Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα δήλωσε σήμερα πως η συμφωνία για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ πρέπει να κλείσει μέχρι το τέλος του έτους
Η συμφωνία για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ πρέπει να κλείσει μέχρι το τέλος του έτους, δήλωσε ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα στη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου μετά το πέρας της διήμερης Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες.
Απέρριψε τα επιχειρήματα όσων ζητούν αναβολή λόγω των επερχόμενων εκλογικών αναμετρήσεων στα κράτη μέλη.
Η Πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανέπτυξε από την πλευρά της ένα πλέγμα μέτρων για την ενεργειακή κρίση, τρεις πυλώνες για τις εμπορικές σχέσεις με την Κίνα και νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων στα εξωτερικά σύνορα.
«Παραμένουμε στην πορεία μας. Πρέπει να ολοκληρώσουμε τις διαπραγματεύσεις μέχρι το τέλος του έτους», υπογράμμισε ο Κόστα, εκφράζοντας την ικανοποίησή του για τη δουλειά της ιρλανδικής Προεδρίας και το negotiating box που κατέθεσε.
Η συζήτηση της Πέμπτης, όπως είπε, «βοήθησε να σημειωθεί πρόοδος», καθώς οι παρεμβάσεις των ηγετών ήταν ουσιαστικές και αναλυτικές. Για να υπάρξει συμφωνία, σημείωσε, «πρέπει να κρατήσουμε τις εθνικές συνεισφορές σε εύλογο επίπεδο», διατηρώντας ταυτόχρονα τη φιλοδοξία και τα μέσα για την υλοποίηση των κοινών προτεραιοτήτων. Προς αυτή την κατεύθυνση, είπε, είναι «θεμελιώδες» να ενοποιηθεί η δουλειά για τους νέους ιδίους πόρους, την οποία θα επιταχύνει μαζί με την Κομισιόν και τα κράτη μέλη.
Απαντώντας σε ερώτηση για το αν έχει δίκιο η ακροδεξιά υποψήφια για την Προεδρία της Γαλλίας Μαρίν Λεπέν ότι θα ήταν αντιδημοκρατικό να προωθηθεί ο προϋπολογισμός πριν από εκλογές στη Γαλλία και αλλού, ο Κόστα εξήγησε γιατί χρειάζεται συμφωνία έως το τέλος του έτους.
«Τα κράτη μέλη και η ευρωπαϊκή διοίκηση χρειάζονται τουλάχιστον ένα με ενάμισι χρόνο για να αρχίσουν να υλοποιούν έναν νέο προϋπολογισμό», είπε.
Η δουλειά αυτή, πρόσθεσε, είναι πιο δύσκολη τώρα, αφού η Κομισιόν πρότεινε και τα κράτη μέλη ενέκριναν μια εντελώς νέα αρχιτεκτονική για την ασφάλεια, την άμυνα και την ανταγωνιστικότητα.
Στο ερώτημα αν μπορεί να υπάρξει καθυστέρηση, απάντησε: «Η απάντησή μου είναι σαφώς όχι». Όπως σημείωσε, όλοι οι εθνικοί προϋπολογισμοί βρίσκονται υπό πίεση, ενώ «οι πολίτες μας περιμένουν έναν νέο προϋπολογισμό από την 1η Ιανουαρίου 2028».
«Αυτό δεν έχει σχέση με εκλογές, γιατί ζούμε σε 27 δημοκρατίες. Λίγο πολύ κάθε μήνα έχουμε εκλογές και, αν έπρεπε να λογαριάζουμε τις εκλογές, δεν θα μπορούσαμε ποτέ να εγκρίνουμε έναν νέο προϋπολογισμό. Όμως, δυστυχώς, η ζωή δεν είναι μόνο εκλογές». Οι αγρότες, οι επιχειρήσεις, οι φοιτητές, οι ερευνητές και τα πανεπιστήμια, είπε, «περιμένουν νέα ευρωπαϊκά κονδύλια, και πρέπει να ανταποκριθούμε», είπε ο Κόστα.
Ζήτημα ευελιξιών για την φον ντερ Λάιεν
Η φον ντερ Λάιεν εστίασε στο ζήτημα των ευελιξιών. «Αν υπάρχει ένα μάθημα που πήραμε με επώδυνο τρόπο τα τελευταία επτά χρόνια, είναι ότι ζούμε σε έναν κόσμο που αλλάζει γρήγορα και είναι ασταθής, και ότι θα υπάρξουν κι άλλες κρίσεις», είπε.
Θυμίζοντας την πανδημία, τις πυρκαγιές, τις πλημμύρες, την ξηρασία, τους σεισμούς, την ενεργειακή κρίση και τον πόλεμο στην Ουκρανία, υπογράμμισε: «Μπόρεσα να δράσω σε αυτές τις κρίσεις μόνο χάρη στις ευελιξίες του προϋπολογισμού». Ακόμη και τότε, πρόσθεσε, «δεν ήταν αρκετές», γι’ αυτό χρειάστηκε και η αναθεώρηση του προϋπολογισμού στα μέσα της περιόδου.
Η νέα Ιρλανδική πρόταση, σύμφωνα με την Πρόεδρο της Κομισιόν έχει ακόμη λιγότερες ευελιξίες. «Αυτή η πρόταση μάς βάζει σε ένα είδος ζουρλομανδύα, γιατί το 99,5% θα είναι δεσμευμένο εκ των προτέρων» για τα επόμενα δέκα χρόνια, ανέφερε.
Το ερώτημα, κατέληξε, «δεν είναι ποιες προτεραιότητες θα εγκαταλείψουμε, αλλά πώς θα τις χρηματοδοτήσουμε», γι’ αυτό χρειάζεται «ένα φιλόδοξο πακέτο νέων ιδίων πόρων». Όπως σημείωσε, «η εξίσωση του προϋπολογισμού θα λειτουργήσει μόνο με νέους ιδίους πόρους».
Ενεργειακά
Όσον αφορά τα ενεργειακά, ο Κόστα σημείωσε πως «δεδομένου του επείγοντος της κατάστασης, δεν μπορεί να υπάρξει business as usual», ενώ η Πρόεδρος της Κομισιόν ανέφερε ότι «δεν υπάρχει μαγική λύση, χρειαζόμαστε ένα ολόκληρο παζλ δράσεων», είπε, παρουσιάζοντας τα πέντε σημεία δράσεων.
Απελευθέρωση 100 εκατ. βαρελιών πετρελαίου και ντίζελ τους επόμενους τέσσερις μήνες, επέκταση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων που τέθηκε σε ισχύ τον Φεβρουάριο, εναβολή κατά ένα έτος της εφαρμογής του κανονισμού για το μεθάνιο, έναρξη στρατηγικού διαλόγου για τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, αλλά και αναβάθμιση της task force συγκέντρωσης ζήτησης, ώστε να αναθέτει σε φορέα της αγοράς να αγοράζει ενεργειακούς πόρους στην παγκόσμια αγορά «με την πλήρη συγκεντρωτική δύναμη της ΕΕ».
Μεσοπρόθεσμα, είπε, η Ευρώπη πρέπει να παραμείνει στην πορεία της μετάβασης προς «προσιτές, καθαρές και εγχώριες» πηγές ενέργειας, πυρηνική και ανανεώσιμες, ενώ για το σύστημα εμπορίας ρύπων, η Κομισιόν υπέβαλε τον Ιούλιο πρόταση εκσυγχρονισμού του ETS I, και οι ηγέτες έδωσαν στρατηγική καθοδήγηση στους υπουργούς, υπογραμμίζοντας ότι η ολοκλήρωση του φακέλου είναι επείγουσα.
Ο Κόστα ανέφερε επίσης ότι, μετά το επιτελικό συνέδριο του περασμένου Φεβρουαρίου στο Alden Biesen, έχει σημειωθεί πρόοδος στον φάκελο της ανταγωνιστικότητας με μείωση γραφειοκρατίας, άρση εμποδίων στην ενιαία αγορά και στην κατεύθυνση ευρωπαϊκών ιδιωτικών κεφαλαίων προς ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, με έμφαση στη συμφωνία της περασμένης εβδομάδας στο ECOFIN στο Λουξεμβούργο για το πακέτο ολοκλήρωσης και εποπτείας των αγορών, ουσιώδη εξέλιξη για μια πραγματική Ένωση Κεφαλαιαγορών.
Για το λεγόμενο 28ο καθεστώς για τις εταιρείες υπάρχουν, όπως είπε, συγκεκριμένοι στόχοι και χρονοδιαγράμματα, και ανακοίνωσε νέα άτυπη σύνοδο , το «Alden Biesen ΙΙ» στις αρχές Φεβρουαρίου του 2027 για να αξιολογηθεί η πρόοδος και «να ανανεωθεί η πολιτική ορμή».
Κίνα και σχέσεις με ΕΕ
Σχετικά με την Κίνα, ο Κόστα σημείωσε ότι η χθεσινή συζήτηση, πρόσθεσε, ανέδειξε «απόλυτη ενότητα» για την επιτάχυνση της διαφοροποίησης του εμπορίου, για διάλογο με τους εταίρους που θα οδηγεί σε «συγκεκριμένα και έγκαιρα» αποτελέσματα, για την ανάθεση στην Κομισιόν να συμπληρώσει και να ενισχύσει το εργαλείο αμυντικών εμπορικών μέτρων και για πλήρη στήριξη στην Κομισιόν ως διαπραγματευτή της ΕΕ.
Η φον ντερ Λάιεν είπε ότι η Κίνα είναι σημαντικός εταίρος, αλλά η σχέση πρέπει να είναι «δίκαιη, ισορροπημένη και αμοιβαία επωφελής», και ότι απαιτείται «ουσιαστική και γρήγορη επαναστάθμιση».
Το 2025 το εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ με την Κίνα ήταν «ένα δισεκατομμύριο ευρώ την ημέρα», και το 2026 θα είναι χειρότερο. «Αυτό είναι δομικό, εείναι μη βιώσιμο», είπε, και περιέγραψε τρεις πυλώνες: διάλογο με τα αποτελέσματα που έφερε με τη συμφωνία του Επιτρόπου Σέφκοβιτς για περιορισμό των εξαγωγών υβριδικών οχημάτων, καλύτερη πρόσβαση στην αγορά για ευρωπαϊκά βιομηχανικά και αγροδιατροφικά προϊόντα και μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στους ελέγχους εξαγωγών, ιδίως για σπάνιες γαίες και μαγνήτες. Οι ηγέτες επιπλέον στήριξαν ξεκάθαρα την αξιοποίησή εμπορικών εργαλείων άμυνας, συμπεριλαμβανομένων και περισσότερων διασφαλίσεων.
Τέλος, τον Δεκέμβριο η Κομισιόν θα παρουσιάσει το «Diversify EU», που θα επιτρέπει ταχύτερη μείωση κινδύνων από τις εταιρείες, και ένα μηχανισμό αλληλεγγύης για την περίπτωση που ένα κράτος μέλος υποστεί εξαναγκασμό ή αντίποινα. Με βάση το γαλλογερμανικό κείμενο, που χαιρέτισε η Φον ντερ Λάιεν, θα αναπτυχθεί και νέο εργαλείο «αποφασιστικής δράσης», με περιορισμό της πρόσβασης στην ενιαία αγορά όπου αυτό εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Ένωσης, «γρήγορα και άμεσα».
Τα νέα εργαλεία, διευκρίνισε, «δεν αποτελούν εναλλακτική» στην πλήρη αξιοποίηση των υφιστάμενων, αλλά αρνήθηκε ότι προετοιμάζει η Κομισιόν εμπορικό πόλεμο, υποστηρίζοντας ότι η αρχή του «πρώτα ο διάλογος» έχει αποδώσει.
Εξήγησε ότι πρώτα ήρθε η έκρηξη πωλήσεων ηλεκτρικών οχημάτων, ακολούθησαν δασμοί και αντισταθμιστικά μέτρα και στη συνέχεια εκτοξεύθηκαν οι κινεζικές πωλήσεις υβριδικών και plug-in. «Η διαφάνεια είναι αυτή που επέτρεψε να υπάρξει διασφάλιση», είπε. «Είναι σημαντικό να έχουμε διαφορετικά εργαλεία για διαφορετικές καταστάσεις», πρόσθεσε, παραδεχόμενη ότι οι διαδικασίες εμπορικής άμυνας είναι «σχετικά αργές» και ότι ο στόχος είναι ένα νέο εργαλείο «πολύ ταχύτερο και πολύ πιο στοχευμένο».
Χρηματοδότηση Κιέβου
Σχετικά με τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, ο Κόστα είπε ότι έχουν εντοπιστεί οι πόροι για τις φετινές ανάγκες και ότι ζήτησαν από την Κομισιόν να καταθέσει πρόταση για τις πρόσθετες ανάγκες του 2027. Η φον ντερ Λάιεν απάντησε ότι το χρηματοδοτικό κενό του 2026 καλύπτεται, ενώ του 2027 ανέρχεται σε 70 δισ. ευρώ.
Υπενθύμισε ότι το δάνειο των 90 δισ. καλύπτει τα δύο τρίτα των αναγκών, με το υπόλοιπο τρίτο να αναμένεται από εταίρους, ενώ έχουν εκταμιευθεί σχεδόν 16 δισ. για την αμυντική συνιστώσα και άλλα 17 δισ. μπορούν να εκταμιευθούν πριν το τέλος του έτους, εφόσον η Ουκρανία προχωρήσει στις μεταρρυθμίσεις.
Η ΕΕ και τα κράτη μέλη καλύπτουν το 80% της εξωτερικής βοήθειας, «αλλά χρειαζόμαστε επειγόντως και άλλους εταίρους,» είπε δείχνοντας προς τους G7.
Μεταναστευτικό
Τέλος όσον αφορά τη μετανάστευση, οι ηγέτες εμφανίστηκαν ανοιχτοί σε πολλές από τις ιδέες της πρόσφατης επιστολής της φον ντερ Λάιεν, μεταξύ άλλων για το νέο πλαίσιο έκτακτης ανάγκης. «Υπάρχουν διαφορετικά πολιτικά οράματα», παραδέχθηκε, ο Κόστα αλλά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα συνεχίσει τη δουλειά, «λαμβάνοντας υπόψη ότι οι κοινές ευρωπαϊκές λύσεις οδηγούν σε κοινά ευρωπαϊκά αποτελέσματα».
Η Κομισιόν θέτει τρεις προτεραιότητες: πλήρη εφαρμογή του Συμφώνου, ενίσχυση της διαχείρισης και προστασίας των εξωτερικών συνόρων με ενίσχυση της Frontex, και καλύτερη προετοιμασία για κρίσεις. Για τέτοιες καταστάσεις είπε ότι χρειάζεται «εργαλείο έκτακτης ανάγκης», και η Κομισιόν θα προτείνει νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων πριν το τέλος του έτους.
Σχετικά με το αίτημα της Δανής Μέττε Φρέντρικσεν Πρωθυπουργού να εμπλακεί η Κομισιόν στην περίπτωση της Ισπανίας και της νομιμοποίησης μεταναστών, η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι «οι αποφάσεις για τη νομιμοποίηση παράτυπων μεταναστών είναι εθνική αρμοδιότητα», αλλά «όπως και άλλες εθνικές αποφάσεις, μπορεί να έχουν διασυνοριακό αντίκτυπο», γι’ αυτό «ο συντονισμός και η στενή συνεργασία στον χώρο Σένγκεν είναι σημαντικά».
Όπως τόνισε, το Συμβούλιο διαθέτει ήδη μηχανισμό ανταλλαγής πληροφοριών για εθνικές αποφάσεις με διασυνοριακές επιπτώσεις και μπορεί να ενισχυθεί.
Πηγή: ΚΥΠΕ