To σκεπτικό των ανώτατων δικαστών του Αρείου Πάγου που οδήγησε πίσω στη φυλακή τον καταδικασμένο ως αρχηγό της 17Ν Αλέξανδρο Γιωτόπουλο αναλύεται μέσα στις 26 σελίδες του βουλεύματος που εκδόθηκε από το Ε. Τμήμα του Ανώτατου Δικαστηρίου της χώρας.
Τα μέλη της σύνθεσης ομόφωνα έκριναν εντελώς διαφορετικά και τον τύπο και την ουσία αναφορικά με όσα διαλαμβάνονται στο βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Πειραιά ,με βάση το οποίο έγινε δεκτή η πέμπτη κατά σειρά αίτηση αποφυλάκισης του Γιωτόπουλου. Οι ανώτατοι δικαστές αποφάνθηκαν ότι δεν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις για τη χορήγηση υφ’ όρον απόλυσης και ανατρέποντας το βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Πειραιώς και παραπέμπουν την υπόθεση για νέα κρίση.
Κομβικό σημείο, όπως φαίνεται και από το σκεπτικό αρεοπαγιτικού βουλεύματος, αποτέλεσε το κρίσιμο ζήτημα της ερμηνείας των διατάξεων που ισχύουν με βάση τον Ποινικό Κώδικα για τους πολυισοβίτες , όπως ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος, ο οποίος με βάση την απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου έχει καταδικαστεί συνολικά 17 φορές σε ισόβια και επιπλέον 25 χρόνια κάθειρξη.
Για το λόγο αυτό οι αρεοαπαγίτες υπό το πρίσμα του ισχύοντος Ποινικού Κώδικα επισημαίνουν ότι το ζήτημα αυτό «ρυθμίστηκε για πρώτη φορά, ρητά, προς κάλυψη του νομοθετικού κενού», γεγονός που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι απαιτείται πραγματική έκτιση 25 ετών, ακόμη και για εγκλήματα που τελέστηκαν πριν από την 1η Ιουλίου 2019.
Όπως αναφέρουν, η αρχή του ευμενέστερου νόμου «προϋποθέτει τη σύγκριση μεταξύ περισσότερων διατάξεων νόμων» και όχι μεταξύ μιας νομοθετικής διάταξης και μιας δικαστικής ερμηνείας που είχε καλύψει προγενέστερο νομοθετικό κενό.
Κατά την κρίση όμως, των αρεοπαγιτών, οι οποίοι ομόφωνα αναίρεσαν το προηγούμενο βούλευμα , αυτό έπασχε και ως προς την αιτιολογία του .
Σύμφωνα με τον Άρειο Πάγο, στοιχεία όπως η συνεπής τήρηση των όρων των αδειών, η ολοκλήρωση πανεπιστημιακών σπουδών και η απουσία πρόσφατων πειθαρχικών παραπτωμάτων δεν αρκούν από μόνα τους για να θεμελιώσουν την απαιτούμενη ηθική μεταστροφή του κρατουμένου. Αντιθέτως, τα στοιχεία αυτά «στοιχειοθετούν την έννοια της εξωτερικά καλής συμπεριφοράς και όχι της καλής διαγωγής».
Ξεχωριστό κεφάλαιο αφιερώνεται στην εκπαιδευτική πορεία του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου, με το δικαστήριο να αναγνωρίζει ότι οι σπουδές του αποδεικνύουν «την προσήλωσή του στο στόχο του να παραμείνει λειτουργικός κατά τον πολυετή εγκλεισμό του». Ωστόσο, υπογραμμίζεται ότι αυτό το στοιχείο δεν αρκεί για να αποδειχθεί ο σωφρονισμός ή η ηθική του βελτίωση.
Επιπλέον, θεωρήθηκε ότι δεν υπήρχε επαρκής αιτιολόγηση ως προς τις δημόσιες παρεμβάσεις του κρατουμένου, καθώς δεν εξηγείται πώς συγκεκριμένες επιστολές ή δημόσιες τοποθετήσεις του συνδέονται με μεταβολή της στάσης του απέναντι στην έννομη τάξη ή αποτελούν ένδειξη πραγματικού σωφρονισμού.
Αντίθετα, κατά τους ανώτατους δικαστές , δεν προκύπτει από τα στοιχεία της υπόθεσης «η ειλικρινής μετάνοιά του για τα εγκλήματα που διέπραξε και η αποκοπή του από το εγκληματικό του παρελθόν», ενώ επισημαίνεται ότι το ίδιο το βούλευμα δέχεται πως ο καταδικασμένος «ουδέποτε αποδέχθηκε τις πράξεις του, ούτε εξέφρασε μεταμέλεια». Το στοιχείο αυτό, σύμφωνα με τον Άρειο Πάγο, μπορεί να αξιολογηθεί ως ένδειξη ότι δεν έχει ολοκληρωθεί η απαιτούμενη ηθική μεταστροφή.