Υπάρχουν στιγμές που ένα βιβλίο δεν είναι απλώς ένα βιβλίο. Είναι μια επιστροφή. Ένα άνοιγμα της πόρτας σε χρόνια που πέρασαν, σε πρόσωπα που έφυγαν, σε τόπους που έμειναν πίσω, αλλά ποτέ δεν έπαψαν να υπάρχουν μέσα μας.
Μια τέτοια επιστροφή ήταν η παρουσίαση της ποιητικής συλλογής του Χρήστου Φίφη, «Ποιήματα 1963–2025», που πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου, στο Brunswick, σε μια ιδιαίτερα συγκινητική εκδήλωση, γεμάτη ποίηση, μνήμες και Ελλάδα.
Την παρουσίαση της συλλογής έκανε η Δρ. Στέφη Νικολούδη, ενώ τον συντονισμό της εκδήλωσης είχε ο Δρ. Θανάσης Σπηλιάς. Για το έργο και την πορεία του Χρήστου Φίφη μίλησαν ακόμη η καίτη Αλεξοπούλου, πρόεδρος του Ελληνοαυστραλιανού Πολιτιστικού Συνδέσμου Μελβούρνης και ο Γιάννης Σαχινίδης, πρόεδρος του Συνδέσμου Ελλήνων Λογοτεχνών και Συγγραφέων Αυστραλίας
Ξεχωριστή θέση στην εκδήλωση είχε η απαγγελία ποιημάτων από τον ίδιο τον ποιητή, αλλά και από τη Ρένα Φραγκουδάκη, η παρουσία της οποίας και ο τρόπος με τον οποίο απέδωσε τους στίχους συγκίνησαν ιδιαίτερα το κοινό και απέσπασαν θερμό χειροκρότημα.
Ο ίδιος ο Χρήστος Φίφης απήγγειλε ποίημα που είχε γράψει για την Ρένα Φραγκιουδάκη που κάποτε ήταν πανταχού παρούσα στα παροικιακά δρώμενα.
Ξέχωρη συγκίνησε προκάλεσε και η απαγγελία ποιημάτων στον αείμνηστο μουσικό (και αρχιτέκτονα) Κώστα Τσικαδέρη αλλά και στον αείμνηστο ποιητή Νίκο Νινολάκη.
Η εκδήλωση διοργανώθηκε από τον Ελληνοαυστραλιανό Πολιτιστικό Σύνδεσμο Μελβούρνης και τον Σύνδεσμο Ελλήνων Λογοτεχνών και Συγγραφέων Αυστραλίας.
Έξι δεκαετίες ζωής μέσα σε έναν τόμο
Ο τόμος «Ποιήματα 1963–2025» είναι, ουσιαστικά, ένας ποιητικός καθρέφτης μιας ολόκληρης ζωής.
Περιλαμβάνει ποιήματα που γράφτηκαν και δημοσιεύτηκαν σε κάτι περισσότερο από έξι δεκαετίες. Από τα πρώτα βήματα του νεαρού Χρήστου Φίφη στην Αθήνα του 1963 μέχρι τα ποιήματα της ωριμότητας και τα νεότερα έργα του, ο αναγνώστης παρακολουθεί όχι μόνο την εξέλιξη ενός ποιητή, αλλά και τη διαδρομή ενός ανθρώπου ανάμεσα σε δύο πατρίδες, δύο κόσμους και δύο εποχές.
Στην έκδοση περιλαμβάνεται επιλογή ποιημάτων από τις τρεις πρώτες συλλογές της περιόδου 1963–1972, όλα τα ποιήματα των συλλογών του 2011 και του 2023, καθώς και νέα ποιήματα που δεν είχαν μέχρι σήμερα παρουσιαστεί σε ξεχωριστό βιβλίο.
Ο ίδιος ο ποιητής εξηγεί πως η αναφορά στη χρονολογία κάθε ποιήματος δεν σημαίνει πάντοτε και τη χρονολογία της τελικής του μορφής, αλλά τον χρόνο κατά τον οποίο άρχισε να ασχολείται με αυτό. Κι ίσως αυτή η λεπτομέρεια να έχει ιδιαίτερη σημασία: γιατί η ποίηση, όπως και η μνήμη, δεν ολοκληρώνεται πάντα τη στιγμή που γεννιέται. Μπορεί να επιστρέψει ύστερα από χρόνια και να ζητήσει ξανά τη θέση της στη ζωή μας.
Από την Αθήνα του 1963 στην Αυστραλία
Το 1963, ο Χρήστος Φίφης, ένας νέος άνθρωπος στην Αθήνα, εξέδωσε τις δύο πρώτες ποιητικές του συλλογές, «Προανακρούσματα» τον Ιανουάριο και «Εκφορές» τον Απρίλιο.
Ήταν μια δύσκολη εποχή. Η ανεργία και οι περιορισμένες δυνατότητες για τους νέους, ιδιαίτερα για όσους ήθελαν να συνεχίσουν τις σπουδές τους, έκαναν τη μετανάστευση να μοιάζει για πολλούς με τη μόνη διέξοδο.
Και ο Χρήστος Φίφης πήρε τον δρόμο της ξενιτιάς.
Το σχέδιό του ήταν να έρθει στην Αυστραλία για πέντε ή έξι χρόνια, να εργαστεί, να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για το μέλλον και να επιστρέψει.
Η ζωή, όμως, είχε άλλα σχέδια.
Τον Φεβρουάριο του 1965 έφτασε στην Αυστραλία. Η προσωρινή μετανάστευση έγινε μια ολόκληρη ζωή. Και η Μελβούρνη, που αρχικά ήταν ο μακρινός τόπος της ξενιτιάς, έγινε σταδιακά ο τόπος της δημιουργίας, της επιστημονικής πορείας, της οικογένειας και της προσφοράς.
Κι όμως, όσο μακριά κι αν βρέθηκε από την Ελλάδα, ένα κομμάτι της δεν έφυγε ποτέ από μέσα του.
Το χωριό που δεν έφυγε ποτέ από τη μνήμη
Ο Χρήστος Φίφης γεννήθηκε στην Κοσκινά Θέρμου τον Οκτώβριο του 1940.
Από εκείνον τον μικρό τόπο της Αιτωλοακαρνανίας ξεκίνησε μια διαδρομή που θα τον οδηγούσε στην Αθήνα, στην Αυστραλία, στα πανεπιστήμια και στην ακαδημαϊκή ζωή.
Όμως το χωριό έμεινε.
Έμεινε στις αναμνήσεις, στις εικόνες της παιδικής ηλικίας, στους ανθρώπους, στις μυρωδιές, στους δρόμους και στα τοπία που κουβαλά ο άνθρωπος μαζί του, ακόμη κι όταν αλλάξει ήπειρο.
Ο Βρασίδας Καραλής, γράφοντας για τη διασπορική ποίηση του Χρήστου Φίφη, έχει επισημάνει ακριβώς αυτή τη δύναμη της μνήμης: ο ποιητής καταδύεται στις αναμνήσεις της παιδικής του ζωής και στο μακρινό χωριό που δεν έφυγε ποτέ από τον νου του, ακόμη και μέσα στους πολύβουους δρόμους της Μελβούρνης.
Και ίσως εκεί βρίσκεται ένα από τα πιο δυνατά χαρακτηριστικά της ποίησής του.
Δεν γράφει απλώς για το παρελθόν.
Προσπαθεί να το κρατήσει ζωντανό.
Να μη χαθούν οι άνθρωποι. Να μη σβήσουν οι τόποι. Να μη χαθούν οι ιστορίες μιας γενιάς που έφυγε από την Ελλάδα με μια βαλίτσα, λίγα χρήματα και πολλές ελπίδες.
Η ποίηση ως αντίσταση στη λήθη
Η ποίηση του Χρήστου Φίφη είναι βαθιά συνδεδεμένη με την ελληνική διασπορική εμπειρία.
Είναι η ποίηση του ανθρώπου που έφυγε, αλλά δεν αποκόπηκε ποτέ από τις ρίζες του. Του μετανάστη που έφτιαξε μια νέα ζωή, χωρίς να διαγράψει την παλιά.
Τα ποιήματά του λειτουργούν σαν μικρές ψηφίδες μιας μεγάλης τοιχογραφίας: η Ελλάδα των παιδικών χρόνων, η νεότητα, η ξενιτιά, η Μελβούρνη, οι άνθρωποι της ελληνικής παροικίας, οι αλλαγές των εποχών, η μνήμη και η αναζήτηση της ταυτότητας.
Ο Γιώργος Βασιλακόπουλος έχει χαρακτηρίσει την πορεία του ως μια ενδοσκοπική στροφή προς την κατανόηση του μεταναστευτικού μας «Εμείς», υπογραμμίζοντας ότι για τον Φίφη ακόμη και το παρελθόν είναι ζωή που χρειάζεται να κατανοηθεί μέσα στην ιστορική και υπαρξιακή της πολυπλοκότητα.
Κι αυτό ίσως εξηγεί γιατί η ποίηση του Χρήστου Φίφη αγγίζει τόσο βαθιά όσους έζησαν τη μετανάστευση.
Γιατί μέσα στους στίχους του μπορούν να αναγνωρίσουν κάτι από τον δικό τους δρόμο.
Ένας ποιητής, ένας δάσκαλος, ένας άνθρωπος της παροικίας
Η ποιητική διαδρομή είναι μόνο ένα μέρος της πολύχρονης παρουσίας του Χρήστου Φίφη στα ελληνικά γράμματα και στην αυστραλιανή κοινωνία.
Παράλληλα με την καθημερινή εργασία του, σπούδασε Οικονομικά και Ιστορία στο Πανεπιστήμιο La Trobe της Μελβούρνης και Νεοελληνική Φιλολογία στα πανεπιστήμια της Νέας Αγγλίας στο Armidale και της Μελβούρνης.
Αργότερα, στο Πανεπιστήμιο La Trobe, εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή με αντικείμενο την ιστορία της Ελληνικής Ορθόδοξης Κοινότητας Μελβούρνης και Βικτώριας από το 1897 έως το 2008.
Υπήρξε πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Φοιτητών και Πτυχιούχων Μελβούρνης, μέλος του διδακτικού προσωπικού του Προγράμματος Διερμηνέων και Μεταφραστών του RMIT και του Victoria College, ενώ το 1987 διορίστηκε Επίκουρος Καθηγητής Νέων Ελληνικών και πρώτος διευθυντής του Προγράμματος Ελληνοκλασικών Σπουδών στο La Trobe.
Αφυπηρέτησε από την ενεργό διδασκαλία το 2007, χωρίς όμως να απομακρυνθεί από την έρευνα, τη συγγραφή και τα ελληνικά γράμματα.
Παράλληλα με το επιστημονικό και ερευνητικό του έργο, συνέχισε να γράφει ποίηση, πεζογραφία και θέατρο.
Και η μνήμη συνεχίζεται…
Η παρουσίαση του «Ποιήματα 1963–2025» δεν ήταν απλώς μια ακόμη βιβλιοπαρουσίαση.
Ήταν μια συνάντηση με τον χρόνο.
Μια συνάντηση ανθρώπων που γνωρίζουν καλά πως η μετανάστευση δεν είναι μόνο η απόσταση από έναν τόπο. Είναι και η προσπάθεια να κρατήσεις μέσα σου εκείνα που φοβάσαι ότι κάποτε θα χαθούν.
Κι εκεί, ανάμεσα στους στίχους του Χρήστου Φίφη, η Ελλάδα της παιδικής ηλικίας συναντά τη Μελβούρνη της ωριμότητας. Το χθες συνομιλεί με το σήμερα. Οι άνθρωποι που έφυγαν συναντούν εκείνους που έμειναν. Και οι αναμνήσεις γίνονται ξανά ζωή.
Γιατί τελικά, ίσως αυτό να είναι το μεγάλο δώρο της ποίησης:
να μας επιτρέπει να επιστρέφουμε.
Να γυρίζουμε σε ένα χωριό, σε ένα σπίτι, σε έναν δρόμο, σε ένα πρόσωπο, σε μια Ελλάδα που μπορεί να βρίσκεται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, αλλά εξακολουθεί να κατοικεί μέσα μας.
Και ο Χρήστος Φίφης, μέσα από έξι και πλέον δεκαετίες ποιητικής διαδρομής, συνεχίζει να ανοίγει αυτή την πόρτα της μνήμης.
Για να θυμόμαστε.
Για να συγκινούμαστε.
Και, πάνω απ’ όλα, για να μην ξεχνάμε από πού ξεκινήσαμε.
The post Ο Χρήστος Φίφης γύρισε πίσω στον χρόνο μέσα από τους στίχους του appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.