Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης (Αλεξανδρούπολη 1951 – Αθήνα 2024) σπούδασε πολιτικές και οικονομικές επιστήμες, καθώς και κοινωνιολογία, στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, διωκόμενος, διέφυγε παράνομα στην Ιταλία και συμμετείχε στην επταμελή ομάδα που συνέγραψε την ιδρυτική διακήρυξη του ΠΑΣΟΚ της 3ης του Σεπτέμβρη, στο Μόναχο της Γερμανίας, τον Αύγουστο του 1974.
Υπήρξε μέλος της Κεντρικής Επιτροπής και του Εκτελεστικού Γραφείου του ΠΑΣΟΚ από το 1977 έως το 1999, όταν, λόγω σοβαρών πολιτικών διαφωνιών, αποχώρησε από το κόμμα και ίδρυσε τη «Δημοκρατική Περιφερειακή Ένωση». Ήταν επίσης μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της Διεθνούς Ένωσης για τα Δικαιώματα και την Απελευθέρωση των Λαών, διεθνούς μη κυβερνητικής οργάνωσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα, αναγνωρισμένης από τον ΟΗΕ.
Το 1994, το Ελληνικό Κοινοβούλιο υιοθέτησε την πρότασή του για την αναγνώριση της 19ης Μαΐου ως Ημέρας Μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων. Έγραψε πολλά βιβλία, καταθέτοντας την άποψή του γύρω από κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα, αλλά και γύρω από την ιστορία, τον πολιτισμό και τον πολιτικό αγώνα του Ποντιακού Ελληνισμού.
Με το βιβλίο του «Το Ποντιακό ζήτημα σήμερα», το οποίο τυπώθηκε στην Αθήνα, με πρώτη έκδοση από το Ίδρυμα Μεσογειακών Μελετών το 1988, δεύτερη έκδοση από τις εκδόσεις Γόρδιος το 1992 και έβδομη έκδοση από τις εκδόσεις Στράβων το 2014, ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης εισήγαγε για πρώτη φορά στην Ελλάδα και διεθνώς ένα ζήτημα που σήμερα είναι πλέον ευρύτερα γνωστό, αναδεικνύοντας ένα μείζον θέμα για τον Ελληνισμό, την Τουρκία και τη διεθνή κοινότητα.
Η εισήγησή του στο Β΄ Παγκόσμιο Συνέδριο του Ποντιακού Ελληνισμού, στη Θεσσαλονίκη το 1988, ανέδειξε το ζήτημα της Γενοκτονίας, την ανάγκη υιοθέτησης της 19ης Μαΐου ως ημέρας μνήμης, καθώς και την ιδέα της δημιουργίας της νέας πόλης Ρωμανίας στη Θράκη. Τα ζητήματα αυτά καθόρισαν μεγάλο μέρος της δραστηριότητάς του στην Ελλάδα και παγκοσμίως και αποτέλεσαν αφετηρία για αναγνωρίσεις, παρεμβάσεις σε διεθνείς οργανισμούς, συνέδρια και εκδηλώσεις σε όλον τον κόσμο.
«Το κείμενο-μελέτη που στην αρχική του μορφή αποτέλεσε εισήγηση στο δεύτερο παγκόσμιο ποντιακό συνέδριο – Θεσσαλονίκη, Αύγουστος 1988 – διαμορφώθηκε σ’ αυτές τις συνθήκες άγνοιας του ποντιακού ζητήματος και πολιτικής ολιγωρίας για την προσέγγιση και τον προσδιορισμό του. Ειδικότερα συντάχθηκε σε μια κρίσιμη μεταβατική περίοδο, όπου οι μνήμες, οι διηγήσεις, η μετάδοση της γλώσσας από τις προηγούμενες στις νέες γενιές των Ποντίων εξαντλούνται και τα πολιτιστικά στοιχεία, το τραγούδι, ο χορός, το θέατρο, η μουσική, δεν επαρκούν από μόνα τους να διατηρήσουν και να αναπτύξουν την ποντιακή συνείδηση και ταυτότητα… Η προσδοκία μου – φορτισμένη ηθικά και διανοητικά από την ολιγωρία δεκαετιών – ήταν να φέρω το ποντιακό ζήτημα στον χώρο της έρευνας και της πολιτικής, ανοίγοντας τα πεδία τόσο της ερευνητικής εμβάθυνσης διαφόρων διαστάσεών του όσο και του πολιτικού αγώνα»
(Χαραλαμπίδης, Μ., Το Ποντιακό ζήτημα σήμερα, Αθήνα, α΄ έκδοση, Ίδρυμα Μεσογειακών Μελετών, 1990, σ. 12)
Γνωρίζοντας ότι είναι πολύ δύσκολο να αποτυπωθεί ο μοναδικός λόγος, το σπουδαίο έργο και η κληρονομιά του Μιχάλη Χαραλαμπίδη, η παρούσα έκδοση αναδεικνύει βασικά κείμενα του ανθρώπου, του φίλου και «συναθλητή», όπως έλεγε και ο ίδιος, που καθόρισαν το Ποντιακό Ζήτημα.
Η έκδοση, όπως και η εκδήλωση στη μνήμη του, συνάντησε τη σύμφωνη γνώμη του Πολιτιστικού Συλλόγου Πατρίδας Ημαθίας «Ευστάθιος Χωραφάς», καθώς και των υπόλοιπων φορέων που στήριξαν την πρωτοβουλία, του Δήμου Βέροιας και της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος.
Εκτός από την εισαγωγή στον βίο και το έργο του Μιχάλη Χαραλαμπίδη, η έκδοση περιλαμβάνει σημαντικά κείμενά του για τον Πόντο, μεταξύ των οποίων: «Η Γενοκτονία των Ποντίων, αίτια της εξόδου και της Διασποράς τους», «Θα χτίσουμε μία πόλη», «Η σημασία της 19ης Μαΐου ως ημέρας μνήμης της Ποντιακής Γενοκτονίας», «Η γυναίκα στην Ποντιακή Γενοκτονία», «Ούτε Σκύλα ούτε Χάρυβδη – Πολυκεντρική Ανατολία». Στο παράρτημα έχει συμπεριληφθεί η εισηγητική έκθεση, την οποία είχε γράψει ο ίδιος, για το νομοσχέδιο σχετικά με τη 19η Μαΐου, που έγινε νόμος του κράτους το 1994.
Η επιλογή των συγκεκριμένων κειμένων έγινε με γνώμονα την αξία των ιδεών του Μιχάλη Χαραλαμπίδη και αποτελεί προσπάθεια να γίνει γνωστό το έργο του, να επικοινωνηθεί ευρύτερα και ιδιαίτερα στις νέες γενιές ο πρωτοποριακός λόγος του, η σημαντική γραφή του, η συνεχής πράξη του και η ανιδιοτελής πολιτική, κοινωνική και επιστημονική του προσφορά.
Η έκδοση αυτή, όπως και κάθε πρωτοβουλία που αφορά τη μνήμη του και την ανάδειξη του έργου του, μέσα σε ένα πλαίσιο σεβασμού και αξιοπρέπειας προς τη μνήμη και την προσωπικότητά του, συνοδεύεται από την ευχή να αποτελέσει αρχή και συνέχεια για ανάλογα έργα στο μέλλον. Έργα αντίστοιχα όσων μεγάλων, σπουδαίων και ωραίων μας προσέφερε απλόχερα ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης: ιδέες, ανιδιοτέλεια, παραγωγή, δημιουργία, κάλλος, προσφορά, επιμονή, εντιμότητα, ήθος, φιλία, πίστη, αξιοπρέπεια, θάρρος, ανδρεία, υπομονή, πολιτική, αγάπη, Ελληνισμό.
*Το κείμενο βασίζεται στο εισαγωγικό σημείωμα του Θεοφάνη Μαλκίδη για την έκδοση του Πολιτιστικού Συλλόγου Πατρίδας Ημαθίας «Ευστάθιος Χωραφάς», με τη στήριξη του Δήμου Βέροιας και της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος. Βέροια, 2026.
The post Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης και το Ποντιακό ζήτημα appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.