Οταν τη γνώρισα δεν την έλεγαν Κατερίνα. Για την ακρίβεια δεν είχε όνομα. Ηταν απλώς ένα αρκουδάκι περίπου 6 μηνών – το οποίο είχε βρεθεί να περιπλανιέται μόνο του στην πλατεία Ηρώων της Φλώρινας κάποιο πρωί. Ο αστικός μύθος ήθελε, μάλιστα, να παίζει με τα παιδιά, σαν κουταβάκι.
Ίσως κάποιοι κυνηγοί να είχαν σκοτώσει τη μητέρα της, ίσως να είχε ξεκόψει από αυτή για οποιονδήποτε άλλον λόγο – οι φήμες πάντως της εποχής υποστήριζαν το πρώτο. Ούτως ή άλλως, στην ηλικία αυτή, η μικρή δεν είχε τη δυνατότητα να επιβιώσει μόνη της, ήταν εξαιρετικά ευάλωτη χωρίς την προστασία της μητέρας της.
Είχε ξεσπάσει, μάλιστα, ντόρος για την αρκούδα που βρέθηκε ξαφνικά μέσα στην πόλη. Κι έτσι ο διευθυντής του περιοδικού που δούλευα τότε με έστειλε στη Φλώρινα για επί τόπου ρεπορτάζ. Συναντήθηκα και μίλησα με κατοίκους, με παιδιά, με μαθητές, με δασκάλους, με τις Αρχές του τόπου.
Δεν θυμάμαι πια, 38 χρόνια μετά, πολλά από εκείνη την αποστολή. Ελάχιστα, κυρίως τη συνάντησή μας. Τη βρήκα κλεισμένη σε ένα μικρό κλουβί πριν μεταφερθεί με τις άλλες αρκούδες στον ζωολογικό κήπο της Φλώρινας – ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ δεν είχε δημιουργηθεί ακόμα. Το απελπισμένο βλέμμα της – σαν να προσπαθούσε να καταλάβει τι τη βρήκε έτσι, στα ξαφνικά – δεν το ξέχασα ποτέ.
Οταν πριν από λίγες μέρες διάβασα το κείμενο του ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ, που αποχαιρετούσε την Κατερίνα, μια αρκούδα που φρόντιζαν στο κέντρο προστασίας, συνειδητοποίησα ότι αναφερόταν στην παλιά μου γνώριμη – ταίριαζαν απόλυτα οι ημερομηνίες, ο τόπος, τα γεγονότα, οι συνθήκες, όλα… Το κείμενο έγραφε: «Υπάρχουν ζώα που περνούν από την Ιστορία μας και υπάρχουν ζώα που γίνονται κομμάτι της.
Η Κατερίνα ήταν ένα από αυτά. Εφυγε σε ηλικία 39 ετών, έχοντας περάσει σχεδόν τρεις δεκαετίες στον ΑΡΚΤΟΥΡΟ. Ηταν μία από τις πρώτες αρκούδες μας, μία από τις πιο γνώριμες μορφές και μία από τις μεγαλύτερες σε ηλικία αρκούδες που έχουμε γνωρίσει. Οσοι τη γνώρισαν, θυμούνται καλά τον χαρακτήρα της. Δυναμική, ατίθαση, ανεξάρτητη και πάντα αποφασισμένη να κάνει τα πράγματα με τον δικό της τρόπο· ακόμη κι αν αυτό σήμαινε να παίρνει το ξερό ψωμί της, να το πηγαίνει μέχρι το νερό και να το βουτάει πρώτα για να μαλακώσει.
Σχεδόν 30 χρόνια μαζί είναι σχεδόν μια ολόκληρη ζωή. Καλό ταξίδι, Κατερίνα. Θα είσαι πάντα κομμάτι της ιστορίας του ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ». Συγκινητικά ήταν τα μηνύματα που έλαβε η οργάνωση, αμέσως μετά την ανακοίνωση του θανάτου της Κατερίνας: «Ευχαριστώ που της δώσατε την ευκαιρία να ομορφύνει αυτόν τον κόσμο και να ζήσει μια γεμάτη ζωή. Αντίο Κατερίνα, απόψε ένα κεράκι θα ανάψει και για σένα. Μ.Κ.» ή «Καλό ταξίδι στην Κατερίνα! Είμαι σίγουρη ότι μαζί σας έζησε μια όμορφη ζωή και φεύγει ευτυχισμένη! Να ζήσετε, να τη θυμάστε με αγάπη. Β.».
Προσπάθησα να συνδέσω τις δύο στιγμές, να βρω το νήμα, αναζήτησα ανθρώπους που τη γνώρισαν και παρακολούθησαν την ζωή της.
Ο Γιώργος Μοστάκης, ξεναγός στον ΑΡΚΤΟΥΡΟ, ήταν «παρών» από την αρχή της ιστορίας. Θυμάται να επισκέπτεται, ως μαθητής, τη (μετέπειτα) Κατερίνα στον ζωολογικό κήπο της Φλώρινας. «Ηταν πολύ ατίθαση, χτυπούσε στα σύρματα, δεν μπορούσε να αποδεχτεί αυτό που της είχε συμβεί».
Στη Φλώρινα, η Κατερίνα έκανε φιλίες με έναν συγκάτοικό της στον ζωολογικό κήπο, τον Μήτσο. Ο Μήτσος ήταν νεαρός, μια «χορεύτρια αρκούδα», που είχε κατασχεθεί και είχε μεταφερθεί εκεί από την Τρίπολη. Οι δύο παιδικοί φίλοι τα πήγαιναν εξαιρετικά καλά – μαζί μεταφέρθηκαν στα μέσα της δεκαετίας του ’90 στον ΑΡΚΤΟΥΡΟ, έκαναν παρέα μέχρι τον θάνατο του Μήτσου, τον Νοέμβριο του 2017.
Στο έκτασης 70 στρεμμάτων Κέντρο Προστασίας της Αρκούδας, η Κατερίνα αποδείχθηκε ατίθαση, δεν έκανε εύκολα φίλους – εκτός φυσικά από τον Μήτσο, και λίγες ακόμα συγκατοίκους. Ηταν ένα ιδιαίτερα δυναμικό ζώο.
Στον ΑΡΚΤΟΥΡΟ είχε τη δυνατότητα να εξερευνά τον χώρο, το χώμα, τους βολβούς, τις ρίζες, τα μυρμήγκια – να ζει όπως πρέπει, όσο πιο κοντά γινόταν, δεδομένων των συνθηκών, στη φυσιολογική ζωή μιας αρκούδας. Είχε προσπαθήσει να φτιάξει και χωμάτινη φωλιά – περίεργο, γιατί δεν το είχε διδαχθεί από τη μητέρα της, δεν είχε προλάβει.
Στην ταΐστρα, κοντά στην τεχνητή φωλιά της, απολάμβανε το παρεχόμενο γεύμα (κυρίως φρούτα εποχής και δη μήλα, αλλά και τα συμπληρωματικά, όπως είναι ψωμί, μέλι, καρότα, βελανίδια). Πολλοί την είχαν «υιοθετήσει» συμβολικά – ανάμεσα τους και η Κατερίνα Σακελλαροπούλου, όταν ήταν Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
Τα τελευταία 2-3 χρόνια είχε γίνει… μια γιαγιά αρκούδα, μια «πρεσβυτέρα», όπως τη χαρακτήρισε με τρυφερότητα μιλώντας μας γι’ αυτήν ο κ. Μοστάκης. Ηταν υπερήλικη – τα άτομα του είδους της ζουν συνήθως 20-25 χρόνια στον φυσικό τους χώρο. Ολοι τη σέβονταν πλέον.
Η Κατερίνα έφτιαχνε τη γούβα της, ξάπλωνε σε παχιές σκιές και κοιμόταν για πολλές ώρες. Οι μόνοι που την «τάραζαν» κατά καιρούς, μέχρι πριν από λίγα χρόνια, ήταν κάποια πειραχτήρια, κάποιοι νεαροί αρκούδοι που την πλησίαζαν για να παίξουν μαζί της. Εκείνη σηκωνόταν, τους κυνηγούσε για λίγα μέτρα – ίσα – ίσα για να εκφράσει τη δυσαρέσκειά της και ξαναξάπλωνε.
Καθώς κοιτάζω τις φωτογραφίες της Κατερίνας που έδωσε στη δημοσιότητα ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ, το βλέμμα μου «κολλάει» στο δικό της – τα τρομαγμένα και απελπισμένα μάτια, που θυμόμουν πριν από 38 χρόνια, είχαν γίνει ήρεμα και ήταν γεμάτα αυτοπεποίθηση. Ηταν το βλέμμα μιας ευτυχισμένης αρκούδας.