Εν μέσω πρώιμων κρουσμάτων γρίπης στην Αυστραλία, μια νέα έρευνα με επικεφαλής Έλληνα επιστήμονα στη Μελβούρνη ρίχνει «φως» στον κίνδυνο που αφορά τις εγκύους και τα αγέννητα παιδιά τους.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Science Advances, αποτελούν το τελευταίο ορόσημο ενός πολυετούς ερευνητικού προγράμματος υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Stavros Selemidis του Πανεπιστημίου RMIT. Η μελέτη, την οποία συνδιηύθυνε με τη Δρ Stella Liong, εντοπίζει έναν κρίσιμο μοριακό στόχο — μια ανακάλυψη που ανοίγει τον δρόμο για νέες θεραπείες κατά της επικίνδυνης φλεγμονής στην εγκυμοσύνη.
ΓΙΑΤΙ Η ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΝΕΙ ΤΗ ΓΡΙΠΗ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ
Μιλώντας στον «Νέο Κόσμο», ο καθηγητής Selemidis εξήγησε ότι η εγκυμοσύνη μεταβάλλει φυσιολογικά το ανοσοποιητικό σύστημα της μητέρας, ακριβώς για να υποστηρίξει την ανάπτυξη του εμβρύου. Οι ίδιες όμως αυτές προσαρμογές μπορούν να αυξήσουν δραματικά την ευπάθεια σε σοβαρές ιογενείς λοιμώξεις.
«Το ανοσοποιητικό σύστημα αλλάζει επειδή πρέπει να προσαρμοστεί στο αναπτυσσόμενο έμβρυο», είπε. «Όταν κάτι πάει στραβά στην εγκυμοσύνη, συχνά φταίει ακριβώς αυτό. Το ανοσοποιητικό αντιδρά υπερβολικά και αρχίζει να αντιμετωπίζει το έμβρυο σαν ξένο σώμα. Όταν το ανοσοποιητικό σύστημα μεταβάλλεται, αυξάνεται επίσης ο κίνδυνος πιο σοβαρής νόσησης σε περίπτωση ιογενούς λοίμωξης».
Η ερευνητική ομάδα εντόπισε έναν πρωτεϊνικό «διακόπτη» που ενεργοποιείται κατά τη γρίπη στην εγκυμοσύνη, πυροδοτώντας μια υπερβολική φλεγμονώδη αντίδραση με δυνητικά σοβαρές συνέπειες.
«Στους περισσότερους ανθρώπους, η γρίπη παραμένει στη μύτη και το αναπνευστικό και υποχωρεί από μόνη της», σημείωσε ο καθηγητής. «Στην εγκυμοσύνη όμως, η αντίδραση αυτή μπορεί να ξεφύγει από το αναπνευστικό και να πλήξει ολόκληρο τον οργανισμό, ακόμα και τη ροή αίματος προς τον πλακούντα και το έμβρυο».
Η «ΑΓΓΕΙΑΚΗ ΚΑΤΑΙΓΙΔΑ»
Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, η λοίμωξη μπορεί να εισβάλει στην κυκλοφορία του αίματος και να προκαλέσει εκτεταμένη φλεγμονή στα αιμοφόρα αγγεία. Πρόκειται για μια επικίνδυνη κλιμάκωση που οι ερευνητές αποκαλούν «αγγειακή καταιγίδα» (vascular storm).
«Αυτό που διαπιστώσαμε είναι ότι η γρίπη κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να πλήξει την καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία της μητέρας», ανέφερε ο ομογενής καθηγητής. «Και επειδή επηρεάζει τη ροή του αίματος, οι συνέπειες φτάνουν ως και το έμβρυο».
Η ανακάλυψη αυτή, όπως τονίζει, μετατοπίζει την επιστημονική κατανόηση των επιπλοκών της γρίπης στην εγκυμοσύνη από μια τοπική λοίμωξη σε μια φλεγμονώδη κατάσταση που πλήττει ολόκληρο τον οργανισμό. «Αυτό ανοίγει νέους επιστημονικούς τομείς και νέες προσεγγίσεις».
ΟΤΑΝ Η ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΕΙΛΕΙ ΤΟ ΑΓΕΝΝΗΤΟ ΠΑΙΔΙ
Η έρευνα εξηγεί επίσης τον τρόπο με τον οποίο η υπερβολική φλεγμονώδης αντίδραση της μητέρας μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του εμβρύου.
«Όταν αυτή η ανοσολογική αντίδραση γίνεται υπερβολική, μπορεί να επηρεάσει την εμβρυϊκή ανάπτυξη και να αυξήσει τη φλεγμονή στον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο, με πιθανές μακροπρόθεσμες συνέπειες για το παιδί που θα γεννηθεί», είπε.
«Ο ιός δεν περνά στο μωρό. Αυτό που καθορίζει την έκβαση για το παιδί είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά ο οργανισμός της μητέρας στη λοίμωξη. Πρόκειται για μια κρίσιμη αλλαγή στον τρόπο που το αντιλαμβανόμαστε».
Ο ίδιος αναφέρεται σε υπάρχουσες κλινικές μελέτες που συνδέουν τις λοιμώξεις κατά την εγκυμοσύνη με αυξημένο κίνδυνο αποβολής, περιορισμένης ανάπτυξης του εμβρύου και μακροπρόθεσμων νευροαναπτυξιακών διαταραχών, όπως η σχιζοφρένεια.
Ωστόσο, σπεύδει να τονίσει ότι στόχος δεν είναι να προκληθεί ανησυχία στις εγκύους.
«Οι περισσότερες εγκυμοσύνες θα εξελιχθούν φυσιολογικά, ακόμη και με λοίμωξη. Παρ’ όλα αυτά, προσπαθούμε να ενημερώσουμε τον κόσμο για τους κινδύνους, καθώς επιδιώκουμε να κατανοήσουμε γιατί εμφανίζονται αυτές οι επιπλοκές σε ορισμένους ανθρώπους».
ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΓΚΑΙΡΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΝ ΚΡΙΣΙΜΑ
Ο εμβολιασμός παραμένει η πρώτη και ασφαλέστερη γραμμή άμυνας. Οι ειδικοί εξακολουθούν να τον συνιστούν ως τον αποτελεσματικότερο τρόπο για να μειωθεί ο κίνδυνος σοβαρής γρίπης κατά την εγκυμοσύνη.
Ο καθηγητής Selemidis σημειώνει ότι αντιιικά φάρμακα όπως το Tamiflu μπορούν να χορηγηθούν με ασφάλεια στην εγκυμοσύνη και συνιστά στις εγκύους, αλλά και στους συντρόφους τους, να παραμένουν σε επαγρύπνηση και να ακολουθούν πιστά τις οδηγίες του γιατρού τους.
Τα νέα ευρήματα αναμένεται να ανοίξουν τον δρόμο για πρόσθετες θεραπευτικές στρατηγικές, ιδίως για εκείνες τις εγκύους που εξακολουθούν να εμφανίζουν σοβαρές επιπλοκές παρά τον εμβολιασμό.
«Το εμβόλιο είναι ένα σημαντικό εργαλείο, αλλά δεν αρκεί από μόνο του», τόνισε ο καθηγητής. «Δεν επωφελούνται όλοι στον ίδιο βαθμό, επομένως πάντα χρειαζόμαστε και άλλες στρατηγικές».
ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΩΝ
Η τελευταία μελέτη δεν είναι μια απομονωμένη ανακάλυψη, αλλά ο καρπός δεκαετιών συστηματικής δουλειάς.
«Αυτό δεν έγινε μέσα σε μία νύχτα», λέει ο καθηγητής Selemidis. «Είναι το αποτέλεσμα χρόνων αφοσίωσης και της σύζευξης διαφορετικών επιστημονικών πεδίων — ανοσολογία, καρδιαγγειακή βιολογία, νευροεπιστήμη — για να κατανοήσουμε πώς οι λοιμώξεις επηρεάζουν μητέρες και παιδιά».
Στενοί συνεργάτες του στη Μελβούρνη είναι και άλλοι Έλληνες επιστήμονες, όπως ο Ross Vlahos, εκτελεστικός κοσμήτορας της Σχολής Υγείας και Βιοϊατρικών Επιστημών στο RMIT, ο Arthur Christopoulos, κοσμήτορας της Φαρμακευτικής στο Πανεπιστήμιο Monash, και ο νευροψυχίατρος Christos Pantelis από το Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης.
«Συνεργάζομαι μαζί τους εδώ και πολύ καιρό, και τυχαίνει να είναι κι αυτοί Έλληνες!» λέει.
Το δίκτυο εκτείνεται και πέρα από τη Μελβούρνη, στο Πανεπιστήμιο της Αδελαΐδας με τον καθηγητή Doug Brooks, και στο Trinity College Dublin με τον καθηγητή John O’Leary.
«Δεν πρόκειται για μια μεμονωμένη προσπάθεια, είναι εθνικής και διεθνούς εμβέλειας», τονίζει. «Η επιστήμη σήμερα είναι ομαδική δουλειά. Αυτές οι ανακαλύψεις γίνονται εφικτές μόνο όταν κλινικοί γιατροί, βασικοί επιστήμονες και ειδικοί από όλον τον κόσμο ενώνουν τις δυνάμεις τους».
Συνολικά, το έργο της ομάδας —δημοσιευμένο σε κορυφαία διεθνή περιοδικά— έχει αλλάξει τον τρόπο που η επιστήμη βλέπει τις ιογενείς λοιμώξεις, ως καταστάσεις με εκτεταμένες επιπτώσεις σε ολόκληρο τον οργανισμό, ακόμη και στις επόμενες γενιές.
ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ
Καθώς η Αυστραλία εισέρχεται σε αυτό που αναμένεται να είναι μια σοβαρή περίοδος γρίπης, η έρευνα αναδεικνύει πόσο κρίσιμη είναι η προστασία των εγκύων μέσω εμβολιασμού, έγκαιρης ιατρικής φροντίδας και συνεχούς επιστημονικής επένδυσης.
«Η δουλειά μας αφορά την προστασία των οικογενειών», λέει ο καθηγητής Selemidis. «Αν καταλάβουμε πώς αντιδρά το σώμα στη λοίμωξη, μπορούμε να βρούμε καλύτερους τρόπους να αποτρέψουμε επιπλοκές, όχι μόνο για τις μητέρες, αλλά και για την επόμενη γενιά».
Για τον Έλληνα καθηγητή, η πορεία αυτή κατευθύνεται από την επιστημονική επιμονή και μια δυνατή σύνδεση με την κοινότητα.
«Αυτού του είδους η έρευνα απαιτεί χρόνια, αφοσίωση και πίστη σε αυτό που χτίζεις», καταλήγει. «Αλλά ο στόχος είναι πάντα ο ίδιος: να κάνουμε πραγματική διαφορά».
The post Έλληνας επιστήμονας στη Μελβούρνη πίσω από σημαντική ανακάλυψη για τη γρίπη στην εγκυμοσύνη appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.