Τη λειτουργία του ξεκινά επίσημα ο υπερυπολογιστής «Δαίδαλος», μια υποδομή υψηλών υπολογιστικών δυνατοτήτων που φιλοδοξεί να ενισχύσει τη θέση της Ελλάδας στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Στην εκδήλωση που διοργάνωσε στο Λαύριο το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης έδωσε το «παρών» ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, υπογραμμίζοντας τη σημασία των επενδύσεων σε προηγμένες τεχνολογίες.
Μητσοτάκης: «Είμαστε στην πρώτη γραμμή της επανάστασης της Τεχνητής Νοημοσύνης»
Τη σημασία των επενδύσεων που δημιουργούν υποδομές για το μέλλον, αντί της διάθεσης χρημάτων σε πρόσθετες δαπάνες, τόνισε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας στην εκδήλωση για τα εγκαίνια του υπερυπολογιστή «ΔΑΙΔΑΛΟΣ». Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι «ακούμε πολλές φορές πολλές φωνές οι οποίες το μόνο το οποίο κάνουν είναι να θέλουν να δαπανούν χρήματα που δεν έχουμε», σημειώνοντας ότι δεν αναλογίζονται «πόσο σημαντικό είναι να επενδύουμε για το μέλλον».
Ο κ. Μητσοτάκης χρησιμοποίησε το παράδειγμα του Θεμιστοκλή και της απόφασης των αρχαίων Αθηναίων για την αξιοποίηση του πλούτου από το αργυρομετάλλευμα. Όπως ανέφερε, όταν τέθηκε το ερώτημα, εάν τα χρήματα θα έπρεπε να μοιραστούν στους Αθηναίους ή να επενδυθούν, ο Θεμιστοκλής πρότεινε να διατεθούν για την κατασκευή τριήρεων.
«Τα επένδυσαν στην άμυνα λοιπόν και όλοι γνωρίζουμε στη συνέχεια πώς άλλαξε η ιστορία του κόσμου από αυτήν την επιλογή», είπε, συνδέοντας το παράδειγμα με τη σημασία των επενδύσεων σε υποδομές που θα χρειαστεί η χώρα τα επόμενα χρόνια.
Αναφερόμενος στον «ΔΑΙΔΑΛΟ», σημείωσε ότι μπορεί σήμερα η σημασία μιας τέτοιας επένδυσης να μην είναι εμφανής σε όλους, ωστόσο πρόκειται για «την υποδομή που θα μας οδηγήσει στις λεωφόρους του μέλλοντος». Όπως είπε, χωρίς τέτοιες υποδομές η Ελλάδα δεν θα μπορούσε να πραγματοποιήσει τα άλματα που επιδιώκει.
Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι απαιτείται προνοητικότητα και δυνατότητα σχεδιασμού σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου, καθώς και αντίσταση «στους εύκολους πειρασμούς και στις εύκολες ατάκες». Σημείωσε ότι σε αυτή τη λογική εντάσσεται η επιλογή της χώρας να επενδύσει στην τεχνητή νοημοσύνη, με στόχο να βρίσκεται μεταξύ των χωρών που πρωταγωνιστούν στην αξιοποίησή της.
Παράλληλα, τόνισε ότι η Ελλάδα επιδιώκει να έχει ενεργό ρόλο όχι μόνο στην αξιοποίηση των δυνατοτήτων της τεχνητής νοημοσύνης αλλά και στον έλεγχό της. Ανακοίνωσε ότι την Πέμπτη θα ψηφιστεί στη Βουλή «ίσως το πιο προχωρημένο πλαίσιο προστασίας των παιδιών μας από τους αλγορίθμους των μέσων κοινωνικής δικτύωσης», οι οποίοι, όπως είπε, έχουν ως μόνο ενδιαφέρον να κρατούν τα παιδιά «κολλημένα στις οθόνες των κινητών».
Ο κ. Μητσοτάκης σημείωσε ότι το επόμενο διάστημα θα υπάρξει μεγάλη συζήτηση για τον έλεγχο της τεχνητής νοημοσύνης, στην οποία, όπως είπε, η Ελλάδα «επιθυμεί και μπορεί και πρέπει» να είναι πρωταγωνιστής.
Αναφερόμενος στην πορεία της ψηφιακής μετάβασης της χώρας, σημείωσε ότι το 2019 η προσπάθεια ξεκίνησε με το gov.gr και με στόχο να γίνει ευκολότερη η επικοινωνία πολιτών και επιχειρήσεων με το κράτος. Όπως είπε, η Ελλάδα κατάφερε μέσα σε λίγα χρόνια να κάνει σημαντικό άλμα στην ψηφιακή διακυβέρνηση και να ξεπεράσει χώρες που βρίσκονταν πολύ πιο μπροστά.
Με την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, πρόσθεσε, το επόμενο βήμα είναι η δημιουργία των υποδομών που θα επιτρέψουν στη χώρα να αξιοποιήσει τις νέες δυνατότητες. Εξήγησε ότι η ύπαρξη εγχώριας υπολογιστικής ισχύος είναι απαραίτητη ώστε το κράτος, οι επιχειρήσεις και οι ερευνητές να μην εξαρτώνται αποκλειστικά από υποδομές τρίτων.
Ως παράδειγμα ανέφερε την εξέλιξη του gov.gr, σημειώνοντας ότι ο πολίτης θα μπορεί πλέον να συνομιλεί με την πλατφόρμα, να υποβάλλει ερωτήσεις, να λαμβάνει απαντήσεις και να χρησιμοποιεί ακόμη και τη φωνή ως τρόπο επικοινωνίας. Παράλληλα, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ερευνητές θα μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση στην υπολογιστική ισχύ του «ΔΑΙΔΑΛΟΥ» για την ανάπτυξη εφαρμογών και την πραγματοποίηση έρευνας.
Ο πρωθυπουργός διευκρίνισε ότι η Ελλάδα δεν επιδιώκει να ανταγωνιστεί τους μεγάλους αμερικανικούς τεχνολογικούς ομίλους στην ανάπτυξη των πιο προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης. «Το παιχνίδι για την Ελλάδα θα παιχτεί κυρίως σε εφαρμογές», είπε, προσθέτοντας ότι το ζητούμενο είναι πόσες startups θα μπορέσουν να αναπτύξουν νέα προϊόντα και υπηρεσίες αξιοποιώντας την υποδομή του «ΔΑΙΔΑΛΟΥ».
Αναφέρθηκε επίσης στην ανάπτυξη νέων υπολογιστικών υποδομών, μεταξύ των οποίων ο «Ίκαρος» και ένας νέος υπολογιστής στην Κοζάνη, καθώς και στην ανάπτυξη μεγάλων data centers. Όπως σημείωσε, η διατήρηση κρίσιμων δεδομένων εντός της ελληνικής επικράτειας αποτελεί σημαντικό μέρος της τεχνολογικής κυριαρχίας.
Για τις εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης στην Πολιτική Προστασία, ανέφερε ότι drones που χρησιμοποιούνται κατά την αντιπυρική περίοδο μπορούν ήδη, με τη χρήση ΑΙ, να διακρίνουν εάν ένας καπνός προέρχεται από πυρκαγιά ή από άλλη αιτία. Αναφέρθηκε επίσης στη δυνατότητα ανάπτυξης μοντέλων που θα προβλέπουν με μεγαλύτερη ακρίβεια την εξέλιξη μιας φωτιάς.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην άμυνα, σημειώνοντας ότι στον συγκεκριμένο τομέα «αλλάζουν τα πάντα», όπως δείχνουν και οι εξελίξεις στον πόλεμο στην Ουκρανία. Ανέφερε ότι η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να αναπτύξει προϊόντα και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και εκτίμησε ότι αρκετές startups από τον χώρο της άμυνας θα επιδιώξουν να αποκτήσουν πρόσβαση στις νέες υπολογιστικές υποδομές.
Ο κ. Μητσοτάκης σημείωσε ακόμη ότι το μήνυμα προς ερευνητές και επιχειρήσεις δεν είναι πλέον μόνο «μείνε εδώ», αλλά «έλα εδώ», αναφέροντας ότι υπάρχει ενδιαφέρον ξένων εταιρειών για ανάπτυξη ερευνητικών δραστηριοτήτων στην Ελλάδα. Τόνισε ότι η χώρα διαθέτει πλέον τόσο τις υποδομές όσο και το ανθρώπινο δυναμικό, ενώ αναφέρθηκε και στους Έλληνες επιστήμονες που έφυγαν στο εξωτερικό κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης.
Ο πρωθυπουργός ανέφερε, τέλος, ότι ο ίδιος και το γραφείο του χρησιμοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης και agents για τη συγκέντρωση και επεξεργασία πληροφοριών. Αναφέρθηκε συγκεκριμένα στο Claude και στο ChatGPT, λέγοντας προς τους υπουργούς ότι μπορεί πλέον «πολύ εύκολα να επιβεβαιώσω αν αυτό το οποίο μου λέτε είναι ακριβές ή όχι, τουλάχιστον να έχω μια δεύτερη άποψη».
Τόνισε, ωστόσο, ότι η τελική απόφαση στη χάραξη πολιτικής παραμένει ανθρώπινη. «Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα εκπληκτικό υποστηρικτικό εργαλείο, αλλά οι αποφάσεις είναι δικές μας», είπε.
Ο κ. Μητσοτάκης καταλήγοντας σημείωσε ότι το επόμενο βήμα είναι η πλήρης αξιοποίηση της υπολογιστικής ισχύος του «ΔΑΙΔΑΛΟΥ» από τους Έλληνες ερευνητές, τις startups και τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις, ώστε η επένδυση να αξιοποιηθεί στο μέγιστο των δυνατοτήτων της
«Δαίδαλος»: Υπολογιστική ισχύς 85,69 petaflops
Ο «Δαίδαλος» αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα έργα τεχνολογικών υποδομών της χώρας, καθώς προσφέρει υπολογιστική ισχύ που μέχρι σήμερα η Ελλάδα αναζητούσε στο εξωτερικό.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, ο υπερυπολογιστής έχει καταγράψει επίδοση 85,69 petaflops, δηλαδή περίπου 85,69 τετράκις εκατομμύρια πράξεις κινητής υποδιαστολής ανά δευτερόλεπτο. Η ισχύς του αντιστοιχεί, ως προς την υπολογιστική απόδοση, σε περίπου 85.000 ισχυρούς επιτραπέζιους υπολογιστές.
Για να γίνει αντιληπτή η κλίμακα των δυνατοτήτων του, οι υπολογισμοί που μπορεί να ολοκληρώσει σε ένα λεπτό θα απαιτούσαν περίπου δύο μήνες σε έναν συμβατικό υπολογιστή, σύμφωνα με τη σχετική σύγκριση. Η διαφορά δεν αφορά μόνο την ταχύτητα, αλλά και τη δυνατότητα παράλληλης επεξεργασίας εξαιρετικά σύνθετων προβλημάτων και τεράστιων όγκων δεδομένων.
Ο «Δαίδαλος» είναι σύστημα της Hewlett Packard Enterprise (HPE) και διαθέτει επιταχυντές NVIDIA GH200 Grace Hopper Superchip. Κάθε υπερτσίπ συνδυάζει επεξεργαστή Grace και επιταχυντή γραφικών Hopper, υποστηρίζοντας τόσο επιστημονικούς υπολογισμούς όσο και την εκπαίδευση μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης.
Για την ψύξη του συστήματος χρησιμοποιείται τεχνολογία άμεσης υγρής ψύξης, μέσω κλειστού κυκλώματος νερού που απομακρύνει τη θερμότητα από τα τσιπ.
Παπαστεργίου: Η Ελλάδα αποκτά υποδομή για την Τεχνητή Νοημοσύνη
Στη σημασία της νέας υποδομής αναφέρθηκε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, ο οποίος περιέγραψε το εγχείρημα ως συνδυασμό ηλεκτρικής ενέργειας, δεδομένων και ελληνικού ανθρώπινου δυναμικού, με στόχο την ενίσχυση της θέσης της χώρας στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
«Μέχρι σήμερα θεωρούσαμε ότι οι χώρες έπρεπε να είναι θωρακισμένες με υποδομές στην ενέργεια ή την άμυνα. Σήμερα πρέπει να έχουν θωράκιση από την τεχνητή νοημοσύνη», ανέφερε, προσθέτοντας ότι με τον «Δαίδαλο» η Ελλάδα γίνεται, όπως είπε, η 14η χώρα παγκοσμίως που διαθέτει αντίστοιχη υποδομή.
Ο υπουργός ανακοίνωσε ακόμη ότι θα ακολουθήσουν δοκιμές και τεχνικές ρυθμίσεις, με στόχο την παροχή των πρώτων υπηρεσιών τον Δεκέμβριο.
Οι εφαρμογές του «Δαίδαλου»: Από την Πολιτική Προστασία έως την υγεία
Η αξία του υπερυπολογιστή δεν περιορίζεται στις τεχνικές του επιδόσεις, αλλά συνδέεται κυρίως με τις εφαρμογές που θα υποστηρίξει. Πρόσβαση στις δυνατότητές του προβλέπεται για πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, νεοφυείς επιχειρήσεις, μικρομεσαίες εταιρείες και δημόσιους φορείς. Δυνατότητες χρήσης θα έχουν επίσης ευρωπαϊκοί οργανισμοί και χώρες που συμμετέχουν στην κοινοπραξία.
Κεντρικό ρόλο στην αξιοποίηση της υποδομής αναλαμβάνει ο PHAROS, το ελληνικό εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης, το οποίο θα παρέχει εργαλεία, δεδομένα και τεχνική υποστήριξη. Επικεφαλής της κοινοπραξίας είναι η ΕΔΥΤΕ, ενώ συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, ο «Δημόκριτος», το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Ερευνητικό Κέντρο «Αθηνά», το Υπερταμείο, το ΕΚΕΤΑ, το ΑΠΘ, το ΕΚΠΑ, το ΙΤΕ, το Πανεπιστήμιο Πειραιώς, το ΕΚΤ και η ΗΔΙΚΑ.
Οι βασικές προτεραιότητες αφορούν την υγεία, την ελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό, καθώς και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Στην Πολιτική Προστασία, ο «Δαίδαλος» μπορεί να υποστηρίξει την εκτέλεση πολλαπλών προσομοιώσεων για την εξέλιξη μιας πυρκαγιάς, λαμβάνοντας υπόψη διαφορετικές εντάσεις και κατευθύνσεις ανέμου. Με αυτόν τον τρόπο, οι αρμόδιες υπηρεσίες θα μπορούν να αξιολογούν ποιες περιοχές κινδυνεύουν σε διαφορετικούς χρονικούς ορίζοντες και να σχεδιάζουν αποτελεσματικότερα την ανάπτυξη των πυροσβεστικών δυνάμεων.
Αντίστοιχες εφαρμογές μπορούν να αναπτυχθούν για πλημμύρες, καύσωνες, ξηρασία και ακραία καιρικά φαινόμενα, μέσω πιο λεπτομερών μετεωρολογικών και κλιματικών μοντέλων.
Στον τομέα της υγείας, η εκπαίδευση αλγορίθμων με δεδομένα από ακτινογραφίες και αξονικές τομογραφίες μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό παθολογικών ευρημάτων. Τα συστήματα αυτά θα μπορούσαν να λειτουργούν υποστηρικτικά προς τους γιατρούς, ως ένα επιπλέον διαγνωστικό εργαλείο, ιδιαίτερα σε περιφερειακά νοσοκομεία με περιορισμένο εξειδικευμένο προσωπικό.
Εξατομικευμένη ιατρική, φάρμακα και ελληνική γλώσσα
Σημαντικές δυνατότητες δημιουργούνται επίσης για την εξατομικευμένη ιατρική, τη βιοϊατρική έρευνα και τον σχεδιασμό φαρμάκων. Στη βιομηχανία, τα ψηφιακά δίδυμα μπορούν να επιτρέψουν την προσομοίωση προϊόντων και γραμμών παραγωγής, ώστε να εντοπίζονται πιθανά προβλήματα πριν από την κατασκευή τους.
Παράλληλα, η αυξημένη υπολογιστική ισχύς μπορεί να επιταχύνει ερευνητικές διαδικασίες στη φυσική, τη χημεία και την επιστήμη των υλικών, πεδία στα οποία απαιτείται η επεξεργασία σύνθετων μοντέλων και μεγάλου όγκου δεδομένων.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην ανάπτυξη μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης που κατανοούν καλύτερα την ελληνική γλώσσα. Η επεξεργασία μεγάλων συλλογών ελληνικών κειμένων μπορεί να ενισχύσει τη δημιουργία γλωσσικών μοντέλων προσαρμοσμένων στις ιδιαιτερότητές της, περιορίζοντας την εξάρτηση από συστήματα που έχουν σχεδιαστεί κυρίως με βάση τα αγγλικά.
Οι εφαρμογές θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν στον ψηφιακό βοηθό του gov.gr, στην αυτόματη μετάφραση, στην ψηφιοποίηση ιστορικών αρχείων, αλλά και σε υπηρεσίες της δημόσιας διοίκησης και της κυβερνοασφάλειας.
Με τον «Δαίδαλο», η Ελλάδα επιδιώκει να αποκτήσει τις υπολογιστικές δυνατότητες που απαιτούνται για την ανάπτυξη καινοτόμων εφαρμογών, ενισχύοντας την έρευνα, τις επιχειρήσεις και τις δημόσιες υπηρεσίες στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης.