Στο νέο βιβλίο του, με τίτλο «Τι πήγε λάθος στην Ελλάδα – Και τι θα μπορούσε να διορθωθεί» (εκδόσεις Athens Bookstore Publications), που παρουσιάστηκε προχθές το βράδυ στην Εθνική Πινακοθήκη, ο πολύπειρος τραπεζίτης και πανεπιστημιακός Μιχάλης Σάλλας, έχοντας διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην οικονομική ζωή του τόπου για δεκαετίες, καταθέτει μια μελέτη 586 σελίδων που αποτελεί ταυτόχρονα μια αυστηρή ακτινογραφία του παρελθόντος και έναν οδικό χάρτη για το μέλλον της χώρας.
Το πρώτο μέρος του βιβλίου είναι αφιερωμένο στην ανάλυση της περιόδου 1970-2025. Ο συγγραφέας εντοπίζει με ακρίβεια τις διαχρονικές παθογένειες που οδήγησαν την Ελλάδα στην οικονομική κρίση και την παγίδευσαν στη «δεύτερη ταχύτητα» της ευρωζώνης. Και, παρά τη νηφαλιότητα, δεν χαρίζεται σε κανέναν. Αναδεικνύει τις ευθύνες του πολιτικού συστήματος για την καλλιέργεια ενός αναποτελεσματικού πελατειακού κράτους, την απουσία σταθερής θεσμικής συγκρότησης και τη διαχρονική ατολμία στην εφαρμογή δομικών μεταρρυθμίσεων και στηλιτεύει το μοντέλο της υπερκατανάλωσης με δανεικά και τη συρρίκνωση της εγχώριας παραγωγικής βάσης, η οποία άφησε τη χώρα εκτεθειμένη στους διεθνείς κλυδωνισμούς.
Ο νέος οδικός χάρτης
Ωστόσο, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον του έργου έγκειται στο γεγονός ότι δεν μένει στην κριτική αλλά καταθέτει και τη δική του πρόταση εθνικής ανασυγκρότησης με ορίζοντα το 2040. Στο πεδίο της ενεργειακής στρατηγικής, ο συγγραφέας υπογραμμίζει ότι η ενέργεια πρέπει να πάψει να αντιμετωπίζεται ως καταναλωτικό βάρος και να γίνει μοχλός ανάπτυξης. Προτείνει την ταχεία στροφή στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας με ορθολογικό χωροταξικό σχεδιασμό, τη ριζική αναβάθμιση των δικτύων μεταφοράς και την επένδυση σε τεχνολογίες αποθήκευσης. Στόχος, όπως εξηγεί, πρέπει να είναι η μετατροπή της Ελλάδας σε έναν ισχυρό περιφερειακό κόμβο εξαγωγής πράσινης ενέργειας, διασφαλίζοντας χαμηλό κόστος για την εγχώρια βιομηχανία.
Οσον αφορά τη θαλάσσια οικονομία, ο Μιχάλης Σάλλας αναδεικνύει την ανάγκη ουσιαστικής διασύνδεσης της ποντοπόρου ναυτιλίας με την εγχώρια αγορά μέσω της δημιουργίας ενός ισχυρού ναυτιλιακού cluster. Προκρίνει την πλήρη αναγέννηση της ναυπηγοεπισκευαστικής βιομηχανίας, την ανάδειξη των ελληνικών λιμανιών σε διεθνείς πύλες logistics και την ανάπτυξη του θαλάσσιου τουρισμού υψηλής προστιθέμενης αξίας, προκειμένου να αξιοποιηθεί στο έπακρο το μεγαλύτερο γεωπολιτικό πλεονέκτημα της χώρας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει ο Μιχάλης Σάλλας στο δημογραφικό πρόβλημα, το οποίο δεν αντιμετωπίζει απλώς ως μια κοινωνική απειλή, αλλά ως τη μεγαλύτερη μακροοικονομική τροχοπέδη, εξαιτίας των κινδύνων στη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος και τον δραματικό περιορισμό του παραγωγικού δυναμικού. Για την αντιμετώπισή του προκρίνει ένα μοντέλο αποκέντρωσης και οικονομικής ενίσχυσης της ελληνικής περιφέρειας. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, η λύση περνά μέσα από τη δημιουργία ισχυρών περιφερειακών παραγωγικών πυρήνων, την παροχή γενναίων φορολογικών κινήτρων για τη μεταφορά επιχειρήσεων εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων και τη δυναμική στήριξη του πρωτογενούς τομέα μέσω της ψηφιοποίησης της αγροτικής παραγωγής.
Θεσμική θωράκιση και ψηφιακό κράτος
Ενα κρίσιμο κεφάλαιο του έργου εστιάζει στη λειτουργία του κράτους και των θεσμών. Ο συγγραφέας επισημαίνει ότι καμία οικονομική μεταρρύθμιση δεν μπορεί να μακροημερεύσει αν δεν πατάει πάνω σε ένα στέρεο, διαφανές και αποτελεσματικό θεσμικό υπόβαθρο. Στο πλαίσιο αυτό, ασκεί κριτική στην πολυνομία και τις γραφειοκρατικές αγκυλώσεις που συχνά «παγώνουν» μεγάλες ξένες και εγχώριες επενδύσεις. Οι προτάσεις του επικεντρώνονται στην ανάγκη για ριζική απλοποίηση των διοικητικών διαδικασιών και την πλήρη ψηφιοποίηση του κρατικού μηχανισμού, με έμφαση στη δικαιοσύνη και τη φορολογική διοίκηση. Ο Μιχάλης Σάλλας υποστηρίζει ότι η ταχύτητα στην απονομή δικαιοσύνης και η σταθερότητα του φορολογικού συστήματος αποτελούν τις βασικότερες προϋποθέσεις για να ανακτήσει η χώρα τη διεθνή της αξιοπιστία και να δημιουργήσει ένα φιλικό περιβάλλον για την επιχειρηματικότητα υψηλής έντασης γνώσης.