Η κατάκτηση της τρίτης θέσης στον κόσμο αποτελεί μια σπουδαία διάκριση για το ελληνικό ποδόσφαιρο και μια επιτυχία που δημιουργεί αισιοδοξία για το μέλλον.
Πίσω, όμως, από τα αποτελέσματα και τις διακρίσεις υπάρχει μια φιλοσοφία που δίνει προτεραιότητα όχι μόνο στην αγωνιστική εξέλιξη, αλλά και στη διαμόρφωση του χαρακτήρα των νεαρών ποδοσφαιριστών.
Ο ομοσπονδιακός προπονητής Στέλιος Μπίκας, εξηγεί πώς η χαρά του παιχνιδιού, η ελευθερία έκφρασης και η σωστή καθοδήγηση μπορούν να αποτελέσουν τα θεμέλια για την ανάπτυξη της επόμενης γενιάς του ελληνικού ποδοσφαίρου.
Παράλληλα, αναφέρεται στην ιστορική επιτυχία της Εθνικής, στη σημασία της συνεργασίας ανάμεσα σε προπονητές και γονείς, αλλά και στο πρόγραμμα «Αναγέννηση» της Ελληνικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας.
«Δεν είχαμε πει ποτέ ότι πάμε να βγούμε τρίτοι στον κόσμο»
Η επιτυχία της Εθνικής δεν αποτελούσε έναν προκαθορισμένο στόχο, όπως παραδέχεται ο Στέλιος Μπίκας. Η ελληνική αποστολή ταξίδεψε στο Παγκόσμιο με βασική επιδίωξη να παρουσιάσει στο γήπεδο τη φιλοσοφία και τις αγωνιστικές αρχές που έχουν διαμορφωθεί στις εθνικές ομάδες.
«Προφανώς δεν είχαμε πει ποτέ ότι πάμε να βγούμε τρίτοι στον κόσμο. Θα ήταν ψέμα αν το λέγαμε αυτό», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Όπως εξηγεί, το ζητούμενο ήταν οι νεαροί ποδοσφαιριστές να παραμείνουν πιστοί στον τρόπο παιχνιδιού που είχαν δουλέψει, ανεξάρτητα από το τελικό αποτέλεσμα.
«Εμάς το μόνο που μας ενδιέφερε είναι να εμφανιστούμε και να παίξουμε σύμφωνα με τις αρχές που έχουμε θέσει στον τρόπο παιχνιδιού των εθνικών ομάδων».
Το γεγονός ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση συνοδεύτηκε από μια τόσο σημαντική διάκριση κάνει την επιτυχία ακόμη πιο ξεχωριστή.
«Εφόσον ήρθε αυτή η επιτυχία παίζοντας με αυτόν τον τρόπο, είναι διπλή χαρά», υπογραμμίζει.
«Πρώτος στόχος είναι να βγάλουμε καλούς ανθρώπους»
Για τον Στέλιο Μπίκα, η δουλειά ενός προπονητή στις αναπτυξιακές ηλικίες δεν περιορίζεται στην τεχνική και την τακτική κατάρτιση των παιδιών.
Αντίθετα, η διαμόρφωση του χαρακτήρα τους αποτελεί εξίσου σημαντικό, αν όχι σημαντικότερο, κομμάτι της καθημερινής προπονητικής διαδικασίας.
«Μας ενδιαφέρει, εκτός από το ποδοσφαιρικό κομμάτι, να τους βοηθήσουμε και στον χαρακτήρα, στη διαμόρφωση του χαρακτήρα και στο πώς θα βγουν στην κοινωνία όταν ενηλικιωθούν», εξηγεί.
Η θέση του είναι ξεκάθαρη όταν η συζήτηση στρέφεται στις προτεραιότητες του αναπτυξιακού ποδοσφαίρου.
«Να βγάλουμε καλούς χαρακτήρες, καλούς ανθρώπους και το αγωνιστικό εννοείται πάντα έρχεται δεύτερο».
Η συγκεκριμένη φιλοσοφία επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τις δυσκολίες που προκύπτουν στην καθημερινότητα μιας ομάδας, ιδιαίτερα όταν ένα παιδί απογοητεύεται από τον χρόνο συμμετοχής του.
Ο ίδιος επιλέγει την ειλικρινή επικοινωνία, εξηγώντας τις αποφάσεις του και τους λόγους που βρίσκονται πίσω από αυτές.
«Συνήθως τα παιδιά αντιλαμβάνονται πιο πολύ από εμάς τους ενήλικες και δέχονται τις αποφάσεις», σημειώνει, προσθέτοντας ότι η φιλοσοφία τους είναι να δίνεται χρόνος συμμετοχής σε όλα τα παιδιά.
«Οι γονείς και οι προπονητές είναι συνεργάτες, όχι αντίπαλοι»
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα στο ποδόσφαιρο των μικρών ηλικιών είναι η σχέση ανάμεσα στους προπονητές και τους γονείς.
Ο Στέλιος Μπίκας αναγνωρίζει ότι η διαχείριση των γονέων αποτελεί μια πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι προπονητές των συλλόγων, έχοντας και ο ίδιος ανάλογες εμπειρίες από την παρουσία του στις ακαδημίες.
Ωστόσο, θεωρεί ότι η λύση βρίσκεται στη συνεργασία και στην αμοιβαία κατανόηση.
«Δεν είμαστε απέναντι, αλλά είμαστε στην ουσία συνεργάτες εμείς με τους γονείς και το μόνο που θα πρέπει να μας ενδιαφέρει στο τέλος της ημέρας είναι η εξέλιξη του παιδιού σε όλους τους τομείς», τονίζει.
Σύμφωνα με τον ομοσπονδιακό προπονητή, οι γονείς πρέπει να στηρίζουν το έργο του προπονητή, αλλά και ο προπονητής να βρίσκεται δίπλα τους, ακούγοντας τις ανησυχίες και τις απόψεις τους.
Μόνο μέσα από αυτή τη συνεργασία μπορεί να δημιουργηθεί το κατάλληλο περιβάλλον για την ολοκληρωμένη ανάπτυξη ενός παιδιού.
«Αν ένα παιδί νιώθει φόβο, δεν θα εξελιχθεί ποτέ»
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο Στέλιος Μπίκας στην ψυχολογία των νεαρών ποδοσφαιριστών και στην ανάγκη να αισθάνονται ελεύθεροι μέσα στο γήπεδο.
Για τον ίδιο, ο φόβος του λάθους μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εμπόδιο στην ανάπτυξη ενός παιδιού.
«Θέλουμε παιδιά να είναι πιο πολύ απελευθερωμένα, να απολαμβάνουν το παιχνίδι, να μη νιώθουν φόβο», εξηγεί.
Η ελευθερία να πάρουν πρωτοβουλίες, να δοκιμάσουν τις δυνατότητές τους και να κάνουν λάθη αποτελεί βασικό στοιχείο της προπονητικής του προσέγγισης.
«Κάποιο παιδί θα εξελιχθεί μόνο αν διασκεδάζει και είναι χαρούμενο πάνω σε αυτό που κάνει. Αν νιώθει φόβο δεν θα εξελιχθεί ποτέ».
Μάλιστα, ο ίδιος ενθαρρύνει τα παιδιά να μη φοβούνται τα λάθη τους, καθώς αυτά αποτελούν μέρος της μαθησιακής διαδικασίας.
«Ας κάνει όσο πιο πολλά λάθη μπορεί για να το συνηθίσει, να μείνει με την μπάλα στα πόδια και να είναι πιο απελευθερωμένο όσο μεγαλώνει», αναφέρει.
Το πρόγραμμα «Αναγέννηση» και η νέα φιλοσοφία του ελληνικού ποδοσφαίρου
Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε στο πρόγραμμα «Αναγέννηση» της ΕΠΟ, το οποίο στοχεύει στην ανάπτυξη του ποδοσφαίρου στις μικρές ηλικίες και στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος που θα ενθαρρύνει τη συμμετοχή περισσότερων παιδιών.
Όπως εξηγεί ο Στέλιος Μπίκας, το πρόγραμμα αφορά παιδιά ηλικίας 6 έως 14 ετών, τις ακαδημίες και τον ερασιτεχνικό αθλητισμό σε ολόκληρη την Ελλάδα.
«Ο βασικός στόχος του προγράμματος Αναγέννηση είναι να έρθουν όσο περισσότερα παιδιά γίνεται στο ποδόσφαιρο, να διασκεδάζουν το παιχνίδι, να το απολαμβάνουν, να είναι ελεύθερα, να μπορούν να παίρνουν πρωτοβουλίες», επισημαίνει.
Μία από τις βασικές κατευθύνσεις του προγράμματος είναι η προσαρμογή του αριθμού των παικτών ανάλογα με την ηλικιακή κατηγορία.
Στις μικρότερες ηλικίες προτείνονται παιχνίδια δύο εναντίον δύο ή τριών εναντίον τριών, στην Κ10 πέντε εναντίον πέντε, ενώ στις κατηγορίες Κ12 και Κ13 προτείνεται το οκτώ εναντίον οκτώ.
Η λογική πίσω από αυτή την προσέγγιση είναι απλή: λιγότεροι παίκτες στο γήπεδο σημαίνουν περισσότερες επαφές με την μπάλα, περισσότερες ατομικές ενέργειες και περισσότερες ευκαιρίες για πρωτοβουλίες.
Έτσι, τα παιδιά συμμετέχουν πιο ενεργά στο παιχνίδι, αποκτούν περισσότερες εμπειρίες και αναπτύσσουν σταδιακά τις ποδοσφαιρικές τους δεξιότητες.
«Ο βασικός στόχος του προγράμματος είναι πιο χαρούμενα παιδιά, πιο πολλά παιδιά στο ποδόσφαιρο, πιο πολλή διασκέδαση, πιο πολλή ελευθερία», συνοψίζει ο Έλληνας προπονητής.
Η συμβολή των Γιάννη Σαμαρά και Δημήτρη Παπαδόπουλου
Ο Στέλιος Μπίκας στέκεται ιδιαίτερα και στους ανθρώπους που βρίσκονται πίσω από την προσπάθεια αναβάθμισης του αναπτυξιακού ποδοσφαίρου.
Επικεφαλής του προγράμματος «Αναγέννηση» είναι ο Γιάννης Σαμαράς, σε συνεργασία με τον τεχνικό διευθυντή των εθνικών ομάδων, Δημήτρη Παπαδόπουλο.
Στην υλοποίηση του προγράμματος συμμετέχουν ομοσπονδιακοί προπονητές, μεταξύ των οποίων ο ίδιος και ο Παναγιώτης Καραγιάννης, καθώς και δέκα περιφερειακοί προπονητές που έχουν αναλάβει να συμβάλουν στη διάδοση της φιλοσοφίας του σε ολόκληρη τη χώρα.
Ο Μπίκας εκφράζει τον θαυμασμό του για την εμπειρία και τις γνώσεις του Γιάννη Σαμαρά, ο οποίος έχει εργαστεί επί δεκαετίες σε αντίστοιχα αναπτυξιακά προγράμματα, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.
«Είναι χαρά όλων των προπονητών να είμαστε δίπλα του και κάθε μέρα να μαθαίνουμε», αναφέρει, τονίζοντας ότι η επιρροή του δεν περιορίζεται στο ποδοσφαιρικό κομμάτι, αλλά επεκτείνεται και στον τρόπο συμπεριφοράς απέναντι στα παιδιά.
Αντίστοιχα, αναγνωρίζει τη σημαντική συμβολή του Δημήτρη Παπαδόπουλου, ο οποίος ως μέλος της Εθνικής ομάδας που κατέκτησε το Euro 2004 μεταφέρει πολύτιμες εμπειρίες από το υψηλότερο επίπεδο του ποδοσφαίρου.
«Είναι τιμή να τους έχουμε και τους δύο δίπλα μας», υπογραμμίζει.
Η αποδοχή του προγράμματος και η επόμενη ημέρα
Η εφαρμογή μιας νέας φιλοσοφίας στο αναπτυξιακό ποδόσφαιρο δεν είναι πάντοτε εύκολη, ιδιαίτερα όταν απαιτούνται αλλαγές σε πρακτικές που εφαρμόζονται εδώ και πολλά χρόνια.
Ο Στέλιος Μπίκας παραδέχεται ότι στις πρώτες παρουσιάσεις του προγράμματος υπήρξαν ορισμένες δυσκολίες, κυρίως λόγω της διαφορετικής προσέγγισης που προτείνεται στις ηλικιακές κατηγορίες.
Ωστόσο, ξεκαθαρίζει ότι στόχος δεν είναι η επιβολή ενός συγκεκριμένου μοντέλου, αλλά η ενημέρωση, ο διάλογος και η συνεργασία με τους προπονητές.
«Δεν επιβάλλουμε τίποτα εννοείται. Εμείς εξηγούμε το πρόγραμμα, το παρουσιάζουμε, εξηγούμε για ποιο λόγο προτείνουμε αυτές τις σχέσεις αναλυτικά ανά ηλικιακή κατηγορία και πού βοηθάει αυτό στα παιδιά», σημειώνει.
Το ενθαρρυντικό, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ότι το πρόγραμμα έχει ήδη συναντήσει θετική ανταπόκριση στις περισσότερες περιοχές όπου έχει παρουσιαστεί.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι η διοίκηση της ΕΠΟ, με επικεφαλής τον Μάκη Γκαγκάτση, στηρίζει ενεργά τις δράσεις και τις πρωτοβουλίες που σχετίζονται με την «Αναγέννηση».
Για τον ίδιο, η προσπάθεια αυτή αποτελεί μια συλλογική διαδικασία με κοινό στόχο τη βελτίωση του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο μεγαλώνουν οι αυριανοί ποδοσφαιριστές.
Άλλωστε, το μήνυμα που διατρέχει ολόκληρη τη συζήτηση είναι σαφές: η ανάπτυξη του ελληνικού ποδοσφαίρου ξεκινά από τα παιδιά, από την ελευθερία να παίξουν και από τη χαρά να βρίσκονται μέσα στο γήπεδο.