήρωες που έσπευσαν να βοηθήσουν κατά την τρομοκρατική επίθεση στο Bondi έως τις καθημερινές πράξεις καλοσύνης, γενναιοδωρίας, διαπολιτισμικής αρμονίας και κοινοτικού πνεύματος, διαπιστώνουμε διαρκώς την καλοσύνη που χαρακτηρίζει τους περισσότερους ανθρώπους, καθώς και την προσωπική και συλλογική αξία του να ζούμε σε μια κοινωνία όπου οι άνθρωποι νοιάζονται ο ένας για τον άλλον.
Αυτό μπορεί να μην αρκεί για να ανακόψει πλήρως το κύμα δυσαρέσκειας και διχασμού που καταγράφεται φέτος, μπορεί όμως σίγουρα να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για την αποκατάσταση και την ενίσχυση των δεσμών και της κοινωνικής συνοχής στην Αυστραλία τα επόμενα χρόνια.
The post Απαισιοδοξία και διχασμός στην αυστραλιανή κοινωνία appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.