Νέες σοβαρές σκιές πάνω από το σύστημα των αγροτικών επιδοτήσεων στην Ελλάδα ρίχνουν τα ευρήματα των ελέγχων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα προγράμματα για τη βιολογική κτηνοτροφία και τις βιολογικές καλλιέργειες.
Οι Ευρωπαίοι ελεγκτές, που βρέθηκαν στην Ελλάδα τον Ιούλιο, φέρονται να εντόπισαν περιπτώσεις που προκαλούν εύλογα ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο ελέγχονται οι δικαιούχοι και καταβάλλονται οι ενισχύσεις.
Σε μία από τις πλέον χαρακτηριστικές περιπτώσεις, οι κτηνιατρικοί έλεγχοι κατέγραφαν εκατοντάδες ζώα, ενώ τα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για την πληρωμή εμφάνιζαν αριθμό πολλαπλάσιο. Σε άλλη υπόθεση, ζώα που είχαν δηλωθεί ως νεκρά λόγω ασθένειας εμφανίστηκαν ξανά κατά τον επόμενο έλεγχο.
Και όλα αυτά την ώρα που η ίδια η έρευνα της Κομισιόν αφήνει ανοιχτά ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των ελέγχων και την αξιοπιστία των φορέων πιστοποίησης.
Από 390 ζώα… στα 1.276
Μία από τις υποθέσεις που περιλαμβάνονται στα ευρήματα αφορά μονάδα με βιολογικά ζώα.
Στα χέρια των Ευρωπαίων επιθεωρητών βρέθηκαν δύο εκθέσεις κτηνιατρικών επιτόπιων ελέγχων. Η πρώτη, στις 22 Δεκεμβρίου 2025, κατέγραφε 390 αρσενικά ζώα. Η δεύτερη, στις 11 Φεβρουαρίου 2026, κατέγραφε μόλις 45 αρσενικά.
Ωστόσο, για τον ίδιο ΑΦΜ, ο οργανισμός πληρωμών, βάσει των κτηνιατρικών δεδομένων, διαπίστωσε συνολικά 1.276 επιλέξιμα ζώα, αρσενικά και θηλυκά.
Η τεράστια απόκλιση μεταξύ των στοιχείων είναι ένα από τα σημεία που μπήκαν στο μικροσκόπιο των Ευρωπαίων ελεγκτών.
Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων, Νίκος Κακαβάς, περιέγραψε μία αντίστοιχη περίπτωση στη Θεσσαλία, υποστηρίζοντας ότι κτηνοτρόφος με περίπου 400 βοοειδή πληρώθηκε για 1.300.
Τα στοιχεία αυτά εγείρουν ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς είναι δυνατόν να καταβάλλονται ενισχύσεις για αριθμό ζώων που δεν προκύπτει από τους διαθέσιμους ελέγχους;
Τα ζώα που είχαν «πεθάνει» και βρέθηκαν ξανά
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η υπόθεση που καταγράφεται στην Κρήτη.
Στον ετήσιο έλεγχο πιστοποίησης είχε καταγραφεί ότι όλα τα ζώα μιας μονάδας είχαν θανατωθεί λόγω ασθένειας το 2024.
Όταν, όμως, πραγματοποιήθηκε επιτόπιος έλεγχος από τον οργανισμό πληρωμών για το έτος αιτήσεων 2025, οι ελεγκτές βρήκαν 381 ζώα.
Το στοιχείο που προκαλεί ακόμη περισσότερα ερωτήματα είναι ότι, σύμφωνα με την έκθεση, δεν προσκομίστηκαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι είχε μεσολαβήσει ανασύσταση του κοπαδιού.
Με άλλα λόγια, στα χαρτιά τα ζώα είχαν θανατωθεί, αλλά στον επόμενο έλεγχο εμφανίστηκαν ξανά.
Το «κόλπο» με τις βιολογικές καλλιέργειες
Στο μικροσκόπιο των καταγγελιών μπαίνουν και οι επιδοτήσεις για τις βιολογικές καλλιέργειες.
Πιστοποιημένοι βιοκαλλιεργητές καταγγέλλουν ότι παραγωγοί που στην πράξη συνεχίζουν να καλλιεργούν συμβατικά εντάσσονται στα προγράμματα και εισπράττουν ενισχύσεις που προορίζονται για τη βιολογική γεωργία.
Ο βιοκαλλιεργητής Βασίλης Παπάζογλου υποστήριξε ότι εκτάσεις δηλώνονταν σε «μεταβατικό στάδιο», ώστε οι παραγωγοί να μπορούν να συνεχίζουν να διαθέτουν τα προϊόντα τους ως συμβατικά, την ίδια ώρα που λάμβαναν επιδότηση για βιολογική παραγωγή.
Όπως υποστηρίζουν οι βιοκαλλιεργητές, το αποτέλεσμα είναι να μειώνονται τα διαθέσιμα κονδύλια για εκείνους που πράγματι εφαρμόζουν τις απαιτήσεις της βιολογικής γεωργίας.
Ο βιοκαλλιεργητής Γιώργος Καλπακίδης ανέφερε από την πλευρά του ότι στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως οι μεγάλες καλλιέργειες, υποστηρίζοντας ότι παραγωγοί με μεγάλες εκτάσεις μπορούσαν να δηλώνουν εκτάσεις ως βιολογικές και να εντάσσονται στις επιδοτήσεις.
Οι ελεγκτές βλέπουν προβλήματα σε όλο τον μηχανισμό
Τα ευρήματα δεν περιορίζονται σε μεμονωμένες περιπτώσεις.
Σύμφωνα με την έρευνα, υπάρχουν ερωτήματα για τον πραγματικό αριθμό των δικαιούχων των προγραμμάτων, την επάρκεια των ελέγχων και την αξιοπιστία των φορέων πιστοποίησης.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς οι ενισχύσεις προέρχονται από κοινοτικούς πόρους και οποιεσδήποτε αδικαιολόγητες πληρωμές μπορεί να οδηγήσουν σε δημοσιονομικές διορθώσεις και απαίτηση επιστροφής χρημάτων.
«Δεν άλλαξε τίποτα» λένε οι εκπρόσωποι των αγροτών
Ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Καστοριάς, Θωμάς Μόσχος, υποστήριξε ότι οι έλεγχοι που πραγματοποιήθηκαν τον Ιούλιο ανέδειξαν προβλήματα και στις πληρωμές που έχουν ήδη γίνει.
Όπως ανέφερε, υπάρχει κίνδυνος ακόμη και για στάση πληρωμών, εφόσον δεν αντιμετωπιστούν οι παρατυπίες που έχουν εντοπιστεί.
Την ίδια ώρα, ο Νίκος Κακαβάς άσκησε κριτική στη λειτουργία του συστήματος πληρωμών, υποστηρίζοντας ότι η μεταφορά του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ δεν άλλαξε επί της ουσίας τον τρόπο λειτουργίας του μηχανισμού.
Τι απαντά το υπουργείο
Μετά τις αποκαλύψεις, ο ΑΝΤ1 επικοινώνησε με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης.
Το υπουργείο παρέπεμψε στις διευκρινιστικές απαντήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με τις οποίες η έκθεση είναι προκαταρκτική και αφορά προβλήματα του παρελθόντος.
Η Κομισιόν επισημαίνει ότι εργάζεται από κοινού με την ελληνική κυβέρνηση για την αντιμετώπιση των ζητημάτων που έχουν εντοπιστεί.
Το κρίσιμο πλέον ερώτημα είναι τι θα ακολουθήσει μετά την ολοκλήρωση των ελέγχων και αν τα ευρήματα θα οδηγήσουν σε καταλογισμούς, διορθώσεις ή επιστροφή κοινοτικών κονδυλίων.
Για ένα σύστημα που έχει ήδη βρεθεί στο επίκεντρο έντονης κριτικής, οι νέες αποκαλύψεις της Κομισιόν δημιουργούν ένα ακόμη σοβαρό μέτωπο: ποιοι πήραν χρήματα, με ποια στοιχεία και, κυρίως, πόσα από αυτά τα χρήματα θα χρειαστεί τελικά να επιστραφούν.