Η ιστορική κίνηση γίνεται περισσότερα από 36 χρόνια μετά την κατάρρευση του κομμουνιστικού καθεστώτος και υλοποιεί την δέσμευση που ανέλαβε ο πρωθυπουργός Πίτερ Μαγιάρ κατά την διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας
Η Ουγγαρία έδωσε στην δημοσιότητα δεκάδες χιλιάδες φακέλους των μυστικών υπηρεσιών της κομμουνιστικής περιόδου αναρτώντας τους σε online δημόσια βάση δεδομένων και ανοίγοντας ένα παράθυρο στο τεράστιο δίκτυο πληροφοριοδοτών και πρακτόρων τους οποίους χρησιμοποιούσε επί δεκαετίες το κομμουνιστικό καθεστώς για να παρακολουθεί τους Ούγγρους πολίτες.
Η ιστορική αυτή κίνηση γίνεται περισσότερα από 36 χρόνια μετά την κατάρρευση του κομμουνιστικού καθεστώτος και υλοποιεί την δέσμευση που ανέλαβε ο πρωθυπουργός Πίτερ Μαγιάρ κατά την διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας.
Η έναρξη της δημοσιοποίησης των μυστικών αρχείων γίνεται σήμερα, 4 Νοεμβρίου 2026, 70 ακριβώς χρόνια από την ημέρα που τα σοβιετικά τανκς εισήλθαν στην Βουδαπέστη για να καταπνίξουν την ουγγρική εξέγερση που είχε ξεκινήσει στις 23 Οκτωβρίου.
«Υλοποιούμε τώρα, έπειτα από 36 χρόνια την υπόσχεση της αλλαγής του καθεστώτος», δήλωσε ο Πίτερ Μαγιάρ εξηγώντας ότι περί τα 60.000 ονόματα είναι πλέον δημόσια.
Επιπλέον φάκελοι θα δημοσιοποιηθούν τον Φεβρουάριο 2027. Ωστόσο, τα αρχεία δεν είναι πλήρη, αφού πολλοί φάκελοι καταστράφηκαν το 1956 κατά την διάρκεια της ουγγρικής εξέγερσης κατά του κομμουνιστικού καθεστώτος και της σοβιετικής επικυριαρχίας, αλλά και κατά την περίοδο 1988-1989.
«Ζητώ από όλους να μεταχειρισθούν αυτήν την πολύ καθυστερημένη δημοσιοποίηση των αρχείων με αξιοπρέπεια και ανθρωπιά καθώς πολλές οικογένειες θα βρεθούν τώρα αντιμέτωπες με δύσκολες πληροφορίες που θα σχετίζονται με κάποιο αποθανόν μέλος τους. Είναι αδύνατη η αντιμετώπιση ενός τραύματος χωρίς συζήτηση και ερωτήσεις», δήλωσε ο Ούγγρος πρωθυπουργός.
Το τέλος του κομμουνιστικού καθεστώτος ήρθε το 1989, αλλά η Ουγγαρία καθυστέρησε το άνοιγμα των φακέλων του αρχείου που φυλάσσεται σε έναν τεράστιο υπόγειο χώρο στην Βουδαπέστη λόγω της έλλειψης πολιτικής βούλησης διαδοχικών κυβερνήσεων που δεν επέτρεψαν στην ουγγρική κοινωνία να συμφιλιωθεί με το κομμουνιστικό της παρελθόν.
Μέχρι σήμερα, εκτός από τους ερευνητές, οι πολίτες μπορούσαν να αιτηθούν πρόσβασης στους δικούς τους φακέλους ή στους φακέλους στενών συγγενών. Από σήμερα, όλοι θα έχουν την δυνατότητα πρόσβασης στα αρχεία μέσω μίας online βάσης δεδομένων.
Κατά την διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι υπηρεσίες της μυστικής αστυνομίας των χωρών της ανατολικής Ευρώπης, όπως η Stasi στην Ανατολική Γερμανία ή οι υπηρεσίες ασφαλείας στην Ουγγαρία, στηρίζονταν σε πληροφορίες πληροφοριοδοτών/συνεργατών οι οποίοι στρατολογούνταν μέσω εκβιασμών, απειλών ή ανταμοιβών. Ανάμεσα στο 1956 και το 1989, περί τους 55.000 μυστικοί πληροφοριοδότες είχαν καταγραφεί στην Ουγγαρία.
Παρακολουθούσαν φίλους, μέλη των οικογενειών τους, γείτονες και συναδέλφους για να ανακαλύψουν σημάδια αντικαθεστωτικών αισθημάτων, δυτικής επιρροής και οι αναφορές τους συχνά οδηγούσαν σε συλλήψεις και ανακρίσεις.
Πολλά διαμερίσματα στο κέντρο της Βουδαπέστης – που αποκαλούνταν διαμερίσματα-Κ – χρησίμευαν ως γιάφκες για μυστικές συναντήσεις ανάμεσα σε πράκτορες της μυστικής αστυνομίας και πολίτες/πληροφοριοδότες.
Το Ιστορικό Αρχείο της Ουγγρικής Κρατικής Ασφαλείας διαχειρίζεται τους φακέλους των κρατικών υπηρεσιών ασφαλείας του κομμουνιστικού καθεστώτος, οι οποίοι περιέχουν τα ονόματα 50.000-60.000 πληροφοριοδοτών.
Η Πολωνία άνοιξε τα αρχεία της πολύ νωρίτερα, αλλά δεν επιτρέπει ελεύθερες και χωρίς περιορισμούς αναζητήσεις, όπως θα είναι η περίπτωση της Ουγγαρίας.
Η Γερμανία υιοθέτησε επίσης μία περιοριστική προσέγγιση στο άνοιγμα των φακέλων της Stasi, ενώ στην Τσεχική Δημοκρατία δεν έχει αναρτηθεί το σύνολο των φακέλων στην online βάση δεδομένων.
Ο ουγγρικός νόμος ορίζει ότι η κατανόηση του παρελθόντος και η διαφάνεια των δημοσίων θεσμών είναι «θεμελιώδεις προϋποθέσεις» για την λειτουργία ενός δημοκρατικού κράτους.
Ορισμένα στοιχεία των φακέλων δεν θα αποκρυφθούν για να προστατευθούν ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα, όπως ιατρικά αρχεία, στοιχεία για εξαρτήσεις ή για την σεξουαλική κατεύθυνση των προσώπων.
Πηγή: protothema.gr