Πρόοδο αλλά και εκκρεμότητες επισημαίνει η Κομισιόν για την Κύπρο στις συστάσεις για το Κράτος Δικαίου
Πρόοδο σημειώνει η Κύπρος σε ορισμένους τομείς ως προς την ενίσχυση του θεσμικού πλαισίου καταπολέμησης της διαφθοράς, σύμφωνα με την έκθεση για το Κράτος Δικαίου για το 2026, που δημοσιεύτηκε την Παρασκευή. Η Κομισιόν διαπιστώνει ωστόσο σημαντικές εκκρεμότητες, που αφορούν τη μεταρρύθμιση της Νομικής Υπηρεσίας, τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του συστήματος απονομής της δικαιοσύνης και την περαιτέρω επιχειρησιακή ενίσχυση των ανεξάρτητων θεσμών. Σημειώνεται ακόμη ότι ένα σημαντικό κομμάτι της προόδου αναμένει την ολοκλήρωσή του, καθώς η ψήφιση του βρίσκεται σε εκκρεμότητα από τη Βουλή των Αντιπροσώπων.
Σύμφωνα με την έκθεση, η Κύπρος καλείται να συνεχίσει την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων, που έχουν ήδη αναληφθεί τόσο στο πλαίσιο των συστάσεων των προηγούμενων εκθέσεων όσο και στο πλαίσιο των δεσμεύσεων που απορρέουν από το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, αλλά και των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.
Σύμφωνα με τις συστάσεις, η Κομισιόν αξιολογεί ως περιορισμένη την πρόοδο που έχει σημειωθεί στη μεταρρύθμιση της Νομικής Υπηρεσίας και στην ίδρυση ενός αποτελεσματικού μηχανισμού ελέγχου των αποφάσεων για μη άσκηση ποινικής δίωξης ή διακοπή των διαδικασιών. Στην έκθεση διαπιστώνεται η περιορισμένη περαιτέρω πρόοδος ως προς την ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης της Νομικής Υπηρεσίας, με την προτεινόμενη μεταρρύθμιση που προβλέπει τη θεσμοθέτηση του Γραφείου του Γενικού Δημόσιου Κατήγορου, τον λειτουργικό διαχωρισμό των συμβουλευτικών και εισαγγελικών αρμοδιοτήτων, καθώς και τη δημιουργία αποτελεσματικού μηχανισμού επανεξέτασης αποφάσεων περί μη άσκησης ή διακοπής ποινικών διώξεων, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ανεξαρτησίας και αυτονομίας της εισαγγελικής λειτουργίας.
Επιπλέον, προβλέπει σύμφωνα με τις συστάσεις της Κομισιόν, τον λειτουργικό διαχωρισμό των συμβουλευτικών και εισαγγελικών αρμοδιοτήτων, τη δημιουργία αποτελεσματικού μηχανισμού επανεξέτασης αποφάσεων περί μη άσκησης ή διακοπής ποινικών διώξεων, καθώς και τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας και της θεσμικής αυτονομίας της εισαγγελικής λειτουργίας σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, να εκκρεμεί ενώπιον της Βουλής των Αντιπροσώπων.
Όσον αφορά την αποτελεσματικότητα του δικαστικού συστήματος, επισημαίνεται από πλευράς της Επιτροπής, ότι η διάρκεια των δικαστικών διαδικασιών παραμένει σοβαρό ζήτημα, ενώ επισημαίνεται ότι και η ίδρυση μιας Ανεξάρτητης Υπηρεσίας Δικαστηρίων για τη βελτιστοποίηση της διοίκησης των δικαστηρίων αντιμετωπίζει καθυστερήσεις. Η ίδρυση μιας τέτοιας υπηρεσίας σύμφωνα με την Κομισιόν θα έχει ως στόχο τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της δικαιοσύνης. Σε αυτή την κατεύθυνση, μια ανεξάρτητη Υπηρεσία Δικαστηρίων θα συμβάλει στην επιτάχυνση των διαδικασιών, στην καλύτερη αξιοποίηση ανθρώπινων και τεχνικών πόρων, στην ενίσχυση της διοικητικής ανεξαρτησίας του δικαστικού συστήματος, καθώς στη βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών απονομής της δικαιοσύνης.
Η Επιτροπή σημειώνει ότι, παρά τις μεταρρυθμίσεις που έχουν προωθηθεί τα τελευταία χρόνια στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του κυπριακού δικαστικού συστήματος, η αποτελεσματικότητα της δικαιοσύνης εξακολουθεί να επηρεάζεται από τη μεγάλη διάρκεια εκδίκασης υποθέσεων. Η διάρκεια των δικαστικών διαδικασιών παραμένει σοβαρό ζήτημα, ενώ η δημιουργία ανεξάρτητης Υπηρεσίας Δικαστηρίων εξακολουθεί να παρουσιάζει καθυστερήσεις.
Ακόμη, από την Κομισιόν αξιολογείται ως σημαντική η πρόοδος που έχει επιτευχθεί στη νομοθετική μεταρρύθμιση για την ενίσχυση της Ανεξάρτητης Αρχής κατά της Διαφθοράς (ΑΑΔ), καθώς και στην εξασφάλιση των ανθρώπινων και τεχνικών πόρων για την αποτελεσματική άσκηση των καθηκόντων της, με την υιοθέτηση νέων νομοθεσιών για προσλήψεις, με στόχο την ενίσχυση της λειτουργικής αποτελεσματικότητας της ΑΑΔ.
Πιο συγκεκριμένα η έκθεση βρίσκει ότι η ΑΑΔ ενισχύθηκε μέσω της ψήφισης νομοθεσίας που ρυθμίζει τις διαδικασίες στελέχωσής της, ενώ συνεχίζεται η ανάπτυξη των επιχειρησιακών της δυνατοτήτων, και προωθείται η συνολική στρατηγική ακεραιότητας για πρόσωπα που ασκούν ανώτατα εκτελεστικά καθήκοντα. Ωστόσο, παρά τη σημαντική πρόοδο, η Επιτροπή θεωρεί ότι απαιτούνται επιπρόσθετα μέτρα προκειμένου η Αρχή να λειτουργεί πλήρως και αποτελεσματικά, συστήνοντας την ενίσχυση της επιχειρησιακής της αποτελεσματικότητας.
Επιπλέον, η έκθεση αναφέρει ότι βρίσκεται υπό προετοιμασία μία ολοκληρωμένη στρατηγική για την ακεραιότητα των προσώπων που ασκούν ανώτατα εκτελεστικά καθήκοντα, στο πλαίσιο ενίσχυσης της διαφάνειας, της λογοδοσίας, της πρόληψης συγκρούσεων συμφερόντων, καθώς και της θεσμικής ακεραιότητας στη δημόσια διοίκηση, εξέλιξη που αξιολογείται θετικά από την Κομισιόν, καθώς αναμένεται να συμβάλει στην περαιτέρω ενίσχυση των μηχανισμών πρόληψης της διαφθοράς.
Όσον αφορά τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, σημειώνεται «ορισμένη πρόοδος» ως προς την δίκαιη και διαφανή κατανομή των δαπανών διαφήμισης από το κράτος και τις κρατικές εταιρείες, ενώ επισημαίνεται ότι έχει κατατεθεί νομοσχέδια με στόχο την ενίσχυση των κανόνων και μηχανισμών για τη βελτίωση της ανεξάρτητης διακυβέρνησης των δημόσιων ΜΜΕ.
Σημειώνεται ότι τα θέματα αυτά καλύπτονται από τις διατάξεις του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης (EMFA), ενώ η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι στο πλαίσιο της Έκθεσης για το Κράτος Δικαίου θα συνεχίσει να παρακολουθεί τις σημαντικές εξελίξεις και να αναφέρει τις επιπτώσεις τους, ενώ η Επιτροπή θα εξασφαλίσει περαιτέρω παρακολούθηση στο πλαίσιο της υποστήριξης προς τα κράτη μέλη και της εφαρμογής του πλαισίου του EMFA.
Ως προς την ανεξαρτησία του θεσμού του Γενικού Ελεγκτή, σημειώνεται πως έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος εισαγωγή εγγυήσεων στη διαδικασία διορισμού. Ωστόσο για την ενίσχυση της ανεξαρτησίας τόσο του Γενικού Ελεγκτή, όσο και του Αναπληρωτή Γενικού Ελεγκτή, ζητείται η θέσπιση σταθερής, μη ανανεώσιμης θητείας οκτώ ετών, καθώς και αυστηρότερα κριτήρια προσόντων για τον διορισμό τους.