Το «ευχαριστώ» που ξεχάσαμε να πούμε στα ποντίκια

Πλέκοντας το μέλλον της ανθρωπότητας. Ενα ποντικάκι που δημιουργεί με τις βελόνες του την έλικα του DNA, θυμίζοντάς μας το χρέος της επιστήμης απέναντι στη φύση. Κάθε Οκτώβριο ο κόσμος γεμίζει ροζ κορδέλες. Μιλάμε για τις γυναίκες που πάλεψαν με τον καρκίνο του μαστού, για όσες χάσαμε, για εκείνες που σήμερα ζουν χάρη στην έγκαιρη διάγνωση και την πρόοδο της ιατρικής. Τιμούμε – ως οφείλουμε – τους ασθενείς, τους γιατρούς, τους ερευνητές. Υπάρχουν όμως και κάποιες ζωές που δεν χωρούν στις φωτογραφίες των εκστρατειών. Μικρές, συχνά λευκές, σχεδόν αόρατες πίσω από τις πόρτες των εργαστηρίων. Είναι οι ζωές των ποντικών. Από τα τέλη του 19ου αιώνα, ποντίκια χρησιμοποιούνται στην έρευνα για τον καρκίνο. Η μελέτη τους έχει βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν πώς αναπτύσσονται οι όγκοι, πώς εξαπλώνονται και πώς ανταποκρίνονται σε υπό διερεύνηση θεραπείες. Η συμβολή τους στην προκλινική έρευνα είναι πραγματική. Οπως πραγματικό είναι και το τίμημα που πλήρωσαν: περιορισμός, επώδυνες διαδικασίες και, συχνά, θάνατος. Χωρίς να έχουν επιλέξει τίποτε από όλα αυτά.

Η αναγνώριση αυτής της συμβολής δεν δικαιολογεί άκριτα κάθε πείραμα. Αντίθετα, μεγαλώνει την ευθύνη της επιστήμης να αναπτύσσει αξιόπιστες εναλλακτικές μεθόδους, να χρησιμοποιεί όσο το δυνατόν λιγότερα ζώα και να περιορίζει την ταλαιπωρία τους στο ελάχιστο. Γιατί η ευζωία τους δεν μπορεί να αποτελεί υποσημείωση στα επιστημονικά επιτεύγματα.

Η πρόοδος δεν μικραίνει όταν αναγνωρίζουμε το τίμημά της. Αυτό είναι το «ευχαριστώ» που χρωστάμε στα ποντίκια, αρχίζει όταν πάψουμε να θεωρούμε τη θυσία τους αυτονόητη.