Κλειδί για αγορά εργασίας Ευρώπης η σύνδεση δεξιοτήτων, εκπαίδευσης, νόμιμης μετανάστευσης, λέει η Τόρτσι – «Οι πολίτες άνω των 65 ετών είναι πλέον περισσότεροι από τους 25χρονους» – Διαμήνυσε ότι απαιτείται ακριβής καταγραφή των αναγκών σε δεξιότητες, επαγγέλματα και τομείς δραστηριότητας – Τα οφέλη της εργασιακής μετανάστευσης
Η Ευρώπη καλείται να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τη γήρανση του πληθυσμού, τις αυξανόμενες ελλείψεις εργατικού δυναμικού και την ανάγκη καλύτερης αξιοποίησης των δεξιοτήτων εκατομμυρίων εργαζομένων εντός και εκτός των συνόρων της. Σε αυτό το περιβάλλον, η σύνδεση της εκπαίδευσης, της αγοράς εργασίας και της νόμιμης μετανάστευσης αναδεικνύεται σε βασική προτεραιότητα για τις ευρωπαϊκές πολιτικές.
Σε συνέντευξή της στο ΚΥΠΕ, η Διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (ETF), Πίλβι Τόρστι, εξηγεί γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση στρέφεται ολοένα και περισσότερο σε μία «συστημική προσέγγιση» για τις δεξιότητες και την εργασιακή κινητικότητα. Αναλύει τον ρόλο της αναγνώρισης προσόντων και παρουσιάζει τις συνεργασίες που αναπτύσσονται με χώρες της Μεσογείου, της Αφρικής, των Δυτικών Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης. Παράλληλα, αναδεικνύει τα οφέλη που μπορεί να προσφέρει μία οργανωμένη και βιώσιμη εργασιακή μετανάστευση τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για τις χώρες προέλευσης και υποδοχής.
Το ETF είναι ένας οργανισμός της ΕΕ με έδρα το Τορίνο, που συνεργάζεται με 28 χώρες εταίρους στα Δυτικά Βαλκάνια, την Ανατολική Ευρώπη, τη Νότια και Ανατολική Μεσόγειο και την Κεντρική Ασία, υποστηρίζοντας τη διαμόρφωση πολιτικών για τις δεξιότητες, την επαγγελματική εκπαίδευση και την απασχόληση. Όπως υπογράμμισε η κα. Τόρστι, στόχος είναι η ανάπτυξη πολιτικών που δημιουργούν «τριπλό όφελος», για τους εργαζόμενους, τις οικονομίες των χωρών προέλευσης και τις χώρες υποδοχής.
Επισήμανε ότι τη βάση για το μήνυμα του «τριπλού οφέλους», αποτελούν δύο νέες εκθέσεις του ETF που δημοσιεύθηκαν στις 8 Ιουνίου και εξετάζουν πώς η καλύτερη αντιστοίχιση δεξιοτήτων και αναγκών της αγοράς εργασίας μπορεί να καταστήσει τη μετανάστευση επωφελή για τα άτομα, τις χώρες υποδοχής και τις χώρες προέλευσης.
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με δημογραφικές μεταβολές
Η κα. Τόρστι σημειώνει ότι οι πολιτικές για την αγορά εργασίας, τη μετανάστευση και την εκπαίδευση δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίζονται ως ξεχωριστοί τομείς. Αντίθετα, απαιτείται συντονισμός και κοινός σχεδιασμός, ώστε να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των οικονομιών και των κοινωνιών.
Η Διευθύντρια του ETF επισημαίνει ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με σημαντικές δημογραφικές μεταβολές. Παρατήρησε ότι οι πολίτες άνω των 65 ετών είναι πλέον περισσότεροι από τους 25χρονους, γεγονός που δημιουργεί αυξανόμενη ζήτηση για υπηρεσίες και εργατικό δυναμικό σε πολλούς τομείς της οικονομίας.
Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε ότι η συζήτηση για τη μετανάστευση δεν μπορεί να περιορίζεται στη γενική ανάγκη προσέλκυσης εργαζομένων από το εξωτερικό. Αντίθετα, σημείωσε, απαιτείται ακριβής καταγραφή των αναγκών σε δεξιότητες, επαγγέλματα και τομείς δραστηριότητας, καθώς και αξιολόγηση των διαφοροποιημένων αναγκών μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ.
Η κα. Τόρστι έφερε ως παράδειγμα τη συνεργασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με χώρες εταίρους, όπως η Τυνησία, στον τομέα της φιλοξενίας και του τουρισμού. Εξήγησε ότι οι πρωτοβουλίες αυτές, δεν αποσκοπούν μόνο στη διευκόλυνση της νόμιμης μετανάστευσης προς την Ευρώπη, αλλά και στην ενίσχυση της ανάπτυξης και της απασχόλησης στις ίδιες τις χώρες προέλευσης.
Αντίστοιχη συνεργασία, πρόσθεσε, αναπτύσσεται και με την Αίγυπτο, όπου το ETF υποστηρίζει τόσο το Υπουργείο Εργασίας όσο και το Υπουργείο Παιδείας στη διαμόρφωση μακροπρόθεσμων πολιτικών για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και τη διαχείριση της εργασιακής κινητικότητας.
Επισήμανε ότι η αιγυπτιακή κυβέρνηση έχει υιοθετήσει στρατηγική που αναγνωρίζει πως ένα μέρος κάθε νέας γενιάς θα αναζητά ευκαιρίες εργασίας στο εξωτερικό. Στο πλαίσιο αυτό, η συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση επικεντρώνεται τόσο στην εκπαίδευση όσο και στην καταγραφή των αναγκών της αγοράς εργασίας.
Συμβούλια δεξιοτήτων
Η κα. Τόρστι αναφέρεται ειδικότερα στη δημιουργία «συμβουλίων δεξιοτήτων», μέσω των οποίων επιχειρήσεις, εκπαιδευτικοί φορείς και δημόσιες αρχές συνεργάζονται για τον σχεδιασμό προγραμμάτων κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες της οικονομίας. Ως παράδειγμα ανέφερε τον τομέα των τηλεπικοινωνιών στην Αίγυπτο, όπου εταιρείες και εκπαιδευτικά ιδρύματα συνεργάζονται με ευρωπαϊκή υποστήριξη για την ανάπτυξη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού.
Κεντρικό στοιχείο αυτής της προσέγγισης, σύμφωνα με τη Διευθύντρια του ETF, αποτελεί η αναγνώριση και η πιστοποίηση δεξιοτήτων και προσόντων. Επισήμανε ότι οι εργαζόμενοι που αποκτούν γνώσεις και επαγγελματική εμπειρία σε μία χώρα πρέπει να μπορούν να αξιοποιούν τα προσόντα τους και σε άλλες αγορές εργασίας.
Σε διαφορετική περίπτωση, σημείωσε, δημιουργείται το φαινόμενο της «σπατάλης εγκεφάλου» («brain waste»), κατά το οποίο οι εργαζόμενοι διαθέτουν δεξιότητες και προσόντα που δεν αναγνωρίζονται, με αποτέλεσμα να απασχολούνται σε θέσεις χαμηλότερες των δυνατοτήτων τους.
Η κα. Τόρστι εξήγησε ότι η αναγνώριση δεξιοτήτων δεν αφορά μόνο τα ρυθμιζόμενα επαγγέλματα, όπως οι νοσηλευτές ή οι τεχνίτες, αλλά και ένα μεγάλο φάσμα μη ρυθμιζόμενων επαγγελμάτων, όπου απαιτούνται συγκεκριμένες γνώσεις και ικανότητες.
Στο πλαίσιο αυτό, ανέφερε το ευρωπαϊκό σύστημα ESCO, το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως από την ΕΕ και τους εταίρους της για την καταγραφή, ταξινόμηση και αντιστοίχιση δεξιοτήτων, ικανοτήτων και επαγγελμάτων.
Τόνισε ότι τα εργαλεία αυτού του είδους συμβάλλουν στη δημιουργία κοινής γλώσσας μεταξύ χωρών, εργοδοτών και εκπαιδευτικών συστημάτων, διευκολύνοντας την κινητικότητα των εργαζομένων και τη σύνδεση των προσόντων με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας.
Υπογράμμισε παράλληλα πως η αποτελεσματική διαχείριση της εργασιακής μετανάστευσης και των δεξιοτήτων, προϋποθέτει αξιόπιστα δεδομένα, στενή συνεργασία μεταξύ χωρών προέλευσης και υποδοχής και πολιτικές που δημιουργούν οφέλη τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για τις οικονομίες των δύο πλευρών, στο πλαίσιο αυτού που το ETF περιγράφει ως προσέγγιση «τριπλής νίκης» για τη μετανάστευση.
Η κα. Τόρστι τόνισε τη σημασία της σύγκλισης των συστημάτων αναγνώρισης προσόντων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών εταίρων. Όπως ανέφερε, πολλές χώρες εκτός ΕΕ, αξιοποιούν ήδη τα ευρωπαϊκά εργαλεία ταξινόμησης δεξιοτήτων και επαγγελμάτων, ενσωματώνοντάς τα στα εθνικά τους συστήματα, ώστε να διευκολύνεται η σύγκριση και στη συνέχεια, η αναγνώριση προσόντων και επαγγελματικών δεξιοτήτων.
Υπογράμμισε ότι η προσέγγιση του ETF δεν βασίζεται στην αποστολή μεμονωμένων ατόμων για εκπαίδευση στην Ευρώπη, αλλά στην ανάπτυξη ολοκληρωμένων συστημάτων σε συνεργασία με τοπικούς φορείς στις χώρες εταίρους. Όπως εξήγησε, η εκπαίδευση μικρού αριθμού ατόμων δεν μπορεί από μόνη της να καλύψει τις μεγάλες ανάγκες της αγοράς εργασίας, για αυτό και η παρέμβαση επικεντρώνεται στη δημιουργία δομών και μηχανισμών που λειτουργούν σε ευρύτερη κλίμακα.
Η κα. Τόρστι ανέφερε ως παράδειγμα τομείς όπως οι τηλεπικοινωνίες, η φιλοξενία, τα ξενοδοχεία και η εστίαση, όπου υπάρχουν ανάγκες τόσο στην Ευρώπη όσο και σε χώρες όπως η Αίγυπτος. Στόχος, όπως είπε, είναι να διασφαλιστεί ότι τα προσόντα και οι δεξιότητες που αποκτώνται στις χώρες αυτές θα μπορούν να αναγνωρίζονται και να αξιοποιούνται και στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας.
Παραδέχθηκε, ωστόσο, ότι η διαδικασία αυτή εξακολουθεί να βρίσκεται σε εξέλιξη. Όπως σημείωσε, ακόμη και εντός της ΕΕ, η αναγνώριση ακαδημαϊκών τίτλων και επαγγελματικών προσόντων μεταξύ κρατών μελών μπορεί να απαιτεί αρκετούς μήνες. Για τον λόγο αυτό, σημείωσε, απαιτείται περαιτέρω επιτάχυνση των διαδικασιών, προκειμένου να διευκολυνθεί η κινητικότητα των εργαζομένων.
Στην περίπτωση των τρίτων χωρών, πρόσθεσε, οι προκλήσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες, καθώς συχνά προκύπτουν ζητήματα επαλήθευσης εγγράφων, τίτλων σπουδών και επαγγελματικών πιστοποιήσεων.
Mediterranean Skills Tracker
Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε στο πρόγραμμα Mediterranean Skills Tracker, ένα ψηφιακό εργαλείο που αναπτύσσεται με στόχο τη συγκέντρωση σε ενιαία μορφή των εκπαιδευτικών προσόντων, των επαγγελματικών εμπειριών και των δεξιοτήτων πολιτών από τρίτες χώρες.
Εξήγησε ότι το συγκεκριμένο ψηφιακό «χαρτοφυλάκιο δεξιοτήτων» θα βασίζεται στα ευρωπαϊκά πρότυπα ταξινόμησης, όπως το σύστημα ESCO και το Europass, επιτρέποντας σε εργοδότες και αρμόδιους φορείς σε ολόκληρη την Ευρώπη να αναγνωρίζουν ευκολότερα τα προσόντα των ενδιαφερομένων.
Η ίδια διευκρίνισε ότι η μεγάλη πλειονότητα της εκπαίδευσης και κατάρτισης πραγματοποιείται στις χώρες προέλευσης και στη συνέχεια οι εργαζόμενοι μετακινούνται σε κράτη-μέλη της ΕΕ.
Αναφερόμενη στα Δυτικά Βαλκάνια, σημείωσε ότι χώρες όπως η Βοσνία και Ερζεγοβίνη, η Αλβανία, η Βόρεια Μακεδονία και η Σερβία αντιμετωπίζουν πλέον διαφορετικές προκλήσεις από εκείνες που παρατηρούνται σε χώρες της Νότιας Μεσογείου, καθώς καταγράφουν τάσεις γήρανσης και μείωσης του πληθυσμού.
Τόνισε ότι η μετανάστευση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ένα ενιαίο φαινόμενο, αλλά πρέπει να εξετάζεται στο πλαίσιο των ιδιαίτερων συνθηκών κάθε χώρας, τόσο εντός όσο και εκτός Ευρώπης.
Σύμφωνα με την κα. Τόρστι, ένας από τους βασικούς ρόλους του ETF είναι η συλλογή δεδομένων, η ανάλυση τάσεων και η παρακολούθηση των αναγκών της αγοράς εργασίας, ώστε να παρέχονται τεκμηριωμένες εισηγήσεις προς τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τις εθνικές κυβερνήσεις για τους τομείς στους οποίους καταγράφεται πραγματική ζήτηση εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων.
Υπογράμμισε επίσης ότι η προσέγγιση αυτή βασίζεται στη δημιουργία ενός ευρύτερου οικοσυστήματος συνεργασίας, στο οποίο συμμετέχουν τόσο τα κράτη των Δυτικών Βαλκανίων όσο και χώρες της Μεσογείου και της Αφρικής.
Ανέφερε πως στην περίπτωση των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων η συνεργασία συνδέεται άμεσα με την ενταξιακή τους πορεία προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ στις σχέσεις με χώρες της Αφρικής και της Νότιας Μεσογείου το ενδιαφέρον εστιάζεται κυρίως στη διαχείριση της εργασιακής κινητικότητας και στην ανάπτυξη των λεγόμενων «εταιρικών σχέσεων ταλέντου».
Οφέλη της εργασιακής μετανάστευσης
Αναφερόμενη στα οφέλη της εργασιακής μετανάστευσης, η Διευθύντρια του ETF υπογράμμισε ότι η εμπειρία του οργανισμού κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες έχει δείξει πως, όταν οι πολιτικές σχεδιάζονται σωστά, μπορεί να επιτευχθεί το μοντέλο της «τριπλής ωφέλειας».
Όπως εξήγησε, η προσέγγιση αυτή δημιουργεί οφέλη για τους ίδιους τους εργαζόμενους, οι οποίοι αποκτούν ευκαιρίες απασχόλησης και επαγγελματικής εξέλιξης, για τις χώρες υποδοχής που καλύπτουν ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων, αλλά και για τις χώρες προέλευσης, οι οποίες ενισχύουν το ανθρώπινο κεφάλαιό τους μέσω της απόκτησης εμπειρίας, της μεταφοράς γνώσης και των οικονομικών πόρων που επιστρέφουν στις τοπικές οικονομίες.
Η κα. Τόρστι υπογράμμισε ότι η επιτυχία της εργασιακής μετανάστευσης εξαρτάται από το κατά πόσο οι πολιτικές σχεδιάζονται με τρόπο που να αποφέρει οφέλη σε όλες τις πλευρές. Όπως ανέφερε, η προσέγγιση του λεγόμενου «τριπλού κέρδους» μπορεί να λειτουργήσει μόνο όταν στηρίζεται σε αξιόπιστα δεδομένα, αποτελεσματική διακυβέρνηση και στρατηγική στόχευση.
Εξηγώντας τα οφέλη για τις χώρες υποδοχής, σημείωσε ότι η κάλυψη ελλείψεων εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων αποτελεί σήμερα μία από τις βασικότερες προκλήσεις για τις ευρωπαϊκές οικονομίες. Πρόσθεσε ότι οι περισσότερες μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Ευρώπη αναφέρουν δυσκολίες στην εξεύρεση κατάλληλου προσωπικού, γεγονός που επηρεάζει άμεσα την ανάπτυξη, την παραγωγικότητα και τη συνολική ανταγωνιστικότητα των οικονομιών. Η προσέλκυση εργαζομένων με δεξιότητες που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας, πρόσθεσε, μπορεί να συμβάλει τόσο στην οικονομική ανάπτυξη όσο και στη διατήρηση της κοινωνικής και οικονομικής σταθερότητας.
Αναφερόμενη στις χώρες προέλευσης, τόνισε ότι τα οφέλη δεν περιορίζονται μόνο στα εμβάσματα που αποστέλλουν οι εργαζόμενοι στις οικογένειές τους. Υπενθύμισε ότι σε ορισμένες χώρες, όπως η Μολδαβία, σημαντικό ποσοστό του ΑΕΠ προέρχεται από εισοδήματα πολιτών που εργάζονται στο εξωτερικό. Ωστόσο, ανέφερε, τα μεγαλύτερα οφέλη προκύπτουν όταν η μετανάστευση συνδέεται με την ανάπτυξη δεξιοτήτων, τη μεταφορά τεχνογνωσίας και τη δημιουργία διαύλων συνεργασίας μεταξύ των χωρών προέλευσης και προορισμού.
Συνεργασίες Ταλέντων
Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε στις λεγόμενες «Συνεργασίες Ταλέντων» που αναπτύσσει η Ευρωπαϊκή Ένωση με τρίτες χώρες. Ως παράδειγμα ανέφερε το Μπαγκλαντές, το οποίο, όπως είπε, αντιμετωπίζει το ανθρώπινο δυναμικό του ως στρατηγικό πόρο και επιδιώκει, μέσα από τη συνεργασία με την ΕΕ, να διασφαλίσει ότι η εργασιακή μετανάστευση θα αποφέρει όσο το δυνατόν μεγαλύτερα οφέλη για τη χώρα.
Η κα. Τόρστι σημείωσε ότι η μετανάστευση αποτελεί ήδη πραγματικότητα για εκατομμύρια νέους ανθρώπους που αναζητούν καλύτερες επαγγελματικές προοπτικές. Όπως ανέφερε, όταν οι εργαζόμενοι διαθέτουν υψηλότερα προσόντα και έχουν πρόσβαση σε καλύτερες θέσεις εργασίας, τα οφέλη δεν περιορίζονται στα ίδια τα άτομα, αλλά επεκτείνονται και στις κοινωνίες από τις οποίες προέρχονται.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στη διάσταση του ίδιου του ανθρώπου. Εξήγησε ότι η αναζήτηση νέων ευκαιριών αποτελεί διαχρονικό χαρακτηριστικό της ανθρώπινης κινητικότητας και δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τη συζήτηση για τη μετανάστευση. Υπενθύμισε μάλιστα ότι η Φινλανδία, η χώρα καταγωγής της, αποτελούσε μέχρι τη δεκαετία του 1990 κυρίως χώρα προέλευσης μεταναστών, με σημαντικό αριθμό πολιτών να μετακινούνται προς τη Σουηδία.
Παράλληλα, διευκρίνισε ότι η μετανάστευση δεν παράγει αυτομάτως θετικά αποτελέσματα. Τόνισε ότι υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες οι εργαζόμενοι καταλήγουν σε χαμηλά αμειβόμενες θέσεις, χωρίς αναγνώριση των δεξιοτήτων τους ή χωρίς επαρκή προστασία των δικαιωμάτων τους. Για τον λόγο αυτό, υπογράμμισε ότι η ανάπτυξη οργανωμένων και βιώσιμων πολιτικών είναι απαραίτητη προκειμένου η κινητικότητα εργαζομένων να λειτουργεί προς όφελος όλων.
Προειδοποίησε ότι η μη αναγνώριση προσόντων, η έλλειψη ενημέρωσης για τα εργασιακά δικαιώματα και η απασχόληση στην παραοικονομία, μπορούν να οδηγήσουν σε συνθήκες εκμετάλλευσης. Όπως ανέφερε, η Ευρώπη οφείλει να διασφαλίζει ότι οι υπήκοοι τρίτων χωρών που εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας, έχουν πρόσβαση σε αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας, με κατοχυρωμένα δικαιώματα και επαρκή προστασία.
Κληθείσα να αναφερθεί στη συνεργασία του ETF με τοπικούς φορείς στις χώρες εταίρους, η κα. Τόρστι ανέφερε ότι το Ίδρυμα συνεργάζεται όχι μόνο με εθνικές κυβερνήσεις αλλά και με τοπικές αρχές, κοινωνικούς εταίρους, εργοδοτικές οργανώσεις και συνδικαλιστικούς φορείς, όπου αυτό είναι εφικτό.
Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι το ETF δεν διαπραγματεύεται ούτε συνάπτει διεθνείς συμφωνίες εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο ρόλος του, εξήγησε, είναι να παρέχει τεκμηριωμένες αναλύσεις, να διεξάγει μελέτες και να δημιουργεί δίκτυα συνεργασίας μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων. Στόχος, κατέληξε, είναι η καλύτερη κατανόηση των αναγκών κάθε χώρας και η σύνδεση των διαφορετικών παραγόντων που συμμετέχουν στο ευρύτερο οικοσύστημα δεξιοτήτων, εκπαίδευσης και εργασιακής κινητικότητας.
Πηγή: ΚΥΠΕ
Το άρθρο Ξεμένει από εργαζόμενους η Ευρώπη – Τα οφέλη της εργασιακής μετανάστευσης εμφανίστηκε πρώτα στο Cyprus Times.