Ατομικός Επενδυτικός Λογαριασμός Ανηλίκων με κρατική συμμετοχή ίση με τις ιδιωτικές εισφορές και ανώτατο όριο 1.200 ευρώ ετησίως, θεσπίζεται στο νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τα μέτρα της ΔΕΘ.
Το σχετικό σχέδιο νόμου έχει ήδη κατατεθεί στη Βουλή και εξετάζεται από την αρμόδια επιτροπή.
Ο λογαριασμός σχεδιάζεται ως μακροχρόνιο αποταμιευτικό και επενδυτικό εργαλείο για παιδιά. Η αίτηση θα υποβάλλεται από τον νόμιμο εκπρόσωπο σε πάροχο της επιλογής του, πριν το παιδί συμπληρώσει τα δύο έτη.
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό, οι πρώτοι λογαριασμοί αναμένεται να ανοίξουν από τις αρχές του 2027, απευθυνόμενοι σε παιδιά που έχουν γεννηθεί από το 2025 και μετά.
Δικαιούχος μπορεί να είναι ανήλικο παιδί έως δύο ετών με ελληνική ιθαγένεια ή ιθαγένεια κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφόσον είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας. Κάθε παιδί θα δικαιούται έναν λογαριασμό.
Πάροχοι του επενδυτικού λογαριασμού θα μπορούν να είναι τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων, επιχειρήσεις παροχής επενδυτικών υπηρεσιών, ασφαλιστικές εταιρείες και άλλοι κατάλληλοι χρηματοπιστωτικοί φορείς.
«Κουμπαράς για τη νέα γενιά»: «Διέξοδος» για αποταμιευτές, τράπεζες και επιχειρήσεις
Ο λογαριασμός θα μπορεί να μεταφέρεται από έναν πάροχο σε άλλον, χωρίς να χάνεται κάποιο φορολογικό ή άλλο δικαίωμα.
Στον λογαριασμό θα μπορούν να καταθέτουν χρήματα γονείς, παππούδες, γιαγιάδες, συγγενείς, νονοί ή και επιχειρήσεις. Οι συνολικές ιδιωτικές εισφορές δεν θα ξεπερνούν τις 10.000 ευρώ ανά παιδί, ανά ημερολογιακό έτος.
Το Δημόσιο θα προσθέτει ποσό ίσο με τις επιλέξιμες ιδιωτικές εισφορές, μέχρι 1.200 ευρώ τον χρόνο. Το ανώτατο όριο αυτό θα αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία, φτάνοντας τα 1.320 ευρώ μετά την πρώτη πενταετία, 1.452 ευρώ μετά τη δεύτερη και 1.597,20 ευρώ μετά την τρίτη.
Η κρατική συνεισφορά προβλέπεται να καταβάλλεται κατά κανόνα σε μηνιαία βάση για εισφορές έως 100 ευρώ τον μήνα, με ετήσια εκκαθάριση για το σύνολο των καταβολών έως τις 31 Δεκεμβρίου.
Έτσι, αν η οικογένεια καταθέτει 100 ευρώ τον μήνα, εισφέρει 1.200 ευρώ σε ένα έτος και το κράτος προσθέτει άλλα 1.200 ευρώ, φτάνοντας συνολικά τα 2.400 ευρώ πριν από επενδυτικές αποδόσεις και χρεώσεις.
Για καταθέσεις έως 5.000 ευρώ, η κρατική συμμετοχή παραμένει έως 1.200 ευρώ ετησίως. Για καταθέσεις χαμηλότερες, το κράτος προσθέτει αντίστοιχο ποσό, χωρίς να υπερβαίνει την ιδιωτική εισφορά.
Τα κεφάλαια θα επενδύονται αποκλειστικά σε επιλέξιμα χρηματοπιστωτικά μέσα, όπως αμοιβαία κεφάλαια και ETF, μετοχές και ομόλογα που διαπραγματεύονται σε ρυθμιζόμενες αγορές της ΕΕ ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.
Δεν θα επιτρέπονται επενδύσεις σε κρυπτοστοιχεία, παράγωγα, προϊόντα μόχλευσης, δομημένα προϊόντα και ορισμένες εναλλακτικές επενδύσεις.
Οι καταθέσεις και τα αμοιβαία κεφάλαια χρηματαγοράς θα θεωρούνται μετρητά και, κατά κανόνα, δεν θα μπορούν να υπερβαίνουν το 5% του χαρτοφυλακίου. Θα ισχύουν επίσης κανόνες διασποράς και όρια έκθεσης για την αποφυγή υπερβολικής εξάρτησης από μία μετοχή ή αγορά.
Ο γονέας ή ο νόμιμος εκπρόσωπος θα επιλέγει επενδυτικό προφίλ ανάλογα με την αναλογία επενδύσεων σταθερού εισοδήματος και μετοχών. Προβλέπονται τέσσερις επιλογές: Συντηρητικό (100% σταθερό εισόδημα, 0% μετοχές), Ισορροπημένο (70% σταθερό εισόδημα, 30% μετοχές), Αναπτυξιακό (30% σταθερό εισόδημα, 70% μετοχές) και Δυναμικό (100% μετοχές).
Στο κατατεθειμένο σχέδιο νόμου η προεπιλεγμένη επιλογή για όσους δεν δηλώσουν επενδυτική στρατηγική είναι προϊόν μακροχρόνιου ορίζοντα, συντηρητικού προφίλ και εγγυημένου κεφαλαίου. Αυτή η πρόβλεψη διαφέρει από την αρχική περιγραφή που ανέφερε προεπιλογή αναπτυξιακού προφίλ και αυτόματη μετάβαση σε ισορροπημένο τρία χρόνια πριν από την ενηλικίωση.
Η κεφαλαιακή προστασία καλύπτει τις ιδιωτικές εισφορές έως το ποσό που αντιστοιχεί στην κρατική συνεισφορά (αρχικά έως 1.200 ευρώ ετησίως) και το αντίστοιχο ποσό που καταβάλλει το Δημόσιο. Στην ενηλικίωση, η αξία των επενδύσεων που έχουν σχηματιστεί από αυτά τα ποσά δεν θα πρέπει να είναι χαμηλότερη από το ονομαστικό τους ύψος.
Οι εισφορές πάνω από το ετήσιο όριο της κρατικής αντιστοίχισης δεν προστατεύονται αυτόματα. Για αυτές δύναται να επιλεγεί πρόσθετη προστασία με ξεχωριστή χρέωση. Η κάλυψη θα παρέχεται με δέσμευση πιστωτικού ιδρύματος της ΕΕ ή ασφαλιστικής επιχείρησης και θα ισχύει ακόμη και σε περίπτωση αφερεγγυότητας του παρόχου.
Το συνολικό ετήσιο κόστος της προεπιλεγμένης επενδυτικής επιλογής δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 0,50% της μέσης ετήσιας αξίας του λογαριασμού. Σε αυτό το όριο δεν θα υπολογίζονται φόροι, τέλη ρυθμιζόμενων αγορών και το κόστος της πρόσθετης κεφαλαιακής προστασίας, το οποίο θα εμφανίζεται χωριστά.
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών θα δημοσιεύει ετησίως συγκριτικό πίνακα με το κόστος των προεπιλεγμένων επιλογών των παρόχων. Ο γονέας θα πρέπει να ενημερώνεται για τον πίνακα πριν υπογράψει τη σύμβαση.
Ο νόμιμος εκπρόσωπος θα έχει τη δυνατότητα να επιλέξει και την αυτοδιαχείριση του χαρτοφυλακίου, αντί της ανάθεσης στον πάροχο. Σε αυτή την περίπτωση, οι άμεσες τοποθετήσεις σε μετοχές και ομόλογα δεν θα μπορούν να υπερβαίνουν το 30% της συνολικής αξίας του χαρτοφυλακίου.
Αμοιβαία κεφάλαια και ETF θα μπορούν επίσης να επιλέγονται, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται τα όρια του επενδυτικού προφίλ. Ο πάροχος θα ελέγχει κάθε εντολή πριν την εκτελέσει και θα απορρίπτει όσες παραβιάζουν τους κανόνες. Η συμμόρφωση με το επιλεγμένο προφίλ και τους κανόνες διασποράς θα παρακολουθείται τουλάχιστον ανά τρίμηνο.
Τα χρήματα δεν θα μπορούν να αναληφθούν πριν από τη συμπλήρωση του 18ου έτους, παρά μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όπως είναι ο θάνατος του γονέα ή του δικαιούχου και σοβαροί λόγοι υγείας του παιδιού που απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση και πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο.
Πριν από την ενηλικίωση δεν θα επιτρέπεται η ενεχυρίαση ή εκχώρηση των δικαιωμάτων του δικαιούχου, ούτε η κατάσχεσή τους, με την επιφύλαξη ειδικών διατάξεων αναγκαστικού δικαίου. Ο λογαριασμός δεν θα εντάσσεται στην πτωχευτική περιουσία του γονέα ή του κηδεμόνα.
Σε περίπτωση ανάληψης κατά παράβαση των περιορισμών, θα πρέπει να επιστραφούν στο Δημόσιο οι κρατικές εισφορές και οι αποδόσεις που τους αναλογούν. Ο λογαριασμός δεν θα κλείνει, αλλά θα συνεχίζει με το υπόλοιπο που απομένει και η κρατική συμμετοχή θα μπορεί να ξεκινήσει ξανά με νέες ιδιωτικές εισφορές.
Με τη συμπλήρωση των 18 ετών, ο λογαριασμός θα μετατρέπεται σε προσωπικό περιουσιακό δικαίωμα του παιδιού. Ο δικαιούχος θα μπορεί να κάνει ολική ή μερική ανάληψη ή να μεταφέρει τα χρήματα σε καταθετικό λογαριασμό, επενδυτικό λογαριασμό ή επενδυτικό ασφαλιστικό προϊόν.
Η ανάληψη ή η μεταφορά δεν θα φορολογείται. Σε περίπτωση μεταφοράς σε άλλο επενδυτικό λογαριασμό θα διατηρείται το ιστορικό των επενδύσεων και η κίνηση δεν θα θεωρείται νέα εισφορά.
Οι εισφορές έως 10.000 ευρώ τον χρόνο δεν θα αποτελούν εισόδημα του ανηλίκου, ούτε θα προσμετρώνται για τον υπολογισμό εισοδηματικών ή κοινωνικών κριτηρίων. Το ίδιο ισχύει και για την κρατική συνεισφορά.
Οι εισφορές θα απαλλάσσονται από φόρο δωρεών και γονικών παροχών, ενώ τα μερίσματα, οι τόκοι και οι υπεραξίες που πιστώνονται στον λογαριασμό θα απαλλάσσονται από φόρο εισοδήματος.
Το υλικό για το νομοσχέδιο επισημαίνει ότι δεν προβλέπεται ρητή εξαίρεση των εισφορών από τα τεκμήρια του «πόθεν έσχες», συνεπώς δεν υπάρχει ειδική απαλλαγή από τον έλεγχο της προέλευσης των χρημάτων.
Αν σταματήσουν οι καταβολές, δεν προβλέπεται ποινή, κατάσχεση ή κλείσιμο του λογαριασμού. Το κεφάλαιο θα παραμένει επενδυμένο και οι αποδόσεις θα συνεχίζουν να πιστώνονται, αλλά το Δημόσιο δεν θα καταβάλλει νέα αντιστοίχιση όσο δεν υπάρχουν νέες επιλέξιμες ιδιωτικές εισφορές. Εάν οι καταβολές αρχίσουν ξανά, επανεκκινεί και η κρατική συμμετοχή, εντός των ετήσιων ορίων.