Οι καταζητούμενοι που προστατεύθηκαν από την Τουρκία, ο ύποπτος που συνελήφθη στο Κιργιστάν και αφέθηκε ελεύθερος, οι πολιτικές καριέρες στα κατεχόμενα και οι αποφάσεις του ΕΔΑΔ που παραμένουν χωρίς ουσιαστική εκτέλεση
Το βράδυ του περασμένου Σαββάτου, στο Παραλίμνι, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης στάθηκε μπροστά σε φωτογραφίες τριάντα χρόνων και τις χαρακτήρισε «αδιάσειστα ντοκουμέντα» δύο εγκλημάτων. Την Κυριακή τελέστηκε το 30ο ετήσιο μνημόσυνο του Τάσου Ισαάκ και του Σολωμού Σολωμού στον Άγιο Δημήτριο. Μοτοσικλετιστές από όλες τις ελεύθερες περιοχές και την Ελλάδα έφτασαν ως το οδόφραγμα της Δερύνειας, αποθέτοντας για ακόμα μια φορά το ίδιο αίτημα. Να εκτελεστούν, επιτέλους, τα εντάλματα σύλληψης. Ο Δήμος Παραλιμνίου – Δερύνειας εγκαινίασε και μνημείο για τους δύο ηρωομάρτυρες.
Ωραία τα λόγια, πατριωτικές οι εικόνες, συγκινητική η τελετή, μόνο που 30 χρόνια μετά, οι άνθρωποι που κρατούσαν τα ρόπαλα, τις πέτρες και τα όπλα, εκείνο το καλοκαίρι του 1996, δεν κάθισαν ποτέ τους στο εδώλιο. Κάθονται σε πολυθρόνες.
Ο ένας υπήρξε αναπληρωτής «πρωθυπουργός» του ψευδοκράτους, ο άλλος πόζαρε χαμογελαστός δίπλα στον Ταγίπ Ερντογάν και ένας τρίτος ταξίδεψε ανενόχλητος σε Αζερμπαϊτζάν, Κιργιστάν, ακόμα και για καλοκαιρινές διακοπές στην Τυνησία. Κι εμείς, κάθε Αύγουστο, ανάβουμε ένα κερί και λέμε πως δεν ξεχνάμε. Ας δούμε, λοιπόν, τι ακριβώς δεν ξεχνάμε και τι ακριβώς δεν κάναμε ποτέ γι’ αυτό.
Στη φετινή εκδήλωση η Πρωτοβουλία Μνήμης Ισαάκ – Σολωμού, μαζί με τον Δήμο Παραλιμνίου – Δερύνειας, οργάνωσε πορείες μοτοσικλετιστών από όλες τις ελεύθερες περιοχές, σε συνέχεια ενός οδοιπορικού που είχε πραγματοποιηθεί τον περασμένο Ιούλιο στην Ελλάδα, με προορισμό συμβολικά την κατεχόμενη Κερύνεια. Οι διοργανωτές το είπαν ξεκάθαρα, ότι ο αγώνας μνήμης είναι άρρηκτα δεμένος με το αίτημα επιστροφής και με την απόδοση δικαιοσύνης. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας παρέστη προσωπικά, μίλησε για «ηθικούς αυτουργούς» και «φυσικούς εκτελεστές» και υποσχέθηκε πως «όταν θέλουμε να γίνει κάτι, θα γίνει». Το ίδιο, περίπου με τα ίδια λόγια, έχει ακουστεί και στην 25η, και στην 20η, και στην 15η επέτειο των εγκλημάτων. Η υπόσχεση παραμένει ίδια.. το αποτέλεσμα, δυστυχώς, επίσης.
Δύο κηδείες σε τρεις μέρες
Τον Αύγουστο του 1996 η Κυπριακή Ομοσπονδία Μοτοσικλετιστών οργάνωσε αντικατοχική πορεία με αφετηρία το Βερολίνο και τερματισμό την κατεχόμενη Κερύνεια, με σύνθημα «Απελευθέρωση η μόνη λύση». Στις 11 Αυγούστου, περίπου 7.000 μοτοσικλετιστές έφτασαν στα οδοφράγματα της νεκρής ζώνης. Ο 24χρονος Τάσος Ισαάκ, από την Αμμόχωστο, προσπάθησε να βοηθήσει έναν συμπολίτη του που δεχόταν επίθεση. Βρέθηκε παγιδευμένος στο συρματόπλεγμα και οργανωμένοι Τουρκοκύπριοι μαζί με μέλη των Γκρίζων Λύκων τον αποτελείωσαν με ρόπαλα και πέτρες, μπροστά στα μάτια της Ειρηνευτικής Δύναμης του ΟΗΕ και τηλεοπτικών συνεργείων που κατέγραφαν τα πάντα. Άφησε πίσω έγκυο σύζυγο και η κόρη του, Αναστασία, γεννήθηκε τον επόμενο μήνα.
Τρεις μέρες αργότερα, ανήμερα της κηδείας του Ισαάκ, ο 26χρονος εξάδελφός του Σολωμός Σολωμού κατευθύνθηκε προς το ίδιο σημείο για να αφήσει λουλούδια. Ξέφυγε από τους ειρηνευτές, ανέβηκε σε στύλο για να κατεβάσει την τουρκική σημαία και δέχτηκε πυρά από το απέναντι φυλάκιο. Στο πλευρό του τότε ηγέτη της κατοχής, Ραούφ Ντενκτάς, στεκόταν εκείνη τη στιγμή ο άνθρωπος που τράβηξε τη σκανδάλη. Θα τον θυμηθούμε παρακάτω με το όνομά του, γιατί έχει όνομα, έχει βιογραφικό και έχει, μέχρι σήμερα, «κρατικό» αξίωμα.
Δεκατρία εντάλματα, μηδέν συλλήψεις
Ο τότε Γενικός Εισαγγελέας, αείμνηστος Αλέκος Μαρκίδης δεν άφησε την υπόθεση στα λόγια. Το φθινόπωρο του 1996 εκδόθηκαν συνολικά δεκατρία εθνικά εντάλματα σύλληψης, τα οποία διαβιβάστηκαν στην Interpol. Ο διεθνής αστυνομικός οργανισμός αποδέχθηκε την καταχώρηση δέκα ονομάτων, πέντε για τη δολοφονία Ισαάκ και πέντε για τη δολοφονία Σολωμού και απέρριψε τα υπόλοιπα τρία αιτήματα, κρίνοντας ανεπαρκή τα αποδεικτικά στοιχεία εναντίον τους.
Το 2013, για καθαρά διαδικαστικούς λόγους, τα αρχικά εντάλματα για την υπόθεση Ισαάκ ακυρώθηκαν και το Επαρχιακό Δικαστήριο Αμμοχώστου εξέδωσε οκτώ νέα. Σήμερα ισχύουν «κόκκινες ειδοποιήσεις» της Interpol και για τους οκτώ, ανανεούμενες κάθε πέντε χρόνια, όμως ποτέ δεν εκδόθηκαν ευρωπαϊκά εντάλματα σύλληψης. Στην υπόθεση Σολωμού, από τα πέντε πρόσωπα που ζητήθηκε αρχικά η σύλληψή τους τον Οκτώβριο του 1996, μόνο για δύο εξασφαλίστηκε τελικά «κόκκινη ειδοποίηση» και μόνο γι’ αυτούς τους δύο υπάρχουν και ευρωπαϊκά εντάλματα σύλληψης. Ένας από τους υπόλοιπους τρεις, ο πρώην υποστράτηγος του κατοχικού στρατού Χασάν Κουντακτσί, πέθανε πριν από περίπου δύο χρόνια, έχοντας ζήσει, όπως και οι άλλοι, μια ολόκληρη ζωή δίχως ποτέ να δώσει λόγο σε δικαστήριο.
Το ερώτημα το έθεσε πρόσφατα δημόσια ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Κερύνειας Νικόλας Κωνσταντινίδης, πυροδοτώντας κοινοβουλευτική ερώτηση προς τον Υπουργό Δικαιοσύνης. Ισχύουν ακόμα τα εντάλματα, ισχύουν οι κόκκινες ειδοποιήσεις, εντάχθηκαν τα στοιχεία στο σύστημα Σένγκεν; Ο Πρόεδρος του Κινήματος Οικολόγων τέως βουλευτής Σταύρος Παπαδούρης, που κατέθεσε την ερώτηση, Σταύρος Παπαδούρης, θεωρούσε τα ερωτήματα «πολύ εύλογα» και ευχόταν να έχουν γίνει «όλες οι δέουσες ενέργειες».
Επιβεβαιώθηκε ότι τα εντάλματα ισχύουν. Ισχύουν, όμως, στα χαρτιά γιατί στην πράξη, κανείς δεν έχει συλληφθεί ποτέ και κανείς δεν έχει οδηγηθεί στη δικαιοσύνη. Τι αξία έχει ένα ένταλμα που κανείς δεν σκοπεύει να εκτελέσει; Διακοσμητική.
Το κράτος δεν στάθηκε άπραγο το 1996. Ο Αλέκος Μαρκίδης κινήθηκε γρήγορα, η αστυνομία δούλεψε με βάση τηλεοπτικό και φωτογραφικό υλικό υψηλής ποιότητας, σπάνιο πλεονέκτημα σε υποθέσεις δολοφονίας και τα ονόματα ταυτοποιήθηκαν μέσα σε λίγες εβδομάδες. Το πρόβλημα δεν βρίσκεται στην αστυνομική έρευνα του 1996. Βρίσκεται στο τι έγινε ή μάλλον στο τι δεν έγινε, τα επόμενα τριάντα χρόνια σε επίπεδο διπλωματικής πίεσης. Ένα ένταλμα Interpol χωρίς ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης πίσω του είναι σαν επιταγή χωρίς αντίκρισμα.
Οι 6 δολοφόνοι του Ισαάκ
• Χασίμ Γιλμάζ
Τούρκος έποικος και, σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, πρώην μέλος της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών ΜΙΤ. Το 1996 διατηρούσε καφενείο στην κατεχόμενη Κερύνεια. Αναγνωρίστηκε στο φωτογραφικό υλικό ως ένα από τα πρόσωπα που βρίσκονταν στην ομάδα η οποία επιτέθηκε στον Ισαάκ. Μετά την έκδοση του εντάλματος χάθηκαν τα ίχνη του. Δεν υπάρχει αξιόπιστη πληροφορία ότι ανακρίθηκε ή ότι του ζητήθηκαν εξηγήσεις από τις τουρκικές αρχές.
• _*Νεϊφέλ Μουσταφά Εργκούν*_
Ήταν περίπου 26 ετών και υπηρετούσε στην παράνομη «αστυνομία» του κατοχικού καθεστώτος. Είχε μεταφερθεί στην Κύπρο από την Τουρκία σε μικρή ηλικία και αναγνωρίστηκε σε φωτογραφίες της δολοφονίας. Το γεγονός ότι ήταν μέλος ένοπλου σώματος έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το ΕΔΑΔ διαπίστωσε ότι «αστυνομικοί» όχι μόνο δεν προστάτευσαν τον Ισαάκ αλλά συμμετείχαν στον ξυλοδαρμό. Για τη μετέπειτα πορεία του δεν υπάρχουν επαρκώς διασταυρωμένα δημόσια στοιχεία.
• _*Πολάτ Φικρέτ Κορελί*_
Τουρκοκύπριος από την κατεχόμενη Αμμόχωστο, μόλις 17 ετών το 1996. Αναγνωρίστηκε μέσα από φωτογραφικό υλικό. Το νεαρό της ηλικίας του δεν αναιρεί την ποινική διερεύνηση της συμμετοχής του, αλλά καθιστά ακόμη πιο ενδεικτικό το περιβάλλον μέσα στο οποίο οργανώθηκε η επίθεση. Και γι’ αυτόν δεν υπάρχει μεταγενέστερη αξιόπιστη δημόσια καταγραφή.
• Φικρέτ Βελί Κορελί
Πατέρας του Πολάτ Κορελί, Τουρκοκύπριος με καταγωγή από την Πάφο, ο οποίος εργαζόταν ως επιδιορθωτής ποδηλάτων και μοτοσικλετών στην κατεχόμενη Αμμόχωστο. Το όνομά του καταγράφεται ρητώς στη μαρτυρία αξιωματικού της κυπριακής Αστυνομίας που περιλήφθηκε στον φάκελο του ΕΔΑΔ. Σε αρκετές μεταγενέστερες δημοσιεύσεις το όνομά του δεν εμφανιζόταν, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί η λανθασμένη εντύπωση ότι οι ύποπτοι ήταν πέντε.
• Μεχμέτ Μουσταφά Αρσλάν
Τούρκος έποικος, περίπου 41 ετών τότε, και επικεφαλής των «Γκρίζων Λύκων» στα κατεχόμενα. Η θέση του τον τοποθετεί στην καρδιά της οργανωμένης παρουσίας των Τούρκων εθνικιστών στη Δερύνεια. Για τον Αρσλάν υπήρχαν μαρτυρίες και πληροφορίες συμμετοχής στον ξυλοδαρμό. Ούτε αυτός ανακρίθηκε από τις τουρκικές αρχές ούτε υπήρξε γνωστή προσπάθεια περιορισμού των δραστηριοτήτων του.
• Ερχάν Αρικλί
Αποτελεί την πιο προκλητική περίπτωση. Ήταν περίπου 34 ετών, έποικος από την περιοχή του Αρνταχάν, με στενή σχέση με οργανώσεις εποίκων και τουρκικού εθνικισμού. Η έρευνα τον τοποθέτησε μεταξύ των προσώπων που συμμετείχαν στην επίθεση κατά του Ισαάκ. Τον Σεπτέμβριο του 2012 συνελήφθη στο Κιργιστάν. Η Κυπριακή Δημοκρατία ζήτησε την έκδοσή του και απέστειλε συμπληρωματικά στοιχεία. Η Τουρκία κινητοποιήθηκε διπλωματικά, η έκδοση δεν έγινε και ο Αρικλί αφέθηκε ελεύθερος.
Η σύλληψη δεν ανέκοψε την πορεία του. Το 2014 επέστρεψε στα κατεχόμενα, ίδρυσε πολιτικό κίνημα και στη συνέχεια το Κόμμα Αναγέννησης, το οποίο εκφράζει κυρίως τους εποίκους. Το 2018 εξελέγη «βουλευτής». Το 2020 ήταν υποψήφιος για την «προεδρία» του ψευδοκράτους και ακολούθως διορίστηκε «αναπληρωτής πρωθυπουργός» και «υπουργός Οικονομίας και Ενέργειας». Από το 2022 κατέχει το χαρτοφυλάκιο των «Δημοσίων Έργων και Μεταφορών», θέση την οποία εξακολουθεί να κατέχει. Με άλλα λόγια, το μόνο πρόσωπο που συνελήφθη για μία από τις δύο δολοφονίες όχι μόνο δεν οδηγήθηκε στη Δικαιοσύνη, αλλά ανταμείφθηκε πολιτικά.
Οι 5 δολοφόνοι του Σολωμού
• Κενάν Ακίν
Ο άνθρωπος με τα πολιτικά που φαίνεται στο μπαλκόνι του τουρκικού παρατηρητηρίου να σημαδεύει τον Σολωμού. Αυτόπτες μάρτυρες, μεταξύ των οποίων μέλη της Ειρηνευτικής Δύναμης, τον αναγνώρισαν ως έναν από τους δράστες. Υπήρξε «υπουργός Γεωργίας», «βουλευτής» και στέλεχος κομμάτων στα κατεχόμενα.
Οι δηλώσεις του υπήρξαν αντιφατικές. Κατά καιρούς υποστήριξε ότι κρατούσε όπλο αλλά δεν έριξε τη μοιραία σφαίρα. Άλλοτε είπε ότι είχε λάβει εντολή από τον τότε στρατιωτικό διοικητή Χαλίλ Σαντραζάμ, ο οποίος το διέψευσε. Σε συνέντευξή του στο «Πρώτο Θέμα» 2009 εμφανίστηκε αμετανόητος, λέγοντας ουσιαστικά πως, αν συνέβαινε ξανά το ίδιο, θα πυροβολούσε.
Το 2004 συνελήφθη στην Κωνσταντινούπολη, επειδή επιχείρησε να περάσει από το αεροδρόμιο περίπου χίλια λαθραία κινητά τηλέφωνα μέσα σε δύο βαλίτσες. Η σύλληψη για λαθρεμπόριο δεν ενεργοποίησε την παράδοσή του για τον φόνο του Σολωμού. Ελεύθερος πλέον, συνέχισε να εμφανίζεται σε πολιτικές εκδηλώσεις. Το 2020 φωτογραφήθηκε δίπλα στον Ταγίπ Ερντογάν και τον Ερσίν Τατάρ κατά την επίσκεψη του Τούρκου Προέδρου στα κατεχόμενα, ενώ το 2024 συμμετείχε σε κομματικό συνέδριο του Ερχάν Αρικλί. Η κόκκινη ειδοποίηση εξακολουθεί να είναι ενεργή.
• Ερντάλ Χατζιαλί Εμανέτ
Ήταν διοικητής των λεγόμενων ειδικών δυνάμεων της τουρκοκυπριακής «αστυνομίας». Αναγνωρίστηκε από πολλούς μάρτυρες ως ένας από τους ενόπλους που πυροβόλησαν τον Σολωμού. Αντί να τεθεί σε διαθεσιμότητα ή να ερευνηθεί, συνέχισε να ανεβαίνει στην ιεραρχία. Έφτασε στη θέση του δεύτερου βοηθού του «αρχηγού αστυνομίας» και αποχώρησε οικειοθελώς με σύνταξη τον Ιούλιο του 2012. Παραμένει ένα από τα δύο πρόσωπα για τα οποία υπάρχει ενεργή κόκκινη ειδοποίηση στην υπόθεση Σολωμού.
• Χασάν Κουντακτσί
Αντιστράτηγος και διοικητής των τουρκικών κατοχικών δυνάμεων το 1996. Βρισκόταν στο μπαλκόνι του παρατηρητηρίου μαζί με άλλους ανώτατους αξιωματικούς και δεν έκανε τίποτε για να εμποδίσει ή να σταματήσει τους πυροβολισμούς. Το κυπριακό ένταλμα αφορούσε τον ρόλο του στην επιχείρηση και την ευθύνη της ανώτατης στρατιωτικής διοίκησης.
Η Interpol δεν ενέκρινε κόκκινη ειδοποίηση εναντίον του, θεωρώντας ότι τα στοιχεία δεν τεκμηρίωναν επαρκώς ατομική ποινική ευθύνη. Μετά την Κύπρο ανέλαβε τη Διοίκηση Επιμελητείας του τουρκικού στρατού και αποστρατεύθηκε το 1997. Έγραψε βιβλία, παρέμεινε δημόσιο πρόσωπο στην Τουρκία και εντάχθηκε το 2017 στο εθνικιστικό Κόμμα Πατρίδας. Πέθανε στις 16 Ιανουαρίου 2023, χωρίς να ανακριθεί ή να δικαστεί για όσα έγιναν στη Δερύνεια.
• Μεχμέτ Καρλί
Υποστράτηγος και διοικητής της 28ης Μεραρχίας του τουρκικού στρατού στην κατεχόμενη Κύπρο. Σύμφωνα με τον φάκελο που τέθηκε ενώπιον του ΕΔΑΔ, βρισκόταν επίσης στο μπαλκόνι του παρατηρητηρίου και παρακολουθούσε την εξέλιξη χωρίς να παρέμβει. Εκδόθηκε κυπριακό ένταλμα, αλλά το αίτημα για κόκκινη ειδοποίηση δεν έγινε δεκτό από την Interpol. Η μετέπειτα πορεία του δεν έχει καταγραφεί επαρκώς σε δημόσιες και αξιόπιστες πηγές.
• Αττίλα Σαβ
Ήταν ο «αρχηγός αστυνομίας» του κατοχικού καθεστώτος και ένας από τους ανώτατους αξιωματούχους που είχαν την ευθύνη του σχεδιασμού και της διαχείρισης των μέτρων στη Δερύνεια. Το όνομά του περιλήφθηκε στα πέντε κυπριακά εντάλματα για τη δολοφονία Σολωμού, αλλά όχι στις δύο κόκκινες ειδοποιήσεις που τελικώς ενέκρινε η Interpol. Ούτε γι’ αυτόν υπάρχει γνωστή τουρκική ποινική έρευνα.
Καταδίκη το 2008 στο ΕΔΑΔ
Στις 24 Ιουνίου 2008 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΑΔ) καταδίκασε την Τουρκία για την υπόθεση Ισαάκ, διαπιστώνοντας παραβίαση του άρθρου 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης (του δικαιώματος στη ζωή) τόσο ως προς την ίδια τη θανάτωση όσο και ως προς την ανεπαρκή διερεύνησή της. Την ίδια μέρα το Δικαστήριο έκρινε την Τουρκία υπεύθυνη και για τη δολοφονία του Σολωμού. Δύο δικαστικές αποφάσεις, ξεκάθαρες, δεσμευτικές, από το ανώτατο ευρωπαϊκό δικαιοδοτικό όργανο για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Για την οικογένεια Ισαάκ επιδικάστηκαν συνολικά €227.000, περιλαμβανομένων των δικαστικών εξόδων, και για την οικογένεια Σολωμού €137.000.
Και μετά; Τίποτα. Καμία εκτέλεση εντάλματος. Καμία παράδοση υπόπτου. Η Τουρκία εξακολουθεί, δεκαπέντε χρόνια μετά την απόφαση και τριάντα χρόνια μετά τα εγκλήματα, να αρνείται ακόμα και τη στοιχειώδη συνεργασία. Και η ίδια η Interpol, όσο κι αν εξέδωσε κόκκινες ειδοποιήσεις, δεν διαθέτει μηχανισμό εξαναγκασμού καθώς εξαρτάται από τη διάθεση συνεργασίας των κρατών – μελών της. Όταν ένα από αυτά τα κράτη – μέλη είναι ακριβώς αυτό που στεγάζει και προάγει τους καταζητούμενους, ο κύκλος κλείνει μόνος του, χωρίς διέξοδο.
Η ειρωνεία δεν σταματά όμως στο 2008. Οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου δεν είναι απλώς ηθικές καταδίκες που μπαίνουν σε ένα συρτάρι καθώς υπάρχει, τουλάχιστον στα χαρτιά, μηχανισμός εποπτείας εκτέλεσής τους από την Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης, το ίδιο όργανο που παρακολουθεί χρόνια τώρα και τη μεγάλη «4η Διακρατική Προσφυγή» της Κύπρου κατά της Τουρκίας για τις συνέπειες της εισβολής του 1974. Η υπόθεση Ισαάκ εντάσσεται ουσιαστικά στην ίδια λογική εκκρεμότητας. Η Τουρκία καταδικάζεται, η Επιτροπή Υπουργών καταγράφει «μη συμμόρφωση», και ο κύκλος επαναλαμβάνεται σε κάθε περιοδική συνεδρία, χωρίς ποτέ να οδηγήσει σε ουσιαστική κύρωση. Η ίδια η αρχιτεκτονική του ευρωπαϊκού συστήματος προστασίας δικαιωμάτων προϋποθέτει καλή πίστη από το καταδικασμένο κράτος. Τι γίνεται όμως όταν αυτή η καλή πίστη απουσιάζει συστηματικά επί μισό αιώνα; Το σύστημα, απλούστατα, δεν έχει απάντηση και η υπόθεση Ισαάκ – Σολωμού είναι η πιο ανθρώπινη, πιο κραυγαλέα απόδειξη αυτού του κενού.
Δεν είναι, εξάλλου, η πρώτη φορά που ευρωπαϊκό θεσμικό όργανο καλείται να πιέσει επ’ αυτού. Ήδη από τον Οκτώβριο του 2004, ο τότε ευρωβουλευτής του Συνασπισμού (μετέπειτα ΣΥΡΙΖΑ) Δημήτρης Παπαδημούλης είχε καταθέσει επίσημη ερώτηση στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, ζητώντας συγκεκριμένες ενέργειες προς την Άγκυρα για την άμεση εκτέλεση του εντάλματος εναντίον του Κενάν Ακίν. Είκοσι δύο χρόνια μετά εκείνη την ερώτηση, ο άνθρωπος για τον οποίο ζητήθηκε η σύλληψη συνεχίζει να κυκλοφορεί ελεύθερος, να δίνει συνεντεύξεις και να φωτογραφίζεται με τον Ταγίπ Ερντογάν και τον Ερσίν Τατάρ. Το ευρωπαϊκό κοινοβουλευτικό εργαλείο λειτούργησε άψογα ως άσκηση καταγραφής, αλλά ως μοχλός πίεσης, απέτυχε παταγωδώς.
Ερώτημα που κανείς δεν θέλει να απαντήσει
Τριάντα χρόνια μετά, η ερώτηση δεν είναι πλέον «ποιοι σκότωσαν τον Τάσο Ισαάκ και τον Σολωμό Σολωμού». Αυτό το ξέρουμε, με ονόματα, ημερομηνίες, ακόμα και δημόσιες παραδοχές των ίδιων των δραστών. Η ερώτηση είναι γιατί η διεθνής κοινότητα, η Ευρωπαϊκή Ένωση συμπεριλαμβανομένης, συνεχίζει να αντιμετωπίζει την Άγκυρα ως σοβαρό διαπραγματευτικό εταίρο στο Κυπριακό, ενώ ταυτόχρονα καλύπτει έμπρακτα δύο αναγνωρισμένους δολοφόνους, έναν εκ των οποίων διαχειρίστηκε ευρωπαϊκά κονδύλια προς τους Τουρκοκύπριους από τη θέση αναπληρωτή «πρωθυπουργού».
Κάθε Αύγουστο θα υπάρχει μνημόσυνο, θα υπάρχουν στεφάνια, θα υπάρχει και κάποιος Πρόεδρος να μιλάει για «ηρωομάρτυρες» και «χρέος». Όσο, όμως, τα εντάλματα παραμένουν αχρησιμοποίητα χαρτιά σε ένα συρτάρι της Interpol, η λέξη «δικαιοσύνη» σε αυτή την υπόθεση παραμένει απλώς σχήμα λόγου.
Η Τουρκία δεν έκρυψε ποτέ τους καταζητούμενους. Τους είχε μπροστά στις κάμερες, στα «υπουργικά» έδρανα, στην «αστυνομία», στον στρατό και στα κομματικά συνέδρια. Δεν αμφισβήτησε ότι βρίσκονταν υπό τον έλεγχό της, απλώς αρνήθηκε να τους παραδώσει ή να τους δικάσει.
Ο Τάσος Ισαάκ και ο Σολωμός Σολωμού δεν χάθηκαν μέσα στην ομίχλη ενός πολέμου, ώστε να αναζητούνται ακόμη οι συνθήκες του θανάτου τους. Δολοφονήθηκαν σε καιρό κατάπαυσης του πυρός, μπροστά στα μάτια του ΟΗΕ και ολόκληρου του κόσμου.
Τα πρόσωπα έχουν ονόματα. Τα ονόματα βρίσκονται σε δικαστικούς φακέλους. Οι φάκελοι παραμένουν ανοιχτοί. Αυτό που παραμένει κλειστό είναι η πόρτα της Δικαιοσύνης.