Η προσφυγική και μεταναστευτική εμπειρία δεν αποτελεί μόνο μια ιστορία εκτοπισμού, αλλά και μια ιστορία δημιουργίας, ανθεκτικότητας και πολιτισμικού πλούτου.
Με αυτή τη φιλοσοφία, η Refugee Week φέρνει στο προσκήνιο τις φωνές ανθρώπων με προσφυγικό, μεταναστευτικό και διασπορικό υπόβαθρο, δημιουργώντας χώρους συνάντησης, συνεργασίας και ουσιαστικού διαλόγου ανάμεσα στις κοινότητες.
Τι είναι όμως η Refugee Week, από πού ξεκίνησε και πότε πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα;
Αποτελεί ένα διεθνές κίνημα που διοργανώνεται κάθε χρόνο με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων και πραγματοποιείται σε περισσότερες από 20 χώρες.
Πρόκειται για ένα φεστιβάλ τέχνης και πολιτισμού που αναδεικνύει τη συμβολή, τη δημιουργικότητα και τις εμπειρίες ανθρώπων με προσφυγικό και μεταναστευτικό υπόβαθρο, προωθώντας την αλληλεγγύη, την κατανόηση και την κοινωνική ένταξη.
Η ιδέα της Εβδομάδας Προσφύγων γεννήθηκε στην Αυστραλία. Τον Φεβρουάριο του 1983, ο πρόεδρος του Συμβουλίου Προσφύγων της Αυστραλίας (RCOA) πρότεινε, κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του οργανισμού, την καθιέρωση μιας εβδομάδας αφιερωμένης στην ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση γύρω από την προσφυγική εμπειρία.
Από εκείνη την πρωτοβουλία αναπτύχθηκε σταδιακά ένας διεθνής θεσμός, ο οποίος σήμερα φέρνει κοντά εκατοντάδες οργανισμούς, καλλιτέχνες και τοπικές κοινότητες, δημιουργώντας χώρους συνάντησης, διαλόγου και πολιτιστικής έκφρασης.
Η πρώτη εκδήλωση της Refugee Week πραγματοποιήθηκε στο Σίδνεϊ της Αυστραλίας τον Νοέμβριο του 1986, με πρωτοβουλία της οργάνωσης Austcare, η οποία δραστηριοποιούνταν στην υποστήριξη προσφύγων. Στην εκδήλωση συμμετείχαν περίπου 200 άτομα, μεταξύ των οποίων εκπρόσωποι αφγανικών, βιετναμέζικων και άλλων προσφυγικών κοινοτήτων, σηματοδοτώντας την απαρχή ενός θεσμού που με τα χρόνια απέκτησε διεθνή απήχηση.
Στην Ελλάδα, η Refugee Week διοργανώθηκε για πρώτη φορά το 2021, έπειτα από πρωτοβουλία της Ντίνας Ντζιώρα. Με πολυετή δράση στον χώρο του πολιτισμού και της κοινοτικής ανάπτυξης, στόχος της ήταν να φέρει στην Αθήνα έναν θεσμό που θα αναδείκνυε την πολυπολιτισμικότητα, θα ενίσχυε τον διαπολιτισμικό διάλογο και θα έφερνε πιο κοντά ανθρώπους από διαφορετικές κοινότητες.
Φέτος, η Refugee Week Greece πραγματοποιήθηκε από τις 15 έως τις 21 Ιουνίου, προσφέροντας ένα πλούσιο πρόγραμμα εκδηλώσεων αφιερωμένο στην κοινότητα, τον πολιτισμό και τη συλλογική συμμετοχή.
Όπως αναέφερε χαρακτηριστικά η κα Ντζιώρα:
«Μέσα από τη δουλειά μου σε πολιτιστικά προγράμματα, συνεργασίες με Δήμους, οργανισμούς και Ευρωπαϊκά Δίκτυα, είχα την ευκαιρία να δω από κοντά πώς ο πολιτισμός μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο σύνδεσης, κατανόησης και κοινωνικής αλλαγής. Η ενασχόλησή μου με ζητήματα προσφυγιάς και κοινωνικής ένταξης δεν ήταν μια θεωρητική επιλογή, αλλά κάτι που προέκυψε μέσα από την ανάγκη να δημιουργηθούν πραγματικοί χώροι συνάντησης και συμμετοχής».
Σε αρκετές χώρες η Εβδομάδα Προσφύγων έχει καθιερωθεί ως ένα ετήσιο φεστιβάλ που συμβολίζει ένα σημαντικό θεσμό τέχνης, πολιτισμού και διαλόγου μεταξύ διαφορετικών κοινοτήτων. Σύμφωνα με την κα Ντζιώρα, στη Βρετανία η διοργάνωση διεξάγεται πάνω από 3 δεκαετίες.
«Όταν επέστρεψα στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στην Αθήνα, ένιωσα ότι έλειπε ένας αντίστοιχος χώρος συνάντησης που να αναδεικνύει τη δύναμη της πολυπολιτισμικότητας και να δημιουργεί ουσιαστικές γέφυρες ανάμεσα στις κοινότητες. Έτσι, το 2021 πρότεινα να ξεκινήσουμε το Refugee Week Greece, με στόχο να φέρουμε κοντά καλλιτέχνες, οργανώσεις, πολιτιστικούς φορείς και ανθρώπους με προσφυγικό, μεταναστευτικό και τοπικό υπόβαθρο».
H ΦΕΤΙΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ: ΚΟΥΡΑΓΙΟ
Η φετινή διοργάνωση είχε συμβολική σημασία, καθώς συνέπεσε με την 75η επέτειο της Σύμβασης του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων, του θεμελιώδους διεθνούς νομικού πλαισίου που κατοχυρώνει το δικαίωμα των ανθρώπων που εκτοπίζονται να αναζητούν προστασία, ασφάλεια και αξιοπρέπεια. Μάλιστα, κεντρικό θέμα του φετινού Refugee Week Greece ήταν το «ΚΟΥΡΑΓΙΟ».
«Επιλέξαμε αυτή τη θεματική γιατί το κουράγιο είναι κάτι που διατρέχει τις ζωές όλων μας, αλλά για τους πρόσφυγες, τις προσφύγισσες, τους μετανάστες και τις μετανάστριες αποτελεί καθημερινή αναγκαιότητα. Είναι η δύναμη που χρειάζεται κανείς για να αφήσει πίσω το σπίτι του, να διασχίσει σύνορα, να ξεκινήσει από την αρχή σε μια νέα χώρα, να μάθει μια νέα γλώσσα, να προσαρμοστεί σε ένα διαφορετικό κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον και να συνεχίσει να ονειρεύεται ένα καλύτερο μέλλον», ανέφερε η κα Ντζιώρα.
ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΠΟΥ ΣΤΗΡΙΖΟΥΝ ΤΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ
Το φεστιβάλ έχει λάβει σημαντική στήριξη από ομάδες πολιτών, οργανώσεις, πολιτιστικούς φορείς, καλλιτέχνες και ακαδημαϊκά ιδρύματα που έχουν συμβάλει όχι μόνο χρηματικά, αλλά ουσιαστικά σε επίπεδο τεχνογνωσίας και διασύνδεσης με τις κοινότητες. Κάποιοι από τους οργανισμούς είναι η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR Greece), η UNICEF Greece και η Διεθνής Αμνηστία – Ελληνικό Τμήμα.
Η κα Ντζιώρα εξέφρασε την άποψη πως «το πιο σημαντικό επίτευγμα αυτών των πέντε χρόνων είναι η μεγάλη ανταπόκριση που έχουμε λάβει από τις ίδιες τις κοινότητες και τους ανθρώπους που εργάζονται καθημερινά στο πεδίο. Σήμερα, το Refugee Week Greece υποστηρίζεται από ένα ευρύ δίκτυο συνεργαζόμενων οργανισμών που δραστηριοποιούνται στους τομείς της μετανάστευσης, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της εκπαίδευσης, του πολιτισμού και της κοινωνικής συμμετοχής».
Επιπλέον μια σημαντική πρόκληση που αντιμετωπίζει το φεστιβάλ και έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της διεύρυνσης των δυνατοτήτων του, είναι η εύρεση σταθερής χρηματοδότησης.
«Η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζουμε δεν είναι κοινωνικής αντίδρασης, αλλά βιωσιμότητας. Συγκεκριμένα, η εύρεση σταθερής χρηματοδότησης ώστε να μπορούμε να σχεδιάζουμε και να υλοποιούμε προγράμματα καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου και όχι μόνο σε επίπεδο φεστιβαλικών εβδομάδων».
ΜΙΑ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΥΝΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε η κα Ντζιώρα στον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται το φεστιβάλ, υπογραμμίζοντας τον συμμετοχικό του χαρακτήρα και την ενεργό συμμετοχή των ίδιων των κοινοτήτων στον σχεδιασμό και την υλοποίηση των δράσεων.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει δραστηριότητες που συνδέονται με τον αθλητισμό, τον πολιτισμό, το παιχνίδι και τη δημιουργική έκφραση, προσφέροντας ευκαιρίες συνάντησης, συνεργασίας και ουσιαστικής αλληλεπίδρασης. Στόχος είναι η διαμόρφωση μιας κοινής, συλλογικής εμπειρίας που ενώνει ανθρώπους διαφορετικών καταβολών μέσα από τη συμμετοχή και τον διάλογο.
«Δουλεύουμε πάντα σε στενή συνεργασία με τις ίδιες τις κοινότητες, σχεδιάζοντας δράσεις από κοινού και όχι «για» αυτές. Αυτή η συμμετοχική προσέγγιση δημιουργεί εμπιστοσύνη, ασφάλεια και αίσθηση συνιδιοκτησίας του προγράμματος. Μέσα από την τέχνη, το παιχνίδι, τη δημιουργία και τη συλλογική εμπειρία, οι άνθρωποι συναντιούνται πέρα από τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις, με έναν τρόπο πιο άμεσο και ανθρώπινο», τόνισε η κα Ντζιώρα.
ΟΙ ΑΦΑΝΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΚΑΛΟΣΥΝΗΣ
Αξιοποιώντας το φετινό θέμα του φεστιβάλ, «ΚΟΥΡΑΓΙΟ», οι διοργανωτές έστειλαν ανοιχτή πρόσκληση σε καλλιτέχνες να δημιουργήσουν έργα που θα αποτυπώνουν την συγκεκριμένη έννοια. Έργα που αποδίδουν την σημασία του κουράγιου από τις μικρές και πολύ συχνά απαρατήρητες στιγμές της καθημερινότητας.
«Θέλαμε να υπενθυμίσουμε ότι το κουράγιο δεν εκδηλώνεται μόνο στις μεγάλες στιγμές, βρίσκεται και στις μικρές, καθημερινές πράξεις: στο να ανοίγεις την πόρτα σου σε έναν νέο γείτονα, να ακούς μια ιστορία διαφορετική από τη δική σου, να διαβάζεις ένα βιβλίο που διευρύνει την οπτική σου για τον κόσμο, να ζητάς βοήθεια, να εκφράζεις τη γνώμη σου ή απλώς να έχεις το θάρρος να είσαι ο εαυτός σου».
Στο πλαίσιο του φεστιβάλ πραγματοποιήθηκε η έκθεση «Memory and Courage» στην οποία συμμετείχαν καλλιτέχνες με προσφυγικό, μεταναστευτικό ή διασπορικό υπόβαθρο, ένας εκ των οποίων ήταν και ο Αυστραλός εκδότης Christopher Lappas.
Σύμφωνα με την κα Ντζιώρα «ιδιαίτερη θέση στην έκθεση είχε το έργο ‘Gaza Girl’, μια συνεργασία της Παλαιστίνιας εικονογράφου και γελοιογράφου Safaa Odah με τον Αυστραλό εκδότη Christopher Lappas και τον εκδοτικό οίκο Ilura Press. Το έργο βασίστηκε στη δύναμη της αφήγησης και στη σχέση εμπιστοσύνης και σεβασμού μεταξύ δημιουργών, και παρουσιάστηκε μέσα από μια σειρά 19 εικονογραφήσεων που προσκάλεσαν το κοινό να βιώσει μια βαθιά ανθρώπινη ιστορία ανθεκτικότητας, μνήμης και επιβίωσης».
ΕΝΑ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΦΥΠΝΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ
Πρωτοβουλίες όπως το Refugee Week Greece δεν περιορίζονται στις ημέρες που διαρκεί το φεστιβάλ, αλλά διαμορφώνουν μια συνθήκη ευαισθητοποίησης και ένταξης για τον μόχθο και τις δυσκολίες που έχουν βιώσει προσφυγικές και μεταναστευτικές κοινότητες που ζουν στο περιθώριο. Μέσα από την τέχνη και δημιουργικά πολιτισμικά δρώμενα καλλιεργείται μια συνθήκη αλληλεπίδρασης με διαφορετικούς πολιτισμούς που εξαλείφει στερεότυπα και προκαταλήψεις.
Όπως ανέφερε η κα Ντζιώρα:
«Ο εκτοπισμός και η απώλεια μίας πατρίδας δεν είναι αφηρημένες έννοιες· είναι μια βαθιά οδυνηρή και καθημερινή πραγματικότητα για χιλιάδες ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων στη Γάζα και σε πολλές περιοχές του Κόσμου. Μέσα από την τέχνη, ιστορίες και βιωματικές δράσεις, μπορούμε να προσεγγίσουμε αυτές τις εμπειρίες με έναν πιο ανθρώπινο και άμεσο τρόπο, που ξεπερνά στατιστικές και τα πρωτοσέλιδα».
«Το φεστιβάλ δίνει χώρο στο να μην ξεχνιούνται τα ακόμη δυστυχώς ανοιχτά και επώδυνα ζητήματα της εποχής μας, όπως η συνεχιζόμενη βία και ο πόλεμος στη Γάζα, και να μπορούν οι άνθρωποι να εκφράζονται μέσα από την τέχνη, τον λόγο και τη συλλογική εμπειρία. Με αυτόν τον τρόπο, ο πολιτισμός δεν λειτουργεί μόνο ως εργαλείο ευαισθητοποίησης, αλλά και ως χώρος μνήμης, έκφρασης και δημοκρατικού διαλόγου γύρω από όσα μας αφορούν βαθιά. Έχει τη δύναμη να ανοίγει δύσκολες συζητήσεις με έναν τρόπο που δεν διχάζει, αλλά συνδέει. Και μέσα από αυτή τη σύνδεση, μπορούμε να χτίσουμε περισσότερη ευαισθητοποίηση, αλλά και μεγαλύτερη συλλογική ευθύνη απέναντι σε όσα συμβαίνουν γύρω μας».
The post Refugee Week Greece: Ένα φεστιβάλ που μας αφορά όλους appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.