Απάτη με υποτιθέμενους εκπροσώπους των ιρανικών Αρχών, οι οποίοι ζητούν μέσω ηλεκτρονικών μηνυμάτων «διόδια» από διερχόμενα πλοία, καταγγέλλει η διεθνής ναυτιλιακή οργάνωση BIMCO, την ίδια ώρα που ΗΠΑ και Ιράν «συναγωνίζονται» σε επιχειρήσεις κατά πλοίων, ενώ οι αντάρτες Χούθι φέρεται ότι εξετάζουν την επιβολή αντίστοιχων διοδίων στο στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ και στην Ερυθρά Θάλασσα.
Σύμφωνα με την BIMCO, έχουν ήδη καταγραφεί περιστατικά πιθανής απάτης, με αγνώστους να παρουσιάζονται ως ιρανικές Αρχές και να απαιτούν χρηματικά ποσά για τη διέλευση πλοίων. Αν και υπάρχουν ενδείξεις για οργανωμένη απόπειρα εξαπάτησης μέσω email, η οργάνωση επισημαίνει ότι δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί πλήρως η φύση αυτών των περιστατικών. Ωστόσο, το γεγονός ότι πλοία έχουν δεχθεί επιθέσεις ακόμη και ύστερα από φαινομενική έγκριση διέλευσης από το Ιράν καταδεικνύει τη ρευστότητα και την επικινδυνότητα της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ.
Παράλληλα, οι στρατιωτικές και επιχειρησιακές κινήσεις στην περιοχή εντείνονται. Οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν τις επιχειρήσεις επιβολής κυρώσεων σε πλοία που συνδέονται με το ιρανικό πετρέλαιο. Πρόσφατα προχώρησαν σε επιβίβαση και έλεγχο στο δεξαμενόπλοιο «Majestic X», το οποίο εμφανίζεται σε διεθνείς βάσεις δεδομένων με το όνομα «Phonix». Σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης, το πλοίο βρισκόταν περίπου 318 ναυτικά μίλια ανατολικά της Σρι Λάνκα, καθ’ οδόν προς την Κίνα, όταν ακινητοποιήθηκε από αμερικανικές δυνάμεις. Οπτικό υλικό που δόθηκε στη δημοσιότητα δείχνει ελικόπτερα να προσεγγίζουν το πλοίο και στρατιώτες να καταρριχώνται στο κατάστρωμα.
Η επιχείρηση αυτή ακολουθεί αντίστοιχη ενέργεια λίγες ημέρες νωρίτερα, όταν οι ΗΠΑ σταμάτησαν το υπερδεξαμενόπλοιο «Tifani», μετά τη φόρτωσή του στο νησί Χάργκ. Το συγκεκριμένο πλοίο είχε επίσης τεθεί υπό κυρώσεις και φερόταν να μη διαθέτει σαφές κράτος σημαίας. Επιπλέον, οι αμερικανικές Αρχές ανακοίνωσαν ότι αναχαίτισαν τρία VLCC της National Iranian Tanker Co. στη Νοτιοανατολική Ασία, συνοδεύοντας το ένα πίσω σε ιρανικά ύδατα.
Από την πλευρά του, το Ιράν απαντά με αντίστοιχες κινήσεις, προχωρώντας σε κατασχέσεις πλοίων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται δύο πλοία ελληνικών συμφερόντων, το «Epaminondas» και το «MSC Francesca», τα οποία είχαν ναυλωθεί από την MSC Mediterranean Shipping Company και συνελήφθησαν κατά τη διέλευσή τους από το στενό. Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν το κλίμα αβεβαιότητας και αυξάνουν το ρίσκο για τη διεθνή ναυτιλία.
Οι Χούθι
Την ίδια στιγμή, νέες ανησυχίες προκαλούν οι πληροφορίες ότι οι αντάρτες Χούθι εξετάζουν την υιοθέτηση ενός συστήματος διοδίων για τα πλοία που διέρχονται από την Ερυθρά Θάλασσα. Οπως ανέφερε ο διευθυντής έργου της Obsidian International, Τζο Σέφερ, κατά τη διάρκεια συνεδρίου στη Σιγκαπούρη, έχουν ήδη πραγματοποιηθεί σχετικές συζητήσεις σε υψηλό επίπεδο, με πιθανή εμπλοκή της ηγεσίας των Χούθι. Αν και το μέτρο δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί, η προοπτική του δημιουργεί έντονες ανησυχίες για την περαιτέρω επιβάρυνση της παγκόσμιας ναυτιλίας.
Οι Χούθι έχουν ήδη αποδείξει την ικανότητά τους να διαταράσσουν τη ναυσιπλοΐα, καθώς από τα τέλη του 2023 έχουν πραγματοποιήσει επιθέσεις σε πλοία στο στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, ως αντίδραση στον πόλεμο στη Γάζα. Αν και οι επιθέσεις μειώθηκαν μετά από προσωρινή εκεχειρία, η νέα ένταση στα Στενά του Ορμούζ επαναφέρει τους φόβους για γενικευμένη αποσταθεροποίηση των θαλάσσιων οδών.
Η BIMCO προειδοποιεί ότι, παρά το γεγονός ότι μέχρι στιγμής δεν έχουν καταγραφεί τραυματισμοί πληρωμάτων, η κατάσταση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική, καθώς πλοία και ναυτικοί χρησιμοποιούνται ως μοχλοί πίεσης σε γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις. Η οργάνωση καλεί όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση και να συμβάλουν ενεργά στην προστασία των ναυτικών.
Ταυτόχρονα, υπενθυμίζει ότι το κλείσιμο ή ο περιορισμός της διέλευσης σε διεθνή στενά συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας, όπως κατοχυρώνεται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, αποτελεί θεμελιώδη αρχή για τη λειτουργία του παγκόσμιου εμπορίου. Οποιαδήποτε παρέμβαση σε αυτήν όχι μόνο διαταράσσει τις εφοδιαστικές αλυσίδες, αλλά απειλεί και την οικονομική σταθερότητα σε παγκόσμιο επίπεδο, τονίζει η ναυτιλιακή οργάνωση.