Υποκλοπές: Θύελλα από την ανάρτηση Κεσσέ για την ΕΔΕ στο ΥΠΕΞ – Επίθεση από την αντιπολίτευση

Συνεχείς είναι οι εξελίξεις γύρω από την υπόθεση των υποκλοπών και το σκάνδαλο με το κατασκοπευτικό λογισμικό Predator, με νέες αναφορές να επαναφέρουν στο προσκήνιο τον ρόλο κρατικών υπηρεσιών και τη διαδικασία αδειοδοτήσεων εξαγωγής του συστήματος από την Ελλάδα.

Δημοσίευμα της εφημερίδας «Το Βήμα» αναφέρει ότι η πλευρά του επιχειρηματία Ταλ Ντίλιαν υποστηρίζει πως διαθέτει έγγραφα ελληνικών αρχών που λειτουργούσαν ως «συστατικές επιστολές» για τη χρήση του λογισμικού, με στόχο τη διευκόλυνση εξαγωγών σε τρίτες χώρες. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, τα έγγραφα φέρονται να περιλαμβάνουν συμφωνία του 2020 μεταξύ της Intellexa και της ΕΥΠ, καθώς και ηλεκτρονική αλληλογραφία με κρατικούς υπαλλήλους, αλλά και πιστοποιητικά που σχετίζονται με τη χρήση και την απόδοση του συστήματος.

Στο επίκεντρο των τελευταίων εξελίξεων βρίσκεται και ανάρτηση του δικηγόρου Ζαχαρία Κεσσέ, ο οποίος είχε συμμετάσχει σε πρόσφατη δικαστική διαδικασία. Όπως αναφέρει, η Intellexa φέρεται να διαθέτει εκτενή φάκελο εγγράφων, κάτι που, σύμφωνα με τον ίδιο, επιβεβαιώνεται και από Ένορκη Διοικητική Εξέταση (ΕΔΕ) του Υπουργείου Εξωτερικών που πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 2023.

Η ΕΔΕ στο ΥΠΕΞ και οι εγκρίσεις εξαγωγών

Σύμφωνα με όσα επικαλείται ο Ζ. Κεσσές, από την ΕΔΕ προκύπτει ότι το αίτημα εξαγωγής συνοδευόταν από πλήθος δικαιολογητικών και τιμολογίων, ενώ συνολικά δόθηκαν πέντε εγκρίσεις εξαγωγής τμημάτων του Predator την περίοδο από τις 15 Νοεμβρίου 2021 έως τα τέλη Μαρτίου 2022, με σημαντικότερες αυτές που αφορούσαν το Σουδάν και τη Μαδαγασκάρη.

Οι άδειες φέρεται να υπογράφηκαν από τον τότε Γενικό Γραμματέα Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Εξωστρέφειας του ΥΠΕΞ, Γιάννη Σμυρλή, ενώ σύμφωνα με την ΕΔΕ οι αρμόδιες υπηρεσίες επικοινωνούσαν απευθείας με το γραφείο του για ζητήματα αδειοδοτήσεων. Παράλληλα, αναφέρεται ότι είχαν δοθεί προφορικές οδηγίες για επιτάχυνση και απλοποίηση των διαδικασιών.

Όπως σημειώνεται, οι εγκρίσεις για την Intellexa και την Krikel φέρεται να χορηγήθηκαν σε ιδιαίτερα σύντομο χρόνο, ακόμη και αυθημερόν ή την επόμενη ημέρα, ενώ δεν ζητήθηκε η εμπλοκή της αρμόδιας Διεύθυνσης του ΥΠΕΞ όπως συνέβαινε σε άλλες περιπτώσεις.

Στην ίδια ΕΔΕ αναφέρεται ότι υπήρχε επίγνωση πως επρόκειτο για λογισμικό εισβολής, ενώ υπάλληλοι φέρονται να έκαναν λόγο για «νομιμότητα» της εξαγωγής του. Παράλληλα, καταγράφεται ότι δεν ελήφθησαν επαρκώς υπόψη προβλέψεις του ευρωπαϊκού κανονισμού για τις εξαγωγές διπλής χρήσης, οι οποίες σχετίζονται με τον κίνδυνο κατάχρησης, τα ανθρώπινα δικαιώματα και πιθανές παραβιάσεις διεθνούς δικαίου.

Πολιτικές αντιδράσεις

Οι αποκαλύψεις προκάλεσαν νέες πολιτικές αντιδράσεις. Το ΠΑΣΟΚ κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι αποφεύγει να απαντήσει στις σχετικές αναφορές, ζητώντας την κλήση στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας προσώπων που φέρονται να εμπλέκονται στις διαδικασίες αδειοδότησης, προκειμένου να δώσουν εξηγήσεις για τις αναφορές περί «προσύμφωνων» και «συστατικών επιστολών» για το λογισμικό.

Αντίστοιχα, ο ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία ανέφερε ότι από τα στοιχεία της ΕΔΕ προκύπτει ζήτημα θεσμικής διαχείρισης των αδειών εξαγωγής, υποστηρίζοντας ότι δεν ζητήθηκαν κρίσιμες καταθέσεις από εμπλεκόμενα πρόσωπα. Παράλληλα, κάνει λόγο για σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη λειτουργία του «επιτελικού κράτους» και τη διαχείριση του λογισμικού Predator, το οποίο φέρεται να χρησιμοποιήθηκε για παρακολουθήσεις πολιτικών προσώπων, αξιωματούχων, δικαστικών και δημοσιογράφων.

Ένα ανοιχτό θεσμικό και πολιτικό ζήτημα

Η υπόθεση των υποκλοπών παραμένει ανοιχτή σε πολιτικό και θεσμικό επίπεδο, με τις νέες αναφορές να προσθέτουν επιπλέον πτυχές σε μια ήδη σύνθετη έρευνα που αφορά τόσο τη λειτουργία κρατικών υπηρεσιών όσο και το καθεστώς ελέγχου των εξαγωγών ευαίσθητης τεχνολογίας.