Είναι από εκείνες τις συζητήσεις που οι περισσότεροι, για ευνόητους λόγους, προτιμούν να αναβάλλουν.
Όμως, ιδιαίτερα στις οικογένειες που έχουν γονείς -ή άλλα αγαπημένα πρόσωπα- σε προχωρημένη ηλικία, η έγκαιρη συζήτηση για το τι επιθυμεί ο καθένας στο τέλος της ζωής του μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμη.
Η προετοιμασία για το, δυστυχώς, αναπόφευκτο, φαίνεται ωστόσο ότι δεν είναι τόσο… βέβαιη.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία της 2026 National Death Literacy and Readiness Report, πολλοί στην Αυστραλία δεν αισθάνονται επαρκώς έτοιμοι για τον θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου.
Όχι βέβαια ως προς το συναισθηματικό σκέλος μιας απώλειας – για το οποίο κανείς δεν είναι ποτέ πραγματικά προετοιμασμένος– αλλά σε ό,τι αφορά την πρακτική γνώση, τις απαραίτητες διαδικασίες και τις αποφάσεις που θα χρειαστεί να ληφθούν όταν έρθει η δύσκολη στιγμή:
Το 48% των ανθρώπων δεν έχει συντάξει διαθήκη, το 54% δεν γνωρίζει πού μπορεί να έχει πρόσβαση σε υπηρεσίες παρηγορητικής φροντίδας (palliative care), το 58% δεν γνωρίζει ποια έγγραφα απαιτούνται για τον σχεδιασμό του τέλους της ζωής και σχεδόν το 63% δεν γνωρίζει τι πρέπει να κάνει όταν κάποιος πεθάνει στο σπίτι.
Δεδομένα που αποκτούν ιδιαίτερη σημασία σε μια κοινωνία που γερνά και αφορούν βέβαια και την ελληνική παροικία.
Αναδεικνύουν πόσο σημαντικό είναι να γνωρίζουμε εκ των προτέρων τις επιθυμίες των δικών μας ανθρώπων, να συζητάμε μαζί τους –όσο δύσκολο κι αν είναι το θέμα του ‘θανάτου’– αλλά και να φροντίζουμε ώστε η βούλησή τους να αποτυπώνεται στα κατάλληλα επίσημα έγγραφα.
Ειδικότερα, όπως αναφέρει το La Trobe University, ερευνητές από τη Public Health Palliative Care Unit του πανεπιστημίου, και το Death Literacy Institute πραγματοποίησαν έρευνα σε περισσότερα από 3.000 άτομα, προκειμένου να σχηματίσουν μια ολοκληρωμένη εικόνα για το επίπεδο γνώσης και προετοιμασίας της αυστραλιανής κοινωνίας γύρω από τον θάνατο.
Η 2026 National Death Literacy and Readiness Report δείχνει ότι πολλοί στην Αυστραλία έχουν ήδη έρθει αντιμέτωποι με εμπειρίες που σχετίζονται με το τέλος της ζωής, όμως οι περισσότεροι δεν έχουν φροντίσει πλήρως για τις δικές τους σχετικές υποθέσεις και επιθυμίες.
Από όσους συμμετείχαν στην έρευνα, το 53% δήλωσε ότι παρείχε συντροφιά σε κάποιον που βρισκόταν κοντά στον θάνατο, το 42% ότι είχε γίνει μάρτυρας του θανάτου κάποιου και το 30% ότι είχε οριστεί ως enduring guardian, δηλαδή ως πρόσωπο που έχει οριστεί να λαμβάνει αποφάσεις για λογαριασμό κάποιου άλλου.
Ωστόσο, μόλις το 23% είχε καταγράψει γραπτώς τις επιθυμίες του για το τέλος της ζωής του σε advance care directive, ενώ μόλις το 11% είχε καταγράψει τον τρόπο με τον οποίο θα ήθελε να διαχειριστούν τα διαδικτυακά περιουσιακά στοιχεία του μετά τον θάνατό του.
ΑΝΑΠΟΦΕΥΚΤΟΣ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ
Δεν είναι λίγοι οι συμπάροικοι που θα φτύσουν τον κόρφο τους ή θα ψάξουν ξύλο να χτυπήσουν διαβάζοντας και μόνο τη λέξη «θάνατος». Η σκληρή αλήθεια, όμως, είναι πως πρόκειται για ένα θέμα που, όσο κι αν θα θέλαμε να αποφεύγουμε να το συζητήσουμε, μας αφορά όλους.
Και πέρα από τις βαθιά συναισθηματικές, προσωπικές, οικογενειακές και κοινωνικές διαστάσεις του θανάτου, υπάρχει και μια άλλη πλευρά: η ανάγκη να έχουμε φροντίσει εγκαίρως για όσα θα χρειαστούν όταν έρθει η δύσκολη στιγμή.
Πολλοί συμπάροικοι έχουν ήδη κάνει, σε μεγάλο βαθμό, τα κουμάντα τους. Έχουν φροντίσει για την κηδεία, τον τάφο και τα σχετικά έξοδα, θέλοντας αφενός να μην επιβαρύνουν την οικογένειά τους και αφετέρου να γίνουν, όσο είναι δυνατόν, όλα σύμφωνα με τις δικές τους επιθυμίες. Έχουν μεριμνήσει και για τα κληρονομικά τους, ένα ζήτημα που ουκ ολίγες φορές αποτελεί πηγή εντάσεων.
Δεν έχουν, όμως, όλοι τη δυνατότητα να τακτοποιήσουν εγκαίρως όλα αυτά τα ζητήματα, ενώ ορισμένες από τις σχετικές διαδικασίες χρειάζονται επικαιροποίηση με την πάροδο του χρόνου, ιδιαίτερα όταν υπάρχει περιουσία και στην Ελλάδα, όπου προ ημερών τέθηκε σε εφαρμογή ο νέος νόμος για το κληρονομικό δίκαιο.
Επί του παρόντος ας μείνουμε στα της Αυστραλίας. Όπως δήλωσε η Δρ Kerrie Noonan, αναπληρώτρια επικεφαλής της Public Health Palliative Care Unit του La Trobe University και διευθύντρια του Death Literacy Institute, «ο θάνατος συμβαίνει σε όλους, όμως είναι εντυπωσιακό πόσο λίγοι άνθρωποι είναι πραγματικά προετοιμασμένοι».
«Περίπου τα δύο τρίτα των Αυστραλών δεν έχουν συζητήσει με τις οικογένειές τους τις επιθυμίες τους για το τέλος της ζωής τους».
«Η κατανόηση των επιλογών που έχουμε είναι κρίσιμη για τον σχεδιασμό ενός καλύτερου τέλους της ζωής. Η γνώση μας δίνει τη δύναμη να αναλάβουμε ουσιαστική δράση, όπως να ολοκληρώσουμε τη διαθήκη μας, να ορίσουμε έναν enduring guardian ή απλώς να κάνουμε μια συζήτηση με την οικογένεια και τους φίλους μας για το τέλος της ζωής».
Στο πλαίσιο αυτό, οι ερευνητές -όπως επισημαίνεται- δημιούργησαν ένα νέο διαδικτυακό εργαλείο, με την ονομασία READYConnect, προκειμένου να βοηθήσουν τους ανθρώπους να προετοιμαστούν καλύτερα για το τέλος της ζωής.
Το READYConnect είναι η πρώτη εθνική πλατφόρμα που έχει σχεδιαστεί για να μετρά, να χαρτογραφεί και να ενισχύει την ετοιμότητα σε σχέση με τον θάνατο. Προσφέρει ένα σύντομο ψηφιακό ερωτηματολόγιο και παρέχει εξατομικευμένες πληροφορίες που βοηθούν τους χρήστες να ξεκινήσουν συζητήσεις με συγγενείς και φροντιστές για τον θάνατο και, στη συνέχεια, τους συνδέει με αξιόπιστες πηγές και υπηρεσίες του κλάδου.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί αυτόνομα, όμως οι ερευνητές ευελπιστούν ότι οι GPs, οι υπηρεσίες παρηγορητικής φροντίδας και οι υπηρεσίες φροντίδας ηλικιωμένων θα παραπέμπουν ασθενείς και οικογένειες στην πλατφόρμα, ώστε να εντοπίζουν τα ζητήματα που χρειάζεται να αντιμετωπίσουν.
«Υπάρχει ολοένα μεγαλύτερη ανάγκη να κατανοήσουμε το επίπεδο γνώσης και ετοιμότητας της κοινωνίας γύρω από τον θάνατο, αν αναλογιστούμε την έκταση των δημογραφικών αλλαγών που αναμένεται να αντιμετωπίσει η Αυστραλία στο άμεσο μέλλον», επισήμανε η Senior Project Officer, Holly Smith.
«Αντιμετωπίζουμε μια διαρκή δημογραφική αλλαγή και όχι μια προσωρινή αύξηση της ζήτησης για φροντίδα στο τέλος της ζωής. Καθώς ο πληθυσμός της Αυστραλίας γερνά, η ενίσχυση της ικανότητάς μας να φροντίζουμε ο ένας τον άλλον πρέπει να αποτελέσει εθνική προτεραιότητα».
Η Chelsea Menchin, National Projects & Operations Director της Palliative Care Australia, δήλωσε ότι το READYConnect έχει σημαντικές δυνατότητες να ενισχύσει την εθνική προσέγγιση της Αυστραλίας στη φροντίδα στο τέλος της ζωής, ενισχύοντας την κατανόηση του βαθμού στον οποίο οι κοινότητες είναι προετοιμασμένες να σχεδιάσουν για τη γήρανση, το τέλος της ζωής, τον θάνατο και το πένθος.
Το La Trobe University πρότεινε τρεις τρόπους για να βελτιωθεί η ετοιμότητα γύρω από τον θάνατο:
-Ξεκινήστε με το ερωτηματολόγιο READYConnect. Δείτε τι ήδη γνωρίζετε και σε ποια σημεία μπορείτε να ενισχύσετε τις γνώσεις, τις δεξιότητες και την αυτοπεποίθησή σας.
-Κάντε μια συζήτηση με κάποιον δικό σας άνθρωπο. Μιλήστε με έναν στενό φίλο ή ένα μέλος της οικογένειάς σας για όσα έχουν σημασία για εσάς. Το να βοηθήσετε κάποιον να καταρτίσει ένα σχέδιο είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να ενισχύσετε και τη δική σας ετοιμότητα.
-Συμμετέχετε στην κοινότητά σας. Πάρτε μέρος σε μια τοπική εκδήλωση, προσφέρετε εθελοντική εργασία ή στηρίξτε κάποιον που φροντίζει ένα δικό του πρόσωπο ή βιώνει πένθος.
Και όταν τα νομικά ή κληρονομικά ζητήματα είναι πιο σύνθετα, η έγκαιρη συμβουλή από τους αρμόδιους ειδικούς μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη.
«Η χειρότερη στιγμή για να κάνεις κάτι είναι όταν βρίσκεσαι σε κρίση», σχολίασε σχετικά η Δρ Noonan μιλώντας στο AAP.
«Το να μιλάμε για τον θάνατο και το τέλος της ζωής φέρει πλέον λιγότερο στίγμα, όμως δεν έχουμε ακόμη περάσει στη δράση … περιμένουμε και βασιζόμαστε στην κρίση για να αναλάβει το μεγαλύτερο μέρος της δράσης».
Η Δρ Noonan, η οποία πρόσφατα υποστήριξε και η ίδια τη μητέρα της κατά το τέλος της ζωής της, δήλωσε ότι το να υπάρχει ένα σχέδιο και να γνωρίζει κανείς τις επιθυμίες ενός αγαπημένου προσώπου μπορεί να προσφέρει σημαντική ανακούφιση στις οικογένειες.
«Κατά την περίοδο του πένθους, όταν αναλογίζεσαι την εμπειρία και το γεγονός ότι μπόρεσες να στηρίξεις ένα μέλος της οικογένειάς σου σύμφωνα με τις επιθυμίες του… όταν γνωρίζεις ποια είναι η επιθυμία κάποιου και μπορείς να την υλοποιήσεις, αυτό σου δίνει δύναμη».
«Πρόκειται για το να προχωρήσουμε πέρα από την απλή κανονικοποίηση και να κάνουμε αυτού του είδους τις συζητήσεις μέρος της κοινωνικής μας ζωής, εκεί όπου ήδη υπάρχουν η φροντίδα, η απώλεια και το πένθος», είπε.
The post Πόσο έτοιμοι είμαστε για το αναπόφευκτο; appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.