Σε μία συγκυρία κατά την οποία τα νοικοκυριά εξακολουθούν να δίνουν μάχη με την ακρίβεια, η αυστραλιανή οικονομία βρίσκεται μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι.
Οι τιμές των σπιτιών υποχωρούν, η παραγωγικότητα μειώνεται, ο πληθωρισμός επιμένει, με την RBA να τον παρακολουθεί «στενά», ενώ η πολιτική αντιπαράθεση φουντώνει, καθώς στην ήδη δυσεπίλυτη εξίσωση για το στεγαστικό εμπλέκεται εκ νέου το μεταναστευτικό — με ό,τι αυτό συνεπάγεται και για την κοινωνική συνοχή.
Με αυτά τα δεδομένα έως τώρα -επιπλέον τις διεθνείς «αναταράξεις» λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή- το μόνο που μοιάζει βέβαιο για τη συνέχεια είναι πως δύσκολα θα βρεθεί η απαραίτητη συναίνεση ώστε η χώρα να ξεπεράσει τις προκλήσεις, τουλάχιστον σύντομα, με το οικονομικό βάρος που συνήθως συνοδεύει την παρατεταμένη αβεβαιότητα να πέφτει για ακόμη μία φορά στους πολίτες.
ΤΙΜΕΣ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ
Οι τιμές σπιτιών και διαμερισμάτων πέφτουν ανά τη χώρα και όπως ανέφερε η Αποθεματική Τράπεζα της Αυστραλίας (RBA), αν η αγορά κατοικίας επιδεινωθεί ταχύτερα από το αναμενόμενο, αυτό θα μπορούσε να επιβαρύνει την κατανάλωση των νοικοκυριών και να περιορίσει περαιτέρω τη δυναμική της οικονομίας.
Κάτι που δε θα είναι… απαραίτητο κακό, σύμφωνα με τους αναλυτές τουλάχιστον, για τις πληθωριστικές πιέσεις.
Οι τιμές είχαν ήδη αρχίσει να υποχωρούν μετά τις τρεις αυξήσεις επιτοκίων της RBA κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, οι οποίες συνολικά πρόσθεσαν περίπου $270 τον μήνα στις δόσεις ενός στεγαστικού δανείου $600.000.
Ωστόσο, η πτώση επιταχύνθηκε μετά τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό, ο οποίος περιόρισε τις φορολογικές ελαφρύνσεις για τους επενδυτές.
Η RBA εκτίμησε ότι «οι τιμές των κατοικιών θεωρείται ότι θα συνεχίσουν να υποχωρούν σταδιακά για ένα διάστημα, αντανακλώντας τη σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής νωρίτερα μέσα στο έτος, τις αλλαγές στη φορολογική πολιτική και το γενικό οικονομικό περιβάλλον».
Αλλά επισημάνθηκε ότι ακόμη και «αν οι τιμές των ακινήτων μειώνονταν κατά 20%, και πάλι μόνο περίπου το 5% των νοικοκυριών θα είχε αρνητική καθαρή θέση» και δε θα αποτελούσε κίνδυνο για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και ως εκ τούτου για την οικονομία.
Πριν πάντως από την ανακοίνωση της RBA, οικονομολόγοι της ANZ ανέβασαν σημαντικά τις προβλέψεις τους για το πόσο θα υποχωρήσουν οι τιμές σπιτιών και διαμερισμάτων το 2026.
«Είναι σαφές ότι ο συνδυασμός των περιοριστικών επιτοκίων, των πρόσφατων αλλαγών στη φορολογική πολιτική και της παγκόσμιας αβεβαιότητας έχει περιορίσει το κλίμα στην αγορά», ανέφεραν οι Madeline Dunk και Adam Boyton, κάνοντας λόγο για την «χειρότερη κατάρρευση εδώ και περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες».
Πλέον αναμένουν διπλάσια πτώση κατά 10,6% από την κορύφωση των τιμών έως το χαμηλότερο σημείο τους στις πρωτεύουσες πόλεις κατά το 2026 και το 2027.
Το Σίδνεϊ αναμένεται να ηγηθεί της πτώσης, με απώλειες 14,5%, ενώ η Μελβούρνη εκτιμάται ότι θα βρεθεί στο -12,8%.
Επίσης, η Commonwealth Bank of Australia (CBA) -ανακοινώνοντας την Τετάρτη καθαρά κέρδη ύψους 10,9 δισ. δολαρίων για το οικονομικό έτος (+7%)- εκτίμησε ότι η αυστραλιανή οικονομία παραμένει μεν ανθεκτική (χάρη στο χαμηλό ποσοστό ανεργίας και των επενδύσεων), αλλά η ανάπτυξη επιβραδύνεται, καθώς τα υψηλότερα επιτόκια και ο πληθωρισμός συνεχίζουν να πιέζουν τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Ο διευθύνων σύμβουλος της CBA, Matt Comyn, επισήμανε επίσης ότι η δραστηριότητα στην αγορά κατοικίας έχει υποχωρήσει από ένα «υψηλό επίπεδο», μετά τις αλλαγές στην κυβερνητική πολιτική σε ομοσπονδιακό επίπεδο που επηρέασαν αρνητικά την αγορά ακινήτων.
Οι δε αιτήσεις δανείων έχουν μειωθεί κατά 15% από τον Μάιο, οπότε ανακοινώθηκε ο προϋπολογισμός και κατά 17% σε σχέση με την ίδια περίοδο πέρυσι (tο μεγαλύτερο μέρος αυτής της μείωσης προέρχεται από τους επενδυτές, με τις αιτήσεις να έχουν υποχωρήσει κατά 28%, έναντι πτώσης 9% γι’ αυτούς που στοχεύουν στην ιδιοκατοίκηση).
Ο όγκος των αιτήσεων «φαίνεται να έχει σταθεροποιηθεί τις τελευταίες εβδομάδες» επισημάνθηκε.
Και η Westpac έκανε γνωστό τη Δευτέρα ότι οι αιτήσεις για στεγαστικά δάνεια είχαν μειωθεί κατά 20% από την ανακοίνωση του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού και έπειτα, ενώ η NAB ανέφερε στις 31 Ιουλίου ότι οι αιτήσεις για στεγαστικά δάνεια είχαν μειωθεί κατά 15% το τρίμηνο που έληξε τον Ιούνιο.
ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ
Οι εξελίξεις στην αγορά κατοικίας έχουν περάσει ήδη στο πολιτικό πεδίο μάχης.
Ο αρχηγός της αντιπολίτευσης, Angus Taylor, μιλώντας στο Κοινοβούλιο υποστήριξε ότι οι «τοξικοί φόροι» των Εργατικών «καταβαραθρώνουν την αγορά κατοικίας».
Εκμεταλλεύτηκε δε τις προειδοποιήσεις της RBA σε σχέση με την παραγωγικότητα και υποστήριξε ότι ο πρωθυπουργός, Anthony Albanese, είναι «χειρότερος από τους Whitlam και Rudd», καθώς έχει «διαλύσει» την οικονομία.
Ο κ. Albanese, απάντησε ότι ακόμη και ο Scott Pape — γνωστός ως Barefoot Investor — αναγνωρίζει ότι η αγορά κατοικίας βρισκόταν σε πολύ κακή κατάσταση:
«Ο Barefoot Investor, κάποιος που είναι πολύ γνωστός και δεν αποτελεί πάντα μέρος μιας ομάδας που επευφημεί την κυβέρνηση, έγραψε στη Herald Sun: Οι μέσες τιμές των κατοικιών έχουν αυξηθεί περισσότερο από 400% από το 2000, εν μέρει χάρη στην κρατικά χρηματοδοτούμενη στήριξη των ιδιοκτητών ακινήτων».
Πρόσθεσε ότι το μεγάλο αυστραλιανό όνειρο μετατρεπόταν σε «εφιάλτη» και έπρεπε να διορθωθεί.
«Δεν θέλω να είμαι πρωθυπουργός μιας χώρας όπου βλέπουμε την ανισότητα να αυξάνεται, όπου η δυνατότητα των ανθρώπων να αποκτήσουν το πρώτο τους σπίτι καθορίζεται από το αν η μαμά ή ο μπαμπάς μπορούν να τους βοηθήσουν».
«Κάπου στην πορεία αρχίσαμε να αντιμετωπίζουμε τα σπίτια σαν να ήταν τιμή μετοχής. Κάτι που πρέπει να ελέγχουμε, να καυχιόμαστε γι’ αυτό και να δανειζόμαστε χρησιμοποιώντας το ως εγγύηση. Ξεχάσαμε για ποιον λόγο υπάρχουν. Ένα σπίτι είναι για να ζεις σε αυτό», τόνισε.
Ο υπουργός Οικονομικών, Jim Chalmers, κάλεσε τους πολίτες «να μην βγάζουν βιαστικά συμπεράσματα» σχετικά με την πτώση των τιμών των κατοικιών.
Υποστήριξε ότι οι φορολογικές αλλαγές δεν μπορούν να κριθούν από τη μεταβλητότητα «μιας περιόδου λίγων μηνών».
«Οι παραδοχές του Υπουργείου Οικονομικών στον προϋπολογισμό σχετικά με τις τιμές των κατοικιών αφορούν τα επόμενα δύο χρόνια και όχι τους πρώτους λίγους μήνες μετά τον προϋπολογισμό», τόνισε μιλώντας στο Radio National.
«Το έχω πει σε αρκετές περιπτώσεις, το έχουν πει και οι οικονομολόγοι της αγοράς από τον ιδιωτικό τομέα: αυτό που βλέπουμε στην αγορά κατοικίας είναι αποτέλεσμα ενός ολόκληρου φάσματος παραγόντων, των οικονομικών συνθηκών, των επιτοκίων, των αλλαγών στην πολιτική, και όχι ενός και μόνο παράγοντα».
Από την πλευρά του, ο γερουσιαστής των Πράσινων, Nick McKim, σχολίασε ότι η πτώση στην αγορά κατοικίας ήταν «από καιρό αναγκαία».
«Αυτή είναι μια ‘διόρθωση’ που ήταν απολύτως αναγκαία και είχε καθυστερήσει πολύ. Και αυτό σημαίνει ότι οι νέοι άνθρωποι θα έχουν επιτέλους μια ευκαιρία να αποκτήσουν το δικό τους σπίτι. Και, επιτέλους, οι μισθοί θα έχουν την ευκαιρία να καλύψουν τη ‘φούσκα’ των τιμών των κατοικιών που βιώνουμε εδώ και 20 χρόνια», δήλωσε στην εκπομπή Today του Nine.
«Η αγορά κατοικίας της Αυστραλίας είναι πιθανότατα η πιο απρόσιτη αγορά κατοικίας οπουδήποτε στον κόσμο. Και μια ολόκληρη γενιά νέων Αυστραλών παρακολουθεί το μεγάλο αυστραλιανό όνειρο της ιδιοκτησίας του δικού τους σπιτιού να εξαφανίζεται μπροστά στα μάτια τους».
ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟ – ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΟ
Η κυβέρνηση των Εργατικών υποστηρίζει επίσης ότι μια «διόρθωση» των υπερβολικά υψηλών τιμών μπορεί να βελτιώσει την προσιτότητα για τους αγοραστές πρώτης κατοικίας.
Ο Συνασπισμός, από την άλλη συνδέει πλέον πιο άμεσα τη στεγαστική πολιτική με τη μετανάστευση, ενώ την ίδια ώρα, η Pauline Hanson διεκδικεί τα «εύσημα».
Η επικεφαλής του One Nation, μιλώντας στο News24 την Τετάρτη, επέμεινε ότι τα δύο μεγάλα κόμματα ακολουθούν τα βήματά της στην πολιτική για το μεταναστευτικό.
«Συνειδητοποιούν ότι έχω δίκιο σε αυτά που λέω», τόνισε.
«Αυτοί (οι Εργατικοί) έφεραν 1,5 εκατομμύριο ανθρώπους κατά τη διάρκεια της θητείας τους στην κυβέρνηση και σκοπεύουν να φέρουν ακόμη 1 εκατομμύριο ανθρώπους τα επόμενα τέσσερα χρόνια. Δεν μπορούμε να το διαχειριστούμε αυτό. Ο κόσμος το λέει και γι’ αυτό τώρα έχω διαμορφώσει την ατζέντα».
«Και τα δύο πολιτικά κόμματα, οι Εργατικοί και οι Φιλελεύθεροι, μειώνουν τους αριθμούς τους επειδή συνειδητοποιούν ότι έχω δίκιο σε αυτά που λέω. Εγώ προτείνω 130.000 τον χρόνο, καθαρή μετανάστευση στη χώρα».
Το Υπουργείο Οικονομικών έχει προειδοποιήσει ωστόσο για το οικονομικό κόστος μιας απότομης περικοπής στον αριθμό της μετανάστευσης, καθώς προβλέπεται να ασκήσει περαιτέρω πίεση στην ανάπτυξη, σε μια κομβική συγκυρία κατά την οποία ο πληθυσμός της χώρας γερνάει.
ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ
Στο μεταξύ, ο γερουσιαστής των Φιλελεύθερων Andrew Bragg, «σκιώδης υπουργός» Στέγασης και Αστεγίας και «σκιώδης υπουργός» Περιβάλλοντος, μίλησε στο National Press Club με θέμα «Οι στεγαστικές ανάγκες της Αυστραλίας», εμπλέκοντας άμεσα το μεταναστευτικό.
Αναφέρθηκε σε σχεδόν για υποδιπλασιασμό της καθαρής μετανάστευσης από το εξωτερικό, ώστε να συμβαδίσει με τον ρυθμό με τον οποίο κατασκευάζονται νέες κατοικίες (όπως ο κ. Taylor λίγους μήνες πριν).
Οι προβλέψεις του Υπουργείου Οικονομικών -που δημοσιεύθηκαν στον προϋπολογισμό του Μαΐου- αναμένουν ότι η καθαρή μετανάστευση θα μειωθεί από 301.000 σε 225.000 έως το τέλος αυτής της δεκαετίας.
Ωστόσο, ο Συνασπισμός προτείνει ένα μέσο ετήσιο επίπεδο 180.000.
«Μια μείωση της καθαρής μετανάστευσης από το εξωτερικό σε αυτή την κλίμακα είναι διαχειρίσιμη και ευθυγραμμίζεται με τις μειώσεις που έχουμε καταφέρει στο πρόσφατο παρελθόν», είπε ο κ. Bragg.
«Η αυστηροποίηση των προτύπων για τη μετανάστευση και η προσεκτική ανάλυσή τους κάθε χρόνο είναι ζωτικής σημασίας, ώστε να διασφαλίζεται η ακεραιότητα και η εμπιστοσύνη του κοινού στις ρυθμίσεις μας για τη μετανάστευση».
«Αυτό… μπορεί να επιτευχθεί ενώ παράλληλα θα ωφεληθούν ο προϋπολογισμός και η οικονομία, μεταξύ άλλων μέσω της αύξησης του ποσοστού των ειδικευμένων μεταναστών στη μόνιμη μετανάστευση… και μέσω μέτριων μειώσεων στις βίζες για διεθνείς φοιτητές, εργαζόμενους σε διακοπές και βίζες για εργασία μετά τις σπουδές».
Κεντρικό σημείο της ομιλίας του ήταν η δέσμευση για αντικατάσταση του National Construction Code (Εθνικό Κώδικα για τις Κατασκευές) με ένα νέο «Basic Australian Standard» 80 σελίδων.
Οι κανονισμοί καθορίζουν τις ελάχιστες απαιτήσεις για την ασφάλεια, την υγεία, την άνεση, την προσβασιμότητα και τη βιωσιμότητα ορισμένων κτιρίων, όπως αναλύονται σε περισσότερες από 2.000 σελίδες.
Επίσης, σε συνέντευξή του στο ABC Radio Sydney, πριν από την ομιλία του, ο κ. Bragg, τόνισε ότι «έχουμε ένα στεγαστικό σύστημα που δεν παρέχει όσες κατοικίες θα έπρεπε. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη σπατάλη, τους φόρους, τους κανονισμούς και την κακοδιαχείριση του μεταναστευτικού από την κυβέρνηση».
Αναφέρθηκε σε housing gap (στεγαστικό έλλειμμα), σημειώνοντας ότι «έχουμε 350.000 έως 400.000 ανθρώπους που δεν έχουν την κατάλληλη στέγαση εξαιτίας της αναντιστοιχίας μεταξύ προσφοράς κατοικιών και μετανάστευσης».
«Αν θα θέλατε να κλείσετε αυτό το κενό, θα έπρεπε να μειώσετε τον αριθμό της καθαρής μετανάστευσης από το εξωτερικό σε αυτό το εύρος, γύρω στις 180.000, για παράδειγμα».
Παράλληλα, δεν ζητά απλώς λιγότερους μετανάστες, αλλά αλλαγή στη σύνθεση της μετανάστευσης, με μεγαλύτερη έμφαση σε εξειδικευμένους εργαζόμενους και τεχνίτες που μπορούν να συμβάλουν στην κατασκευή νέων κατοικιών.
«Φυσικά, όλα αυτά εξαρτώνται από τις παραδοχές και τις παραμέτρους, αλλά αυτό είναι περίπου το εύρος στο οποίο πιστεύουμε ότι θα έπρεπε να κινηθούμε».
«Μιλάμε για καθαρή μετανάστευση περίπου 300.000 φέτος. Αν μειωνόταν κατά 100.000, θα ήταν μια σημαντική αλλαγή. Αλλά δεν είναι κάτι ασυνήθιστο στην αυστραλιανή ιστορία. Αυτό έχει συμβεί στο παρελθόν, περίπου πριν από 15 χρόνια…».
«Θέλουμε στην πραγματικότητα να αλλάξουμε τη σύνθεση της μετανάστευσης, ώστε να φέρνουμε περισσότερους ειδικευμένους τεχνίτες που μπορούν να μας βοηθήσουν με αυτό το τεράστιο ‘κενό’ στην κατασκευή κατοικιών».
«Αυτό που χρειαζόμαστε είναι μια ‘έκρηξη’ (στις κατασκευές νέων κατοικιών). Και δεν πρόκειται να έχουμε αν δεν μειώσουμε τους κανονισμούς, μειώσουμε τους φόρους και ρυθμίσουμε σωστά τη μετανάστευση».
Από την πλευρά τους, οι Εργατικοί έχουν ανακοινώσει ότι θα «παγώσουν» το National Construction Code.
Η υπουργός Στέγασης, Clare O’Neil, απέρριψε τις εκκλήσεις της αντιπολίτευσης να μειωθούν οι κατασκευαστικοί κανονισμοί νωρίτερα το 2026.
«Έχω μιλήσει με κατασκευαστές γι’ αυτό, γελούν με την καρδιά τους. Είναι απολύτως γελοίο», δήλωσε η κα O’Neil στο National Press Club τον Μάιο.
Η κυβέρνηση δεν απέχει πολύ από την παρουσίαση ενός τελικού σχεδίου αργότερα φέτος για την απλοποίηση του Κώδικα, δήλωσε ο κ. Chalmers μιλώντας στο ABC Radio National σήμερα.
Οι Εργατικοί ετοιμάζουν επίσης το δικό τους σχέδιο για να διατηρήσουν την καθαρή μετανάστευση πιο κοντά στις προβλέψεις του Υπουργείου Οικονομικών.
Οι λεπτομέρειες έχουν αποτελέσει αντικείμενο εκτεταμένων συζητήσεων στο Υπουργικό Συμβούλιο.
Μια ομιλία του υπουργού Εσωτερικών, Tony Burke, στο National Press Club, η οποία ακυρώθηκε την τελευταία στιγμή την περασμένη εβδομάδα, δεν έχει ακόμη προγραμματιστεί εκ νέου, αλλά αναμένεται να πραγματοποιηθεί το «συντομότερο δυνατόν».
The post Υποχωρούν οι τιμές των σπιτιών – Φουντώνει η πολιτική αντιπαράθεση appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.