Με τη στεγαστική κρίση, την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, την τουριστική ανάπτυξη, την κλιματική αλλαγή και το μεγάλο ζητούμενο μιας πιο βιώσιμης και ανθρώπινης πόλης να βρίσκονται στο επίκεντρο, ολοκληρώθηκε το διήμερο συνέδριο «Διάλογοι για την Αθήνα: Από τον μύθο στη σύγχρονη πόλη», που διοργάνωσε το «Βήμα» στις 6 και 7 Οκτωβρίου 2026.
Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε στην Αίθουσα Τελετών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, υπό την αιγίδα του ΕΚΠΑ και του Δήμου Αθηναίων, με την υποστήριξη της Περιφέρειας Αττικής και σε συνεργασία με το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκε η Αθήνα του σήμερα αλλά και η Αθήνα των επόμενων δεκαετιών. Πολιτικοί, οικονομολόγοι, πανεπιστημιακοί, αρχιτέκτονες, επιστήμονες και άνθρωποι του πολιτισμού από την Ελλάδα και το εξωτερικό επιχείρησαν να φωτίσουν τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ελληνική πρωτεύουσα, αλλά και να καταθέσουν προτάσεις για την επόμενη ημέρα της.
Η στεγαστική κρίση στο επίκεντρο
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που απασχόλησαν το συνέδριο ήταν η στεγαστική κρίση, η οποία επηρεάζει πλέον άμεσα την καθημερινότητα χιλιάδων κατοίκων της Αθήνας.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης της προσφοράς κατοικιών, στην αξιοποίηση νέων πολεοδομικών εργαλείων, αλλά και στο ζήτημα των βραχυχρόνιων μισθώσεων και των επιπτώσεών τους στην αγορά κατοικίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η παρέμβαση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη σχετικά με το ύψος των κτιρίων. Η δυνατότητα ανέγερσης υψηλότερων κτιρίων τέθηκε ως μία από τις πιθανές πολεοδομικές επιλογές που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αύξηση της διαθέσιμης κατοικίας και να δώσουν νέες απαντήσεις στις πιέσεις που δέχεται η πρωτεύουσα.
Ωστόσο, το συνέδριο δεν περιορίστηκε στην καταγραφή των προβλημάτων. Το μεγάλο ζητούμενο ήταν η αναζήτηση εφαρμόσιμων λύσεων που θα μπορούσαν να αλλάξουν την εικόνα της Αθήνας τα επόμενα χρόνια.
Από τη βιομηχανία στον τουρισμό και τις υπηρεσίες
Ένας ακόμη βασικός άξονας των συζητήσεων ήταν η μεταμόρφωση του οικονομικού μοντέλου της Αθήνας.
Η σταδιακή υποχώρηση της βιομηχανικής δραστηριότητας και η ενίσχυση του τουρισμού, των υπηρεσιών και των νέων οικονομικών δραστηριοτήτων έχουν αλλάξει σημαντικά τον χαρακτήρα της πόλης. Η Αθήνα καλείται πλέον να διαχειριστεί την τουριστική της επιτυχία, χωρίς αυτή να λειτουργεί εις βάρος της ποιότητας ζωής των μόνιμων κατοίκων.
Παράλληλα, αναδείχθηκε ο καθοριστικός ρόλος του κράτους και των πολιτικών αποφάσεων στη διαμόρφωση της πόλης, ενώ ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη διαχρονική ιστορική και πολιτιστική σημασία της Αθήνας.
Η πρωτεύουσα δεν αποτελεί μόνο το οικονομικό και διοικητικό κέντρο της χώρας. Είναι μια πόλη με παγκόσμια συμβολική αξία, η οποία καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ιστορία της και στις απαιτήσεις μιας σύγχρονης ευρωπαϊκής μητρόπολης.
Τι Αθήνα θέλουμε για το μέλλον;
Σημαντικό μέρος του συνεδρίου αφιερώθηκε στην αρχιτεκτονική, τον αστικό σχεδιασμό και τη βιωσιμότητα.
Διεθνώς αναγνωρισμένοι αρχιτέκτονες και ειδικοί κατέθεσαν ιδέες και προτάσεις για μια Αθήνα πιο ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή, περισσότερο λειτουργική και φιλική προς τους κατοίκους της.
Στους διεθνείς ομιλητές περιλαμβάνονταν ο Daniel Mendelsohn, Καθηγητής Ανθρωπιστικών Επιστημών Charles Ranlett Flint στο Bard College, η Βρετανίδα ιστορικός και συγγραφέας Bettany Hughes, ο αρχιτέκτονας Massimiliano Fuksas, ο Carlos Moreno, επιστημονικός διευθυντής ερευνητικού εργαστηρίου στο IAE Paris – Sorbonne του Université Paris, ο καθηγητής Εφαρμοσμένης Πρακτικής στο MIT Kent Larson και ο αρχιτέκτονας τοπίου και ιδρυτής του Bureau Bas Smets, Bas Smets.
Οι διαφορετικές προσεγγίσεις ανέδειξαν την ανάγκη για έναν νέο τρόπο σχεδιασμού της πόλης, στον οποίο η ανάπτυξη θα συνδυάζεται με την προστασία του περιβάλλοντος, την κοινωνική συνοχή και τη βελτίωση της καθημερινότητας.
Παρουσία κορυφαίων πολιτικών και θεσμικών προσώπων
Το συνέδριο συγκέντρωσε σημαντικές πολιτικές και θεσμικές παρουσίες. Την έναρξη των εργασιών κήρυξε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, ενώ συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης, ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής Νίκος Ανδρουλάκης, η πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου και ο πρώην Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς.
Στις εργασίες συμμετείχε επίσης ο πρώην πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, καθώς και ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου, ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς και ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας.
Το «παρών» έδωσαν ακόμη ο πρώην Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και πρώην Υπουργός Εξωτερικών Ευάγγελος Βενιζέλος, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, ο Πρόεδρος του ΣΕΒ Σπύρος Θεοδωρόπουλος, η πρώην επίτροπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Μαρία Δαμανάκη, καθώς και οι πρυτανικές αρχές κορυφαίων πανεπιστημιακών ιδρυμάτων της χώρας.
Η μεγάλη πρόκληση για την Αθήνα
Οι «Διάλογοι για την Αθήνα» ανέδειξαν τελικά ένα ερώτημα που ξεπερνά τα όρια μιας συζήτησης για την πολεοδομία ή την οικονομία: ποια πόλη θέλουμε να είναι η Αθήνα στο μέλλον;
Μια πόλη που θα συνεχίσει να προσελκύει εκατομμύρια επισκέπτες, να αναπτύσσεται οικονομικά και να διατηρεί τη διεθνή της ακτινοβολία, αλλά ταυτόχρονα θα παραμένει κατοικήσιμη για τους ανθρώπους που ζουν σε αυτήν.
Η στεγαστική κρίση, η κλιματική αλλαγή, η τουριστική πίεση, οι αλλαγές στην οικονομία και η ανάγκη αναβάθμισης του δημόσιου χώρου συνθέτουν ένα σύνθετο παζλ για την επόμενη ημέρα της πρωτεύουσας.
Το βασικό συμπέρασμα του διήμερου συνεδρίου ήταν πως η Αθήνα διαθέτει ένα μοναδικό πλεονέκτημα: την ιστορία και την πολιτιστική της κληρονομιά. Η μεγάλη πρόκληση είναι να μπορέσει να αξιοποιήσει αυτό το κεφάλαιο χωρίς να εγκλωβιστεί σε αυτό, δημιουργώντας μια σύγχρονη, βιώσιμη, ανθεκτική και κυρίως ανθρώπινη ευρωπαϊκή μητρόπολη.
