Η ενεργειακή πολιτική της Κύπρου εισέρχεται σε μια κρίσιμη φάση, με την κυβέρνηση να επενδύει τόσο στην αξιοποίηση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου όσο και στην προώθηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Ελλάδα και το Ισραήλ.
Ο υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου Μιχάλης Δαμιανός, σε συνέντευξή του στα «ΝΕΑ», στέλνει το μήνυμα ότι η χώρα περνά από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση, τοποθετώντας το πρώτο εξάμηνο του 2028 ως το ορόσημο για την έναρξη παραγωγής από το κοίτασμα «Κρόνος». Παράλληλα, εξηγεί πού βρίσκεται σήμερα το έργο του ηλεκτρικού καλωδίου και πώς η Κύπρος επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της στον ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου.
Μετά την επίσημη επίσκεψή σας σε Χιούστον και Ουάσιγκτον, όπου συμμετείχατε στη σύνοδο του East Mediterranean Gas Forum, τι εκτιμάτε ότι αποκόμισε η Κύπρος;
Μέσα από τη συμμετοχή μας στη 10η Υπουργική Σύνοδο του East Mediterranean Gas Forum, η οποία πραγματοποιήθηκε παρουσία του υπουργού Ενέργειας των ΗΠΑ Chris Wright και εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Ενωσης και της Παγκόσμιας Τράπεζας, η Κύπρος ενίσχυσε περαιτέρω τον ρόλο της ως αξιόπιστος και ενεργός εταίρος στον ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης με τον Chris Wright επαναβεβαιώθηκε το ισχυρό ενδιαφέρον για περαιτέρω ενίσχυση της ενεργειακής συνεργασίας με την Κύπρο, η οποία μπορεί να αποτελέσει έναν ακόμη πυλώνα ενδυνάμωσης των ήδη εξαιρετικών διμερών σχέσεων Κύπρου – ΗΠΑ.
Στο Χιούστον συμμετείχατε στην κρίσιμη υπουργική συνεδρίαση του σχήματος συνεργασίας 3+1 – ΗΠΑ, Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ – καθώς και στην τελετή για το Ενεργειακό Κέντρο της Ανατολικής Μεσογείου. Ποια η σημασία και τι αποφασίστηκε;
Η υπουργική συνάντηση του σχήματος 3+1 στο Χιούστον επιβεβαίωσε τη στρατηγική αξία της συνεργασίας μεταξύ Κύπρου, Ελλάδας, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών. Υπήρξε κοινή αντίληψη ότι η Ανατολική Μεσόγειος μπορεί να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στην ενίσχυση της περιφερειακής και ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας. Παράλληλα, το εγχείρημα για τη δημιουργία του Eastern Mediterranean Energy Center (EMEC) αποτελεί ένα απτό και ουσιαστικό αποτέλεσμα της συνεργασίας 3+1. Το Κέντρο φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως κόμβος συνεργασίας για θέματα ενεργειακής ασφάλειας, τεχνογνωσίας, καινοτομίας και ανάπτυξης κοινών πολιτικών, συμβάλλοντας στη μετατροπή των κοινών μας συμφερόντων σε συγκεκριμένες δράσεις.
Η Κύπρος πότε θα έχει έσοδα από το φυσικό αέριο; Ο πρώτος αγοραστής είναι η Αίγυπτος – η τελική και μεγάλη αγορά είναι η Ευρώπη – με χώρες που εισάγουν LNG. Πόσο γρήγορα μπορούν να κατασκευαστούν οι υποδομές για να ξεκινήσει η παραγωγή;
Τα πρώτα ουσιαστικά έσοδα της Κυπριακής Δημοκρατίας από το φυσικό αέριο θα προέλθουν από τα κοιτάσματα που βρίσκονται ήδη σε πορεία ανάπτυξης. Προς αυτή την κατεύθυνση, τον Μάιο του 2026 έχουμε εγκρίνει το Σχέδιο Ανάπτυξης και Παραγωγής του κοιτάσματος «Κρόνος», στο Τεμάχιο 6, το οποίο υπέβαλε η αδειούχος κοινοπραξία των Eni και TotalEnergies. Παράλληλα, ολοκληρώσαμε με την κοινοπραξία και την αιγυπτιακή EGAS τους βασικούς εμπορικούς όρους της συμφωνίας πώλησης φυσικού αερίου. Το έργο προβλέπει τη μεταφορά του αερίου στην Αίγυπτο μέσω υφιστάμενων υποδομών του κοιτάσματος «Zohr» και, ακολούθως, την υγροποίησή του στις αιγυπτιακές εγκαταστάσεις LNG, ώστε να εξαχθεί στις ευρωπαϊκές αγορές και άλλες διεθνείς αγορές. Η πρώτη παραγωγή φυσικού αερίου από το κοίτασμα «Κρόνος» αναμένεται το πρώτο εξάμηνο του 2028. Συνεπώς, η Κύπρος έχει πλέον περάσει από τη φάση των σχεδιασμών στη φάση της υλοποίησης.
Στο επίμαχο θέμα του ηλεκτρικού καλωδίου διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, σε ποιο σημείο βρισκόμαστε;
Το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ παραμένει στρατηγικής σημασίας τόσο για την Κύπρο όσο και για την Ευρωπαϊκή Ενωση, καθώς θα τερματίσει την ενεργειακή απομόνωση της χώρας μας και θα διασυνδέσει ενεργειακά την Ευρώπη με τη Μέση Ανατολή. Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στη φάση επικαιροποίησης των οικονομοτεχνικών δεδομένων του έργου, ώστε να αποτυπωθούν με ακρίβεια το κόστος, τα τεχνικά χαρακτηριστικά και οι χρηματοδοτικές του προοπτικές υπό τα σημερινά δεδομένα. Προς αυτή την κατεύθυνση, με τη σύμφωνη γνώμη Κύπρου, Ελλάδας και ΕΕ, έχει δοθεί η δυνατότητα στον ΑΔΜΗΕ, ως φορέα υλοποίησης του έργου, να υποβάλει αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) για τη διενέργεια μελέτης δέουσας επιμέλειας και ενδεχόμενη χρηματοδότηση. Η μελέτη αυτή θα αποσαφηνίσει τις επικαιροποιημένες παραμέτρους του έργου και θα συμβάλει στη διερεύνηση της συμμετοχής ενδεχόμενων νέων επενδυτών.
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θεωρεί ότι είναι ακόμα βιώσιμο; Εχουμε απάντηση μετά το εκ νέου αίτημα για αξιολόγηση και χρηματοδότηση του έργου; Ποια είναι τα κυριότερα εμπόδια υλοποίησης του έργου;
Σε αυτό το στάδιο δεν υπάρχει οποιαδήποτε αξιολόγηση ή απάντηση από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ως προς τη βιωσιμότητα του έργου, καθώς ο ΑΔΜΗΕ δεν έχει ακόμη υποβάλει το σχετικό αίτημα. Εκείνο που έχει διασφαλιστεί μέσα από τις πρόσφατες επαφές με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την ΕΤΕπ είναι ότι υπάρχει η δυνατότητα υποβολής του αιτήματος αυτού, ώστε να προχωρήσει η διαδικασία επικαιροποίησης των οικονομοτεχνικών παραμέτρων του έργου.
Αυτό θα συμβάλει ουσιαστικά στη διερεύνηση της συμμετοχής νέων επενδυτών, δεδομένου ότι για την υλοποίηση ενός έργου τέτοιου μεγέθους απαιτείται η εξασφάλιση σημαντικών κεφαλαίων. Στόχος μας είναι να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την προώθηση ενός έργου στρατηγικής σημασίας για την Κύπρο, την περιοχή και την Ευρωπαϊκή Ενωση. Παράλληλα, η ηλεκτρική διασύνδεση θα μπορούσε να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς ευρύτερες πρωτοβουλίες περιφερειακής συνδεσιμότητας, όπως ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης (IMEC), ενισχύοντας περαιτέρω τον γεωστρατηγικό της ρόλο.
Κάποια στιγμή αποτέλεσε εμπλοκή στις σχέσεις Λευκωσίας – Αθήνας; Εχουν εξομαλυνθεί οι σχέσεις πια;
Δεν θα χαρακτήριζα ποτέ το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης ως σημείο εμπλοκής στις σχέσεις Κύπρου και Ελλάδας. Οι σχέσεις των δύο χωρών είναι εξαιρετικές. Με τον Σταύρο Παπασταύρου βρισκόμαστε σε συνεχή επικοινωνία και απόλυτη συνεννόηση για όλα τα ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος.