Η προοπτική μιας συμφωνίας για τον τερματισμό της σύγκρουσης στο Ιράν και της επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει τις διεθνείς αγορές ενέργειας, με το πετρέλαιο να καταγράφει πτώση και τους αναλυτές να εξετάζουν το αν –και κυρίως πότε– αυτό θα φανεί στην αντλία.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά «στενά σημεία» του πλανήτη, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας θαλάσσιας μεταφοράς πετρελαίου.
Η οποιαδήποτε διαταραχή στην περιοχή έχει άμεσο αντίκτυπο στις τιμές του αργού, και κατ’ επέκταση στα καύσιμα.
Ήδη, οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου έχουν υποχωρήσει από τα πρόσφατα υψηλά επίπεδα που καταγράφηκαν στη διάρκεια της έντασης, καθώς οι αγορές προεξοφλούν ότι μια συμφωνία αποκλιμάκωσης θα μειώσει τον κίνδυνο διακοπής των ροών από τον Περσικό Κόλπο.
Η τιμή του Brent κινείται πλέον χαμηλότερα, με αναλυτές να αποδίδουν μέρος της πτώσης στην προσδοκία επανεκκίνησης της ναυσιπλοΐας μέσω του Ορμούζ.
Το «ασφάλιστρο πολέμου» που εξαφανίζεται
Ένα από τα βασικά στοιχεία που επηρεάζουν την τιμή του πετρελαίου σε περιόδους κρίσης είναι το λεγόμενο “war premium”, δηλαδή το πρόσθετο κόστος που ενσωματώνεται στις τιμές λόγω γεωπολιτικού ρίσκου. Όσο μεγαλύτερη η ένταση, τόσο υψηλότερο αυτό το ασφάλιστρο.
Διαβάστε ακόμα: Ο πόλεμος τροφοδοτεί ένα παγκόσμιο σοκ χρέους
Σε περίπτωση που υπάρξει βιώσιμη συμφωνία και τα Στενά του Ορμούζ αρχίσουν να ανοίγουν σταδιακά για την εμπορική ναυσιπλοΐα, το συγκεκριμένο premium αναμένεται να υποχωρήσει. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών του πετρελαίου, με ορισμένες εκτιμήσεις να τοποθετούν το Brent σε χαμηλότερα επίπεδα από τα σημερινά, εφόσον δεν υπάρξουν νέες εντάσεις.
Πότε θα φανεί στις τιμές καυσίμων
Η μετάδοση των διεθνών τιμών πετρελαίου στις τιμές λιανικής των καυσίμων δεν είναι άμεση. Υπάρχει συνήθως μια καθυστέρηση που κυμαίνεται από λίγες ημέρες έως μερικές εβδομάδες, καθώς οι εταιρείες διύλισης και διανομής λειτουργούν με αποθέματα που έχουν αγοραστεί σε προηγούμενες τιμές.
Για την Ελλάδα και τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, οι αλλαγές στις διεθνείς τιμές του Brent περνούν στην αντλία συνήθως μέσα σε 1 έως 3 εβδομάδες, εφόσον η τάση στις αγορές παραμείνει σταθερή.
Δεν θα υπάρξει «άμεση επιστροφή» στις παλιές τιμές
Παρά τη θετική επίδραση που θα μπορούσε να έχει μια συμφωνία, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η επιστροφή στην πλήρη κανονικότητα δεν θα είναι άμεση. Ακόμη και αν επιτευχθεί εκεχειρία, η αποκατάσταση της πλήρους λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ μπορεί να απαιτήσει χρόνο, λόγω ζητημάτων ασφαλείας και πιθανής αποναρκοθέτησης.
Επιπλέον, οι ασφαλιστικές χρεώσεις για τα δεξαμενόπλοια πιθανότατα θα παραμείνουν αυξημένες για ένα διάστημα, ενώ οι ναυτιλιακές εταιρείες θα κινηθούν σταδιακά μέχρι να βεβαιωθούν ότι η συμφωνία είναι σταθερή και δεν υπάρχει κίνδυνος νέας κλιμάκωσης.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Αν η αποκλιμάκωση επιβεβαιωθεί, το πιο πιθανό σενάριο είναι μια σταδιακή μείωση στις τιμές της βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Δεν αναμένεται θεαματική ή άμεση πτώση, αλλά μια ήπια προσαρμογή, ανάλογα με τη διάρκεια και τη σταθερότητα της συμφωνίας.
Με απλά λόγια, οι αγορές αντιδρούν γρήγορα στις προσδοκίες ειρήνης, όμως οι αντλίες ακολουθούν πιο αργά και με μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα.
Αν η συμφωνία αποδειχθεί βιώσιμη, τότε το καλοκαίρι θα μπορούσε να φέρει ελαφρύτερες τιμές στα καύσιμα — όχι λόγω μιας ξαφνικής κατάρρευσης των τιμών, αλλά λόγω της σταδιακής εξάλειψης του γεωπολιτικού ρίσκου που τις κρατά υψηλά.