Υπάρχουν εικόνες που ξαφνιάζουν, όχι γιατί προκαλούν, αλλά γιατί θυμίζουν κάτι βαθύτερο που ίσως είχαμε ξεχάσει.
Ένας νέος ιερέας, με το ράσο του, σηκώνεται και μπαίνει στον κύκλο του χορού. Όχι για να τραβήξει τα βλέμματα. Όχι για να σπάσει κανόνες. Όχι για να μετατρέψει την ιεροσύνη σε θέαμα. Αλλά με μέτρο, σεβασμό και πλήρη συνείδηση του λειτουργήματός του, μπαίνει στον ίδιο κύκλο όπου για γενιές ο Ελληνισμός κράτησε τη μνήμη του όρθια: στον κύκλο του παραδοσιακού χορού.
Ο 29χρονος πατήρ Φίλιππος Παπαγιαννόπουλος, ιερέας της Ιεράς Μονής Άξιον Εστί στο Northcote, είναι γνωστός σε πολλούς μέσα στην παροικία για την αγάπη του στον παραδοσιακό χορό.
Παλαιότερα μέλος του χορευτικού των Φλωριναίων, σήμερα εξακολουθεί να χορεύει σε παροικιακές και ενοριακές εκδηλώσεις, πάντα μέσα στο πλαίσιο της εκκλησιαστικής ευπρέπειας και με τη στήριξη των ανωτέρων του.
Για τον ίδιο, όμως, ο χορός δεν είναι απλώς μια δεξιότητα. Δεν είναι ούτε χόμπι, ούτε μια χαριτωμένη παρένθεση στη ζωή ενός νέου κληρικού. Είναι γλώσσα. Είναι μνήμη. Είναι τρόπος να πλησιάσει κανείς την παράδοση, την κοινότητα και τελικά την ίδια την Εκκλησία.
«Είναι όλα αλληλένδετα», λέει στον «Νέο Κόσμο». «Η θρησκεία μας, η κουλτούρα μας, οι χοροί μας, η γλώσσα μας. Όλα αυτά σμίγουν μαζί τόσο αρμονικά».
ΑΠΟ ΤΟ THOMASTOWN ΣΤΗΝ ΙΕΡΟΣΥΝΗ
Ο πατήρ Φίλιππος γεννήθηκε στη Μελβούρνη, όπως και οι γονείς του.
Η μητέρα του κατάγεται από τη Φλώρινα της Μακεδονίας, ενώ από την πλευρά του πατέρα του κουβαλά ρίζες από τη Μεσσηνία και την Κεφαλονιά.
«Είμαι τυχερός που έχω αυτή την παράδοση», λέει.
Το ενδιαφέρον, όμως, είναι ότι η δική του πορεία προς την Εκκλησία και την ελληνική παράδοση δεν του επιβλήθηκε από το σπίτι. Αντίθετα, όπως ο ίδιος εξηγεί, ήταν μια εσωτερική αναζήτηση που ξεκίνησε από πολύ μικρή ηλικία.
«Οι γονείς μου είναι καλοί άνθρωποι, βέβαια, αλλά δεν είναι κοντά στην Εκκλησία ούτε στην παράδοσή μας. Όλα αυτά που κάνω τώρα τα έμαθα από μόνος μου», λέει.
Η πρώτη του επαφή με την εκκλησιαστική ζωή έγινε στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος στο Thomastown. Από εκεί άρχισε να ανοίγεται ένας ολόκληρος κόσμος: η Εκκλησία, η ελληνική γλώσσα, η παράδοση, ο χορός.
«Πρώτα άρχισε από την Εκκλησία, μετά ήρθε ο χορός και μετά όλα όσα επακολούθησαν», θυμάται.
Στην ενορία υπήρχε χορευτικός σύλλογος. Αργότερα εντάχθηκε στο Πολιτιστικό Κέντρο Φλωριναίων «Ο Αριστοτέλης», με τον Γιώργο Κυριακίδη.
Στη συνέχεια, όταν σπούδαζε Θεολογία στο Σίδνεϊ, συνέχισε να χορεύει και εκεί, ενώ για χρόνια υπηρέτησε και ως δάσκαλος σε ελληνικά σχολεία της παροικίας.
Η επιθυμία του να γίνει κληρικός, όπως λέει, υπήρχε από παιδί.
«Ήταν κάτι που το ήθελα από μικρός. Δεν υπήρχε κάποιος στην οικογένεια που να με επηρεάσει. Απλά από μόνος μου το ήθελα και το αποφάσισα. Πιστεύω ότι ήταν θέλημα Θεού».
Το 2022 χειροτονήθηκε διάκονος και το 2023 ιερέας.
Ο ΧΟΡΟΣ ΩΣ ΔΡΟΜΟΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ
Η εικόνα ενός ιερέα που χορεύει παραδοσιακούς χορούς μπορεί σε κάποιους να φαίνεται ασυνήθιστη. Για τον πατέρα Φίλιππο, όμως, δεν υπάρχει αντίφαση.
Ο ίδιος δεν αντιμετωπίζει τον χορό ως κάτι έξω από την πνευματική ζωή, αλλά ως έναν ακόμη δρόμο μέσα από τον οποίο ο άνθρωπος μπορεί να συναντήσει την ιστορία, τον τόπο, τη γλώσσα, τους αγίους, τη συλλογική μνήμη.
«Προσωπικά πιστεύω ότι όλα τα τραγούδια μας, όλοι οι χοροί μας συνδέονται με τη θρησκεία», λέει. «Ο στόχος μας είναι να διδάξουμε τον χορό και μέσα από αυτόν τη θρησκεία μας, σιγά σιγά, χωρίς πίεση».
Φέρνει ως παράδειγμα τον χορό του Αγίου Βασιλείου από την Καππαδοκία, έναν χορό με κεριά, όπου το τραγούδι αφηγείται τη ζωή του Μεγάλου Βασιλείου.
Αναφέρεται επίσης σε χορούς της Μακεδονίας που μιλούν για την Παναγία, τη ζωή της και τα θαύματά της.
«Μέσα από έναν χορό μπορείς να μάθεις για την Παναγία, για έναν άγιο, για έναν τόπο, για μια ιστορία», εξηγεί.
Αυτό το βλέπει και ως παιδαγωγική μέθοδο. Όχι κήρυγμα από καθέδρας. Όχι πίεση. Αλλά βίωμα.
Ένα παιδί που μαθαίνει έναν χορό, μπορεί να ρωτήσει από πού είναι. Μετά να μάθει το τραγούδι. Μετά τη λέξη. Μετά την ιστορία. Και κάπου εκεί, χωρίς να το καταλάβει, έχει ήδη μπει σε έναν κόσμο που ίσως μέχρι τότε του φαινόταν μακρινός.
«ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ, ΜΕΣΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΕΙΜΑΣΤΕ»
Ο πατήρ Φίλιππος έχει δει ανθρώπους να ξαφνιάζονται όταν τον βλέπουν να χορεύει. Ιδιαίτερα στην Ελλάδα.
Θυμάται ένα πανηγύρι σε χωριό της Φλώρινας, όπου τα παιδιά δεν μπορούσαν εύκολα να πιστέψουν ότι ένας ιερέας θα έμπαινε μαζί τους στον χορό.
«Με ρωτούσαν: ‘Πάτερ, πώς μπορείς να χορεύεις μαζί μας;’ Και το χαίρονταν. Ήταν έκπληκτοι, επειδή έβλεπαν έναν ιερέα να κάνει κάτι έξω από τα συνηθισμένα», λέει.
Και αμέσως προσθέτει τη φράση που ίσως συμπυκνώνει όλη τη δική του στάση:
«Στο κάτω κάτω της γραφής, άνθρωποι είμαστε, μέσα στον κόσμο είμαστε και όλοι αποτελούμε μια μεγάλη οικογένεια».
Στη Μελβούρνη, λέει, οι άνθρωποι το δέχονται πιο ανοιχτά. Ίσως γιατί η παροικία της ελληνικής διασποράς ξέρει καλύτερα πόσο εύθραυστη είναι η παράδοση όταν δεν ζει μέσα στην καθημερινότητα.
Ίσως γιατί εδώ, μακριά από την Ελλάδα, ο χορός, η Εκκλησία, το σχολείο, το πανηγύρι και η ενορία δεν λειτουργούν αποκομμένα το ένα από το άλλο. Είναι συγκοινωνούντα δοχεία.
«Εμείς εδώ είμαστε πιο κοντά στην παράδοσή μας. Τώρα το ξέρω αυτό 100%», λέει.
ΜΙΑ ΕΝΟΡΙΑ ΖΩΝΤΑΝΗ ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ
Στην ερώτηση αν οι νεότερες γενιές έχουν απομακρυνθεί από την Εκκλησία, ο πατήρ Φίλιππος απαντά με ειλικρίνεια.
Αναγνωρίζει ότι οι καιροί έχουν αλλάξει, ότι η ζωή έχει γίνει πιο περίπλοκη, ότι οι νέοι άνθρωποι κουβαλούν άγχος, πίεση, ανασφάλεια και πολλά ψυχικά βάρη.
«Σήμερα η ζωή έχει γίνει πολύ περίπλοκη. Οι νέοι, αλλά και οι μεγαλύτεροι, έχουμε πολλά μέσα στον νου μας και γι’ αυτό έχουμε πολλά ψυχολογικά προβλήματα, ειδικά οι νέοι», λέει.
Γι’ αυτό πιστεύει ότι η Εκκλησία χρειάζεται να εκπέμπει απλότητα, γνησιότητα και να κρατά τις πόρτες της ανοιχτές σε όλους.
«Όταν οι άνθρωποι βλέπουν ότι υπάρχει μια Εκκλησία που έχει ανοιχτές τις πόρτες της σε όλους, αυτό τους αγγίζει», σημειώνει ο νεαρός ιερέας.
Παραδέχεται επίσης ότι, καθώς οι παλαιότερες γενιές φεύγουν από τη ζωή, δημιουργείται ένα κενό. Ένα κενό μνήμης, εμπειρίας, γλώσσας, εκκλησιαστικού βιώματος. Όμως δεν είναι απαισιόδοξος.
«Προσπαθούμε να καλύψουμε το κενό, γιατί υπάρχουν ακόμα πράγματα που πρέπει να διδαχθούμε πριν φύγει η παλιά γενιά. Όμως είμαι αισιόδοξος και έχω πίστη ότι η Εκκλησία μας δεν θα χαθεί», λέει.
Η πίστη του αυτή δεν είναι θεωρητική. Στη Μονή Άξιον Εστί, η εβδομάδα δεν περιορίζεται στη Θεία Λειτουργία της Κυριακής. Κάθε μέρα σχεδόν υπάρχει και μια δράση.
Κάθε Δευτέρα λειτουργούν τα τμήματα παραδοσιακών χορών της ενορίας, με περίπου 200 συμμετέχοντες όλων των ηλικιών, από παιδιά πέντε ετών μέχρι ανθρώπους που συνεχίζουν να χορεύουν όσο αντέχουν.
Υπάρχουν δύο παραρτήματα, ένα στο Thomastown και ένα στη Μονή, όπου διδάσκει ο ίδιος.
Κάθε Τρίτη γίνεται κατηχητικό για παιδιά που θέλουν να γνωρίσουν την Ορθόδοξη πίστη. Κάθε Τετάρτη λειτουργεί ελληνικό σχολείο για ενηλίκους. Την Πέμπτη συναντιούνται οι ηλικιωμένοι της ενορίας, ενώ το βράδυ υπάρχει χώρος για τα νεότερα παιδιά. Την Παρασκευή λειτουργεί σύλλογος για Αυστραλογεννημένους, ηλικίας περίπου 30 έως 70 ετών, που δεν είχαν πάντα την ευκαιρία να συνδεθούν με την Εκκλησία.
«Φέτος, τα τμήματα παραδοσιακών χορών της ενορίας έδωσαν για πρώτη φορά το ‘παρών’ στο Φεστιβάλ ‘Αντίποδες’, με 80 παιδιά να συμμετέχουν», λέει με περηφάνια.
«Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΕΙΝΑΙ ΑΓΑΠΗ, ΕΙΝΑΙ ΣΥΝΔΕΣΗ»
Στην ερώτηση αν του αρέσει αυτό που κάνει, ο πατήρ Φίλιππος δεν περιορίζεται να μιλήσει μόνο για τον χορό.
«Είναι καθήκον μου», λέει.
Και εξηγεί ότι δεν μιλά μόνο για τη διδασκαλία χορών, αλλά για τη δημιουργία κοινότητας. Για παιδιά που μεγαλώνουν με αίσθηση ταυτότητας. Για οικογένειες που βρίσκουν χώρο να συναντηθούν. Για ηλικιωμένους που δεν μένουν μόνοι. Για Αυστραλογεννημένους Έλληνες που βρίσκουν έναν δρόμο επιστροφής σε κάτι που ίσως δεν πρόλαβαν να γνωρίσουν βαθιά.
«Η Εκκλησία δεν είναι μόνο Κυριακές και Θείες Λειτουργίες. Είναι αγάπη, είναι σύνδεση. Είμαστε συνάνθρωποι», λέει.
Για τον πατέρα Φίλιππο, ο Ελληνισμός της διασποράς δεν μπορεί να κρατηθεί ζωντανός αν αποκοπεί από την Εκκλησία.
Όχι με την έννοια της επιβολής, αλλά με την έννοια της ρίζας. Του κέντρου γύρω από το οποίο για δεκαετίες οργανώθηκε η παροικιακή ζωή: οι ναοί, τα σχολεία, οι σύλλογοι, οι γιορτές, τα πανηγύρια, τα μνημόσυνα, οι χοροί, τα παιδιά.
«Χωρίς Εκκλησία, κατά τη γνώμη μου, δεν υπάρχει κοινότητα, ούτε Ελληνισμός», λέει. «Πιστεύω πως η Εκκλησία είναι το κέντρο της ζωής μας».
Και ίσως εκεί βρίσκεται η ουσία αυτής της ιστορίας.
Όχι στο ότι ένας νέος ιερέας χορεύει. Αλλά στο γιατί χορεύει.
Γιατί μέσα στον κύκλο του χορού βλέπει κάτι παραπάνω από βήματα. Βλέπει παιδιά να πλησιάζουν την παράδοση χωρίς φόβο. Βλέπει μια γλώσσα που δεν θέλει να σβήσει. Βλέπει τη Μακεδονία, την Καππαδοκία, την Παναγία, τους αγίους, τα πανηγύρια, τους παππούδες και τις γιαγιάδες, τη Μελβούρνη και την Ελλάδα να συναντιούνται για λίγα λεπτά στον ίδιο ρυθμό.
Και μέσα σε αυτόν τον κύκλο, με το ράσο του και με σεβασμό στο λειτούργημά του, ο πατήρ Φίλιππος δεν ζητά να φανεί διαφορετικός.
Ζητά, απλώς, να μείνει η παράδοση ζωντανή.
The post Ο παπα – Φίλιππος δεν χορεύει για να ξεχωρίσει, αλλά για να ενώσει appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.